Bài viết Lý Tứ

LUẬN VỀ CÁC TẦNG NGHĨA CỦA TỨ ĐẾ (Tài liệu học tập của Lý Gia - Chỉ dùng để tham khảo)

MB 857 Lý Diệu Sinh 20.06.2026

Các bạn!!!

Để tiếp tục công việc tìm hiểu làm cơ sở ứng dụng tu tập giúp chúng ta lần lượt thể nhập từng cảnh giới một từ thấp lên cao trong Phật đạo. Trong các đợt sinh hoạt vừa rồi, BQT đã trển khai từng cảnh giới cụ thể và, mọi người đã nắm vững Tứ Thánh Quả (Tu đà hườn, Tư đà hàm, A na hàm và A la hán). Cũng như biết rõ, muốn thành tựu từng quả vị trong Tứ Thánh Quả, người tu hành phải hội đủ những điều kiện nào !!!

Thừa thắng xông lên !!!

Lần này, chúng ta lại tiếp tục làm sáng tỏ những gì còn thiếu sót từ "Cảnh Giới Giải Thoát" của Nhị Thừa (một thành tố quan trọng của Diệt Đế). Hiểu rõ cảnh giới này, nhất định các bạn sẽ tự tin xâm nhập, và biết cách làm thế nào để bổ khuyết những thiếu sót trên bước đường tu học, hầu có thể thành tựu "Giải Thoát Bất Động", mau chóng viên mãn Diệt Đế...!!!

Trong đợt câu hỏi kỳ này, mình muốn các bạn tìm hiểu thêm một tầng nghĩa nữa của Tứ Đế. Nắm vững tầng nghĩa này, các bạn có thể xây dựng cho bản thân "một cơ sở lý luận vững chắc về Phật đạo"... Từ đó, các bạn sẽ hình dung ra mối liên hệ mật thiết giữa Khổ Đế, Tập Đế, Diệt Đế và Đạo Đế. Hiểu biết này, chính là tiền đề quan trọng để chúng ta đi sâu vào "phần Đạo" của Đạo Đế !!!

Các câu hỏi như sau:

1) Một vị có Chánh Trí, dứt được mười Kiết Sử, chứng Giải Thoát. Xin các bạn cho biết:

- Vị tu hành này đã viên mãn Diệt Đế hay chưa??? Vì sao ???

- Nếu vị tu hành này chưa được coi là viên mãn Diệt Đế. Theo bạn, vị này còn thiếu điều gì ???

2) Chúng ta đều biết, Phật đạo ra đời nhằm giải quyết tận gốc mọi sự khổ của Khổ Đế bằng ba tầng bậc:

- Dùng Tập Đế, để dứt khổ của phàm phu gọi là diệt khổ Tục đế !!!

- Dùng Diệt Đế, dứt khổ của Bậc Thánh gọi là diệt khổ Thánh Đế !!!

- Dùng Đạo đế, để dứt khổ của Bồ Tát gọi là diệt khổ Chân Đế !!!

Xin hỏi:

a) Phàm phu gồm những khổ nào ??? Làm sao để dứt ???

b) Bậc Thánh gồm những khổ nào ??? Làm sao để dứt ???

c) Bồ Tát gồm những thứ khổ nào ??? Làm sao để dứt ???

Rất mong nhận được những kiến giải lý thú từ các bạn !!!

* Gợi ý 1:

Phật dạy: "Tứ đế như bốn bậc thang của một cái thang, muốn đến nấc thang thứ hai phải qua nấc thang thứ nhất. Và các nấc thang kia cũng như vậy..." !!!

Theo lời dạy này thì, Tứ Đế là quy trình tu tập của Phật đạo không thể đảo ngược được. Có nghĩa rằng, người tu hành phải tuần tự diệt Khổ bằng cách, dứt Tập, chứng Diệt, rồi mới có thể thành tựu Đạo (đế) !!!

Và, chúng ta cũng có thể hiểu, đối với một hữu tình, con đường tiến về Vô Thượng Trí lần lượt vượt qua các giai đoạn sau:

- Chết phàm để Thánh sanh !!!

- Chết Thánh để chân lý sanh !!!

- Từ chân lý mới có thể ươm mầm trí tuệ để Phật đản sanh !!!

Điều này, kinh gọi là "hai tử và một sanh", tức phải trải qua "Phần đoạn sanh tử" và "Bất tư nghì biến dịch sanh tử" để sau đó vào "Nhất sanh bổ xứ" !!!

Hy vọng những gợi ý trên, sẽ giúp các bạn có được cái nhìn thấu đáo hơn về hành trình cần phải đi qua của Phật đạo!!!

* Gợi ý 2: (Sau khi BQT nhận được một số trả lời)

Các bạn !!!

Nhìn chung, mọi người cơ bản hiểu được tiến trình Tứ Đế cũng như những yêu cầu đặt ra để người tu hành vượt qua và viên mãn từng đế. Thấy được điều căn bản này, coi như là một thành công lớn của HĐ chúng ta !!!

Phần còn lại là, thâm nhập cảnh giới và thành tựu các kỹ thuật tu tập, nói nôm na là "Pháp môn vô lượng”, thuộc Đạo Đế, chuyên sâu vào các lĩnh vực như: Các cảnh giới, các Giải Thoát Môn, các Tam Muội Môn, kỹ thuật Khai Thị, kỹ thuật Điều Tâm, kỹ năng Thuyết Pháp, các A Tự Môn, v.v... Những món này đòi hỏi có thời gian học tập, độ thấm nhuần Tâm Tông và thành tựu tự thân !!!

* Gợi ý 3: (Giúp HĐ trả lời bổ sung)

Các bạn !!!

Lần này, tất cả HĐ hầu như đã thấy được trình tự của Tứ Đế cũng như mối liên hệ của đế trước với đế sau, và mọi người cũng nhận ra muốn thành tựu từng đế, cần có điều kiện nào !!!

Hầu hết mọi người đều cho rằng, Khổ Tục Đế có hai món cần phải giải quyết. Đó là "tám món khổ thế gian" và "mười kiết sử". Việc này đã hẳn là như vậy, tám món khổ thế gian phần lớn do ái sanh... Ví dụ như ái thân, sẽ bị sanh lão bịnh tử làm khổ, ngũ ấm xí thịnh khổ, oán tắng hội khổ. Ái quyến thuộc, sẽ bị ái biệt ly khổ. Ái tài sản sẽ bị cầu bất đắc khổ, v.v...!!!

Vì thế, để dứt các món ái này, mới có "cát ái ly gia", đây là con đường tốt nhất mà Nhị thừa chọn cho mình để chấm dứt một số khổ của tám món này…Còn mười kiết sử, chỉ do nhận thức sai lầm vì thế bị chúng trói buộc mà khổ, khổ này muốn chấm dứt phải có chánh trí mới mong thoát ra khỏi vòng cương toả của nó, gọi là giải thoát...!!!

Thực tế, một số món khổ trong tám thứ khổ có mối liên hệ với kiết sử. Ví như, oán tắng hội, ngũ ấm xí thịnh. Khi kiết sử không còn thì, các thứ khổ này cũng tự tịch diệt...!!!

Để giải quyết triệt để “khổ tục đế”, con đường cắt ái ly gia phải trải qua ba giai đoạn... Đó là, xuất thế tục gia, xuất ngũ ấm gia và xuất tam giới gia...!!!

- Xuất thế tục gia, giải quyết cơ bản về ái biệt ly, cầu bất đắc !!!

- Xuất ngũ ấm gia, giải quyết cơ bản về ngũ ấm xí thịnh, oán tắng hội !!!

- Xuất tam giới gia, giải quyết cơ bản về sanh lão bệnh tử !!!

- Và cuối cùng, chánh trí sẽ giúp giải thoát vĩnh viễn cột trói của mười kiết sử!!!

Đây là lý do vì sao, Tập Đế chỉ có thể giải quyết một phần của khổ tục đế... Đến khi nào người tu hành bước vào Diệt Đế, sức mạnh của Diệt Đế mới đủ sức giải quyết tận gốc các mối khổ này...!!!

Hy vọng những gợi ý trên, sẽ giúp các bạn có cái nhìn thấu đáo hơn về cách giải quyết “khổ tục đế”!!!

LÝ TỨ

P/s: Bài viết chỉ dùng để tham khảo, bạn đọc không trả lời các câu hỏi !!!

- HÌNH ẢNH 724; 725; 726 VÀ HĐ CHỨNG MINH !!!

Tags: