Hành giả Huyền Vân và bạn đọc thân mến !!!

Hôm nay, Lý Tứ lần lượt trả lời các câu hỏi của hành giả:

I. Pháp Giới Duyên Khởi:

- Hỏi:

1. "Tại sao nói Duyên khởi trong Hoa Nghiêm là "Trùng trùng duyên khởi", khác gì với Duyên khởi trong các kinh bộ A Hàm?"

- Trả lời:

a) Tại vì, được nhân bởi hạt giống "siêu nguyên chủng" theo quy trình nghiêm ngặt, đảm bảo độ thuần khiết cao nhất, trong môi trường tối ưu...!!!

b) Duyên khởi trong A hàm, chưa đạt độ thuần khiết cao...!!!

- Hỏi:

2. "Nếu mọi pháp đều do duyên sinh, vậy "Tánh Không" trong Hoa Nghiêm là một thực thể hay là một trạng thái của quan hệ?"

- Trả lời:

Tánh không của Hoa Nghiêm hay bất kì pháp nào cũng phát xuất từ việc hiểu sai hai chữ "Không tánh"....!!!

- Hỏi:

3. "Tại sao kinh nói "Pháp tánh bản lai thường tịch diệt", nhưng đồng thời lại hiện ra thế giới Hoa Tạng huy hoàng, trang nghiêm?"

- Trả lời:

Tại vì Pháp tánh và thế giới Hoa tạng chẳng họ hàng, quen biết gì ráo trọi...!!!

- Hỏi:

4. "Mối quan hệ giữa "Lý tánh" bản nhiên và "Sự tướng" hữu vi được Hoa Nghiêm giải quyết như thế nào qua khái niệm Vô ngại?"

- Trả lời:

Hoa Nghiêm nào đi giải quyết mấy việc tào lao này...!!!

- Hỏi

5. "Vô trú" có phải là gốc rễ của sự vận hành Pháp giới không? Nếu không nương tựa vào đâu, làm sao các pháp có thể hiển hiện?"

- Trả lời:

Đề nghị tác giả tìm hiểu các khái niệm "vô trú, pháp giới, pháp" thật kĩ, thật thông suốt...Nhất định, sau đó sẽ tự trả lời câu hỏi này...!!!

- Hỏi:

6. "Tại sao nói Pháp giới không có biên cương nhưng lại nằm trọn trong một hạt bụi?"

- Trả lời:

Pháp giới nào không có biên cương ??? Chữ giới (trong pháp giới) là gì ???

- Hỏi:

7. "Thời gian" trong Hoa Nghiêm là thực hay ảo khi kinh nói "một niệm bao hàm vô số kiếp"?"

- Trả lời:

Là một pháp...!!!

- Hỏi:

8. "Không gian" trong Hoa Nghiêm có tính chất gì khi "một lỗ chân lông chứa đựng tất cả các cõi Phật"?"

- Trả lời:

Cũng là một pháp...!!!

- Hỏi:

9. "Làm thế nào để thấu triệt được đạo lý "Cái này có vì cái kia có" trong một hệ thống mà mọi cái "kia" đều đang đồng thời tương tác với nhau?"

- Trả lời:

Hiểu được câu hỏi này, "chết liền"...!!!

- Hỏi:

10. "Tại sao vạn vật lại có khả năng "tự chiếu" và "tương chiếu" lẫn nhau?"

- Trả lời:

Bạn đang hỏi kinh Hoa Nghiêm hay hỏi về Vạn Vật Học ???

- Hỏi:

11. "Ý nghĩa của "Pháp giới tính" là gì trong việc xóa bỏ ranh giới giữa chủ thể và khách thể?"

- Trả lời:

Pháp giới tánh liên hệ gì đến chủ khách thể ???

- Hỏi:

12. "Nếu tất cả là duyên khởi, vậy có một "điểm bắt đầu" hay "nguyên nhân đầu tiên" nào không?"

- Trả lời:

Ngu, mê, lầm "vô thuỷ vô chung" nên duyên khởi cũng vô thuỷ vô chung...!!!

- Hỏi:

13. "Tính chất "vô thủy vô chung" của Pháp giới được minh họa như thế nào qua các phẩm kinh?"

- Trả lời:

Bảo rằng vô thuỷ vô chung...!!!

- Hỏi:

14. "Sự khác biệt giữa "Duyên khởi" của chúng sanh (trong mê) và "Duyên khởi" của chư Phật (trong ngộ)?"

- Trả lời:

Duyên khởi không hệ phược mê ngộ...!!!

- Hỏi:

15. "Tại sao nói "Tất cả các pháp đều là Phật pháp"?"

- Trả lời:

Nói "tất cả pháp đều là Phật pháp" vì kẻ trí...!!! Nói "tất cả pháp đều ma pháp" vì kẻ ngu...!!!

IV. Tâm - Phật - Chúng Sanh (Tam vô sai biệt):

- Hỏi:

46. "Tại sao Kinh Hoa Nghiêm khẳng định "Tâm, Phật, cập chúng sanh, thị tam vô sai biệt"?"

- Trả lời:

Vì bản nguyên: Chẳng có tâm, chẳng có Phật, chẳng có vật, chẳng có chúng sanh...!!!

- Hỏi:

47. "Nếu không có sự sai biệt, tại sao chúng sanh vẫn đang chịu khổ trong khi Phật đã tự tại?"

- Trả lời:

Vì Phật đã giác ngộ, còn chúng sanh...thì...chưa...!!!

- Hỏi:

48. "Tự tánh thanh tịnh tâm" trong Hoa Nghiêm có khác gì với "Alaya thức" trong Duy Thức học?"

- Trả lời:

Đọc câu hỏi, không biết nên...cười...hay...khóc...!!!???

- Hỏi:

49. "Làm thế nào để nhận diện được "Phật tánh" đang hiển lộ ngay trong những phiền não hằng ngày?"

- Trả lời:

Làm thế nào để thấy mặt trời trong đêm tối...!!!???

- Hỏi:

50. "Tại sao nói thế giới của chúng sanh là do "Vọng tưởng" mà có, nhưng thế giới của Phật cũng từ "Tâm" mà hiện?"

- Trả lời:

Chúng sanh hay Phật cũng tự tâm này...!!!

- Hỏi:

51. "Bản chất của "Vô minh" trong hệ thống Hoa Nghiêm là gì?"

- Trả lời:

Từ điển của thế giới Hoa Tạng không có hai chữ vô minh...!!!

- Hỏi:

52. "Tại sao Phật Tỳ Lô Giá Na (Vairocana) lại được xem là "Thân khắp pháp giới"?"

- Trả lời:

Thân ấy đồng pháp giới...!!!

- Hỏi:

53. "Thân của Phật và thân của chúng sanh có cùng một "chất liệu" không?"

- Trả lời:

Thân nghiệp (báo thân) thì đồng...!!!

- Hỏi:

54. "Ý nghĩa của việc "Phật tánh" tràn ngập khắp cỏ cây hoa lá (vô tình hữu tình)?"

- Trả lời:

Chỉ nghe nói: "Tất cả chúng sanh đều có Phật tánh"...Chưa từng nghe nói: "Cỏ cây hoa lá đều có Phật tánh"...!!!

- Hỏi:

55. "Làm thế nào để xoay chuyển cái tâm "phân biệt" thành cái tâm "viên mãn"?"

- Trả lời:

Viên mãn điều gì ???

- Hỏi:

56. "Tại sao nói chúng sanh là Phật sẽ thành, hoặc thậm chí là "Phật đang hiện hữu"?"

- Trả lời:

Chẳng tại sao cả...Vì, chân thật là như vậy...!!!

- Hỏi:

57. "Mối quan hệ giữa "Tâm hiện" và "Vật hóa" trong kinh?"

- Trả lời:

Vật biến hiện trong tâm...!!!

- Hỏi:

58. "Tại sao việc hiểu rõ về "Tâm" lại là con đường ngắn nhất để thấu thị toàn bộ kinh Hoa Nghiêm?"

- Trả lời:

Hiểu rõ về tâm mà chẳng có trí thì, con đường ngắn nhất ấy trở thành dài nhất...!!!

- Hỏi:

59. "Sự khác biệt giữa "Trí" của Phật và "Thức" của chúng sanh nằm ở điểm mấu chốt nào?"

- Trả lời:

Mấu chốt ở mê và ngộ, ở trí và ngu...!!!

- Hỏi:

60. "Làm sao để "Tâm" không bị kẹt vào hai cực đoan: Có và Không?"

- Trả lời:

Trí phải sáng suốt...!!!

VII. Hạnh Nguyện & Quả Đức (Con đường Phổ Hiền):

- Hỏi:

86. "Tại sao Kinh Hoa Nghiêm lại kết thúc bằng "Hạnh nguyện Phổ Hiền" mà không phải bằng một triết lý trừu tượng?"

- Trả lời:

Triết lí xong, đến hành động...!!!

- Hỏi:

87. "Mối quan hệ giữa Trí huệ (Văn Thù) và Hành động (Phổ Hiền) trong Hoa Nghiêm?"

- Trả lời:

Để tránh: "Nhiệt tình mà ngu dốt trở thành phá hoại"...!!!

- Hỏi:

88. "Tại sao nói "Hoa Nghiêm" là lấy Hoa (Hạnh nguyện) để trang nghiêm cho Nghiêm (Quả đức)?"

- Trả lời:

Trong hoa có quả...!!! "Nhân quả đồng thời"...!!!

- Hỏi:

89. "Phát tâm Bồ-đề" trong Hoa Nghiêm có gì đặc biệt hơn so với các truyền thống khác?"

- Trả lời:

Chẳng có gì khác...!!!

- Hỏi:

90. "Tại sao Bồ Tát phải trải qua Thập Trụ, Thập Hạnh, Thập Hướng, Thập Địa trước khi đạt đến Diệu Giác?"

- Trả lời:

Hết tiểu học đến trung học, hết trung học đến đại học, hết thất học đến bác học...!!!

- Hỏi:

91. "Ý nghĩa của việc "Nhập Pháp Giới" của Thiện Tài Đồng Tử?"

- Trả lời:

Để đi học Nhất thiết trí...!!!

- Hỏi:

92. "Tại sao Thiện Tài phải cầu học với 53 vị thiện tri thức thuộc đủ mọi tầng lớp xã hội (từ kỹ nữ đến thợ rèn)?"

- Trả lời:

Các vị đó có năng lực dạy Nhất thiết trí...!!!

- Hỏi:

93. "Bài học về "sự khiêm nhường" và "tinh thần cầu đạo" qua hình ảnh Thiện Tài?"

- Trả lời:

Để thiên hạ thương tình dạy đạo, mà không mất tiền...!!!

- Hỏi:

94. "Tại sao hạnh nguyện Phổ Hiền lại được coi là "vương" của tất cả các nguyện?"

- Trả lời:

Tại vì khẩu hiệu của Phổ Hiền hoành tráng hơn những khẩu hiệu khác...!!!

- Hỏi:

95. "Làm thế nào để "tùy hỷ công đức" của tất cả chúng sanh trong một thế giới đầy cạnh tranh?"

- Trả lời:

Cạnh tranh nào phát sinh công đức mà tuỳ hỉ...!!!???

- Hỏi:

96. "Thường tùy Phật học" có nghĩa là bắt chước hình thức hay là sống bằng tâm thức của Phật?"

- Trả lời:

Chẳng phải hình thức, chẳng phải tâm thức mà, phải chăm chỉ học hành...!!! "Tâm thức của Phật" làm sao ta biết như thế nào mà "sống bằng"...???!!!

- Hỏi:

97. "Tại sao "Hằng thuận chúng sanh" lại là một trong những hạnh khó nhất của Bồ Tát?"

- Trả lời:

Vì, chúng sanh hay giận hờn...!!!

- Hỏi:

98. "Mục đích cuối cùng của việc tu tập Hoa Nghiêm là vãng sanh Cực Lạc hay là biến thế gian thành Cực Lạc?"

- Trả lời:

Tu tập Hoa Nghiêm chẳng thể biến thế gian thành Cực Lạc, chẳng thể vãng sanh Cực Lạc vì, Hoa Nghiêm không phải để tu (xem bài viết kì 71/2026)...!!!

- Hỏi:

99. "Quả đức của Phật được mô tả bằng những ngôn ngữ siêu thực trong kinh nhằm mục đích gì?"

- Trả lời:

Để thiên hạ hết mơ mộng...!!!

- Hỏi:

100. "Làm thế nào để một người bình thường có thể bắt đầu hành hạnh nguyện Phổ Hiền?"

- Trả lời:

Giấc mơ của những anh thích mơ mộng...!!!

VIII. Thực Hành & Hiện Hóa:

- Hỏi:

101. "Làm thế nào để nhìn cuộc đời này như một "Pháp hội Hoa Nghiêm" đang diễn ra?"

- Trả lời:

Pháp hội Hoa Nghiêm không phải thứ để nhìn như...xem...hát...!!!

- Hỏi:

102. "Tại sao việc đọc tụng kinh Hoa Nghiêm lại có thể chuyển hóa được nghiệp lực sâu dày?"

- Trả lời:

Quảng cáo sai sự thật...!!!

- Hỏi:

103. "Hải Ấn Tam Muội" là trạng thái tâm thức như thế nào? Làm sao để mặt hồ tâm ta tĩnh lặng như biển cả?"

- Trả lời:

a) Không tâm, thức hết mê là điều kiện để thành tựu Hải Ấn Tam Muội...!!!

b) Giác ngộ...!!!

- Hỏi:

104. "Trong thời đại kỹ thuật số hiện nay, triết lý "kết nối trùng trùng" của Hoa Nghiêm có giá trị gì?"

- Trả lời:

Kết quả, có quá nhiều anh "lấy râu ông Phật cắm cằm chúng sanh" rồi đặt câu hỏi tại sao...!!!

- Hỏi:

105. "Làm sao để giữ được "tâm không ngăn ngại" khi đối diện với những nghịch cảnh đau thương?"

- Trả lời:

Tâm đã không ngăn ngại thì làm gì thấy có "nghịch cảnh đau thương"...???!!!

- Hỏi:

106. "Nếu vạn pháp là viên dung, vậy chúng ta nên nhìn nhận vấn đề đạo đức và tội lỗi như thế nào cho đúng trung đạo?"

- Trả lời:

Trung đạo nào lại thấy có hai pháp đạo đức và tội lỗi sai khác mà đòi viên dung...???!!!

- Hỏi:

107. "Làm thế nào để dùng "Nhãn quan Hoa Nghiêm" để kiến tạo một xã hội hòa bình và bao dung?"

- Trả lời:

Học, học và học giáo pháp...!!!

- Hỏi:

108. "Câu hỏi cuối cùng: Thầy Lý Tứ và Huynh Đệ Lý Gia đang nằm ở đâu trong Pháp giới trùng trùng này?"

- Trả lời:

Thiên hạ ở đâu, Lý Gia ở đó...!!!

Chân thành cảm ơn hành giả Huyền Vân đã giúp Lý Tứ và HĐ Lý Gia "mở rộng tầm mắt" trước thực trạng "học đạo qua internet" đầy bi hài...!!!

Chúc mọi người khoẻ, an vui, tinh tấn...!!!

Rất mong nhận được những câu hỏi lí thú, bổ ích từ mọi người...!!!

- Các bạn có thể gửi câu hỏi theo đường link sau: https://forms.gle/HooJiZeXLBNokpUx8

- Hoặc đặt câu hỏi trực tiếp từ Website LyTu.Vn

10/05/2026

LÝ TỨ

Các bạn !!!

Hồi tối, làm việc với Ban Biên Dịch Lý Gia đến tận hơn 12 giờ khuya...Hiện nay, Ban Biên Dịch đã được tăng cường thêm nhân sự mới, đó là các HĐ ở Cộng Hoà Séc, Bỉ, Ba Lan...vv...!!!

Có cùng nhau làm việc, mới thấy cả đội gồm những con người ở những nơi khác nhau, mỗi người một cuộc sống, mỗi người một hoàn cảnh, mỗi người một tính cách, mỗi người một vị trí...vv...trong thế giới này...Nhưng khi bắt tay làm việc, những thứ được coi là riêng tư đó đều được gạt sang một bên, chỉ còn công việc và công việc...!!!

Từng câu, từng chữ tất cả đều đồng lòng mổ xẻ, phân tích tận cùng ý nghĩa...đến khi nào cả đội thống nhất, mới đưa câu hay từ đó vào bản dịch...!!! Có những câu sau khi thống nhất, cả đội còn phải đọc lên cho chính người bản xứ nghe, khi nào người đó hiểu điều ấy muốn nói gì thì cả đội mới yên tâm...!!!

Có thể nói, việc dịch một tài liệu giáo pháp sang tiếng nước ngoài, không đơn giản như dịch một cuốn tiểu thuyết hay văn bản thế tục...!!! Có những khái niệm, những thuật ngữ mà đôi khi tự điển hoặc những dịch giả đi trước do không giác ngộ nên đã hiểu sai thâm ý, vì thế lúc dịch vô tình làm mất đi chiều sâu cũng như ý nghĩa trọng tâm của khái niệm đó...!!! Đây là lí do vì sao, cả nhóm chỉ sử dụng từ điển hay bản dịch thô từ AI như một tài liệu tham khảo hơn là cơ sở đáng tin cậy...!!!

Lợi thế của cả nhóm là, ngoài việc họ giỏi ngoại ngữ, có kinh nghiệm dịch thuật cho các tổ chức quốc tế, nhiều năm sống và làm việc ở nước ngoài, giao tiếp thường xuyên với nhiều tầng lớp, họ còn là những người có được những thành tựu nhất định trong đạo pháp...vv...Vì thế, họ biết rõ khái niệm hay thuật ngữ ấy của Phật đạo muốn nói đến điều gì hay mô tả cảnh giới nào, làm sao thâm nhập...Những yếu tố vừa nêu, góp phần rất lớn vào việc truyền tải trọn vẹn phong vị giáo pháp trong quá trình biên dịch (biên tập và dịch thuật) chứ không thuần là công tác dịch thuật một cách máy móc thường thấy, hay trong quá trình chuyển ngữ đã vô tình "thế tục hoá ngữ ngôn xuất thế"...!!!

Có nhìn cả đội làm việc...!!! Mới thấy thế nào là "văn hoá vô lậu", thế nào là tấm lòng của những người chỉ biết cống hiến và cống hiến...!!! Có nói bao nhiêu lời cũng không thể chuyển tải hết những tấm lòng vì đạo pháp, vì người...của cả đội...!!! Lý Tứ vạn lần cảm ơn các bạn, vạn lần cảm ơn những con người đã thấm nhuần phương châm sống và làm việc của Lý Gia, đó là "đam mê, dấn thân, quên mình"...!!!

Vì cớ sự dài dòng vừa nêu, nên đêm qua không có thì giờ vào thăm trang tính...!!! Sáng nay mở máy, nhận được thư của hành giả Huyền Vân...!!! Đọc tâm tình hành giả, Lý Tứ một lòng kính trọng...!!! Kính trọng thứ trực tâm "hiếm có khó được" của hành giả...!!! Theo thiển ý của Lý Tứ, những ai học đạo mà sở hữu thứ tâm này, nhất định không điều gì trong đạo pháp chẳng thông...Như người lạc trong rừng rậm ban đêm, khi biết đốm lửa nào giúp ta ra khỏi khu rừng quái ác đang vây hãm, cho dù trước mắt nhìn thấy bao nhiêu ngọn lửa rực rỡ ma mị bủa vây, nhờ trực tâm, người ấy cũng một lòng không để cho các thứ rực rỡ ma mị ấy quyến dụ...!!! Chúc hành giả tìm đúng ngọn đuốc cần tìm...!!!

Sau đây là thư của hành giả Huyền Vân:

"Kính thưa tác giả Lý Tứ,

Tôi đã nhận được thư phản hồi của bác và thực sự cảm thấy vô cùng xúc động trước sự tận tình, thẳng thắn nhưng cũng đầy trí tuệ mà bác dành cho những thắc mắc của tôi.

Trước hết, tôi xin tán thán và cảm ơn bác về những chỉ bày rất cụ thể về phương pháp tiếp cận kinh Hoa Nghiêm. Cách bác ví bộ kinh này như một "quy trình giảng dạy chuẩn" hay "pháp lệnh giáo dục" của chư Phật thực sự là một cái nhìn mới mẻ, giúp tôi mở ra một tư duy khác biệt, thoát khỏi những lối mòn cũ kỹ mà tôi đang vướng phải.

Thú thật với bác, bác đã đoán hoàn toàn đúng! Đọc những dòng bác viết, tôi vừa ngỡ ngàng vừa cảm thấy hổ thẹn. Quả thực, Huyền Vân tôi cũng đã từng tự mình đọc kinh Hoa Nghiêm, nhưng thú thật là chữ nghĩa quá mênh mông, nghĩa lý quá thâm sâu khiến tôi thấy khó hiểu và bế tắc. Vì nôn nóng muốn hiểu nhanh, tôi đã tìm đọc các bản luận giải của những vị luận sư lớn thuộc Hoa Nghiêm tông rồi từ đó nảy sinh ra những thắc mắc và đặt câu hỏi. Chính vì vậy mà những câu hỏi của tôi mang nặng tính từ chương, khái niệm mà thiếu đi sự thực chứng hay tư duy trực tiếp từ lời kinh. Bản thân tôi cũng không đủ tự tin và trình độ giáo pháp để thẩm định hoặc phản biện các luận giải ấy đã đúng với tôn chỉ, mục đích của kinh hay chưa nên chỉ biết đọc và cuốn theo dòng tư tưởng của họ. Tôi nghĩ chắc nhiều người tu hành cũng giống như tôi. Giờ đây khi đọc những gì được xem là chỉ thú của kinh Hoa Nghiêm như bác đã viết, chắc chắn tôi lại có thêm cái nhìn mới về bộ kinh và có thêm định hướng để soi chiếu.

Đúng như bác đã chỉ ra, những vấn đề về "Tứ Pháp Giới", "Lục Tướng Viên Dung" hay "Thập Huyền Môn"... thuộc về quan điểm luận giải riêng biệt của tông phái. Lẽ ra tôi phải tìm đến các vị luận sư của Hoa Nghiêm tông để thưa hỏi cho sáng tỏ thay vì làm phiền bác như vậy. Tôi thật sự xin cáo lỗi với bác vì sự thiếu sót và nhầm lẫn này trong cách học tập và hỏi đạo. Lần này bác đã phá vỡ một thói quen tệ hại không phải của riêng tôi mà có lẽ của nhiều người trong giới tu hành, đó là hỏi không đúng nơi cần hỏi, trả lời vô tội vạ mặc dù câu hỏi đó không thuộc trách nhiệm của mình, cũng như chưa từng hỏi lại bản thân điều ta trả lời bản thân đã thấu đạt hay chưa. Tôi cũng nghĩ học đạo là phải trực tâm trong vấn đáp như những gì bác đã chỉ ra, không nên làm điều vô lý mà người có trí chê trách. Lời bác tuy đau nhưng giúp tôi sáng rõ.

Vâng lời bác dạy, tôi sẽ thay đổi phương pháp. Tôi sẽ tạm gác lại những bản luận giải sang một bên, để một lần nữa tự mình cầm cuốn kinh Hoa Nghiêm lên, đọc từng chữ, nghiền ngẫm từng câu và trực tiếp tư duy bằng chính khả năng của mình như lời bác khuyên và hướng dẫn. Tôi tin rằng, việc tự mình đối diện với "quy trình chuẩn" của Thế Tôn sẽ giúp tôi có được những cái thấy trung thực và thiết thực hơn, từ đó nhận ra những quan điểm của người xưa về kinh này đã hoàn toàn đúng hay chưa như một hồi chuông cảnh báo bản thân về việc nên cẩn trọng trong khi tìm hiểu giáo pháp.

Sau khi tự mình nghiền ngẫm trực tiếp kinh Hoa Nghiêm, nếu có những câu hỏi phát sinh từ thực tế tư duy và hành trì, tôi xin phép lại được gửi thư để nhận được sự chỉ dạy từ bác.

Một lần nữa, tôi xin chân thành cảm ơn bác về tấm lòng và trí tuệ bác đã sẻ chia. Kính chúc bác luôn mạnh khỏe, an vui và tiếp tục là chỗ dựa tinh thần, soi sáng con đường học đạo cho chúng tôi và bạn đọc xa gần.

11/05/2026 - 12:40:56

Kính thư, Huyền Vân - Quảng Ninh" (Hết thư)

Chúc mọi người khoẻ, an vui, tinh tấn...!!!

Rất mong nhận được những câu hỏi lí thú, bổ ích từ mọi người...!!!

- Các bạn có thể gửi câu hỏi theo đường link sau: https://forms.gle/HooJiZeXLBNokpUx8

- Hoặc đặt câu hỏi trực tiếp từ Website LyTu.Vn

12/05/2026

LÝ TỨ

SÁCH NÓI - PHẬT GIÁO VÀ THIỀN - PHẦN 9 - TÁC GIẢ LÝ TỨ !!!

Xuất bản: NXB Dân Trí !!!

Phát hành: MinhThangBooks !!!

Đọc: Lý Lê Anh !!!

CHUYỆN VUI TRẦN THẾ (04)

ĐẠT MA GIÁNG TRẦN !!!

Sau khi quảy chếc giày còn lại rời Trung thổ trở về Đâu Suất Nội Viện !!! Sơ Lão Tổ Tông lại được Lão Đại Tổ Tông phân công đến hạ giới kiểm tra thực hư tin đồn y bát đã bị Lục Lão Tổ Tông xé bỏ mà không truyền thừa tiếp tục !!!

Mới đó mới đây, chưa kịp uống hết ly trà đá, chưa ăn hết đỉa bánh đậu xanh hiệu Con Rồng Vàng ở Đâu Suất mà hạ giới đã trải qua bốn năm trăm năm... Sơ Lão Tổ Tông tính nhẩm trong bụng rồi tặc lưỡi !!! Đời sống hạ giới thiệt ngắn ngủi, bốn năm trăm năm dưới đó, chỉ là một thoáng trên này, cục nước đá trong li chưa tan hết đã qua năm thế kỉ phàm tục !!!

Từ trên mây, Sơ Lão Tổ Tông nheo mắt nhìn ngọn Thiếu Thất, thiệt là “vật đổi sao dời”, trần thế cũng lắm người tài, tới phụ nữ cũng biết “thông tri tam giới”, cái câu thơ “cảnh đấy người đây luống đoạn trường” của Nữ Sĩ Huyện Thanh Quan chẳng phải là dự ngôn về cớ sự tu hành của hạ giới là gì !!!???

Đang mải miết tư duy, Sơ Lão đáp xuống một phiến đá bên bờ suối !!! Thấy một tu sinh đang ngủ gục !!! Lão bèn gầm như sư tử hống !!!

Tu sinh nghe tiếng gầm, giật mình thức giấc, dụi dụi hai con mắt, nhận ra trước mặt mình là Sơ Lão Tổ Tông... Bèn chắp hai tay rồi cung kính niệm Phật hiệu !!!

- A Di Đà Phật !!! Hậu bối kính chào Sơ Lão Tổ Tông ạ !!!

Sơ Lão quét cặp mắt như sao, nhìn tu sinh rồi cất giọng !!!

- Làm sao ngươi biết ta là Sơ Lão Tổ Tông ???

- Dạ con thường chơi trò xem hình đoán chữ nên phản xạ trong vụ này rất tốt ạ !!!

- Ngươi xem thấy thứ gì mà nhận ra ta !!!

- Dạ thấy một chiếc giày là biết ngay, dạ đó là thương hiệu của Sơ Lão ạ !!!

- Thầy ngươi dạy ngươi tu hành thế nào mà ra đây ngủ gục ???

- Dạ !!! Thầy của con dạy phải “tỉnh thức” ạ !!!

Nghe tu sinh đáp thế, Sơ Lão hồ nghi trong bụng, bèn hỏi vặn !!!

- Thế thầy của ngươi không cho các ngươi ngủ hay sao mà phải học cái môn tỉnh thức đến nổi ngủ gục ???

- Dạ không phải ạ !!! Tỉnh thức là một trạng thái cảm nhận mình đang tồn tại. Khi chúng ta sống có tỉnh thức, chúng ta nhận thức được từng khoảnh khắc, những gì đang xảy ra, khi nó xảy ra !!! Thầy con giảng như thế ạ !!!

- Thế lúc phiền não tham sân xảy ra, ngươi có nhận thức được các điều ấy không ???

- Dạ nhận thức rất rõ ạ !!! Con xin khoe với Sơ Lão một sự việc hi hữu, do thành tựu từ tỉnh thức ạ !!!

Sơ Lão Tổ Tông tò mò muốn biết cái vi diệu từ cách tu tập của hạ giới, bèn nói với tu sinh !!!

- Đâu !!! Ngươi kể cho ta nghe sự vi diệu của việc tu tỉnh thức là thế nào ???

- Xin Sơ Lão nghe xong đừng trách phạt con ạ !!!

- Được !!! Được !!! Nói lẹ lên !!! Ta đang nóng ruột nghe đây !!!

- Nửa đêm hôm đó, con và một số tu sinh sau giờ công phu, đói quá !!! Bèn bàn nhau lên chánh điện xin Như Lai mấy trái chuối lót dạ !!! Nhưng phương trượng có nghiêm lệnh, chuối bánh cúng Phật chưa xong, chưa đem xuống, chưa được tự ý lấy ăn !!! Và chánh điện luôn cắt đặt hai trưởng lão canh gác nghiêm ngặt, vì ở đó ngoài chuối bánh còn có hòm công đức và rất nhiều đồ cổ !!! Thế là nhờ tỉnh thức, biết rõ những gì ở chung quanh, và nhận thức rất rõ việc làm của mình, nên tụi con đi rất khẽ như mèo ấy ạ, không tán tâm, luôn chánh niệm, chú ý quan sát, không để lộ hành tung, nhờ thế lấy được chuối mà chúng con không bị phát hiện !!! Hình như mấy tên trộm tháng trước cũng nhờ học phép tỉnh thức, nhận thức rõ việc mình làm, nên khoắm hòm công đức ngon ơ !!! Hihihiiiii!!!!

Nghe thế, Sơ Lão Tổ Tông chỉ biết lắc đầu, thầm than thở trong bụng: “Tu hành kiểu ni, e rằng tin đồn y bát thất truyền có khi thành thiệt...” !!!

- Thôi ngươi đi ngủ tiếp để có sức mà còn tỉnh thức tỉnh ngủ với anh em !!!!

Trước mặt là một tu viện đồ sộ !!! Sơ Lão hoá hiện thành bộ ba Bao Công, Triển Chiêu, Công Tôn Sách dẫn theo một đồng tử trạc chừng mười tuổi !!! Ngoài bìa rừng quan quân rầm rộ, cờ xí rợp trời !!!

Thấy có khách thập phương, lại là quan lớn, chuông trống Bát Nhã trong tự viện đánh liên hồi !!! Đích thân Viện Chủ ra tận ngõ nghênh đón !!!

Sau nghi thức sơ giao, bốn người được mời vào phòng khách !!!

Viện Chủ lên tiếng:

- A Di Đà Phật !!! Thanh Thiên Đại Lão Nhân có việc chi quan lâm tệ viện ???

- Chẳng giấu gì ngài !!! Thân phụ cháu nhỏ là chỗ giao tình với bổn quan, chẳng may bị Covid 19 vừa mới qua đời !!! Trong phút lâm chung, vị bằng hữu ấy muốn nhờ tôi, sau khi cho cháu cách li 14 ngày, nếu xét nghiệm âm tính, tìm bậc giác ngộ để cháu nương nhờ cửa Phật đặng rửa cái nghiệp oan khiên !!! Nhưng đi mòn đế giày, hỏi khắp các quan địa phương, chẳng tìm đâu ra bậc giác ngộ để cháu thế phát !!! Nay bổn quan có chút việc công, đi ngang tự viện, trộm nghĩ biết đâu nơi suối vàng hồn vía bằng hữu linh thiêng, đưa đường chỉ lối !!!

Nghe thế, Viện Chủ bèn xoa xoa hai tay, rồi nói:

- Các nơi khác thế nào, bần đạo không biết !!! Nhưng bần đạo là đệ tử đích truyền của Lục Lão Tổ Tông !!! Thiên hạ đồn khắp, đại quan bận việc nước nên không nghe đó thôi !!!

Công Tôn Sách lên tiếng !!!

- Bao Đại Nhân một đời minh bạch, nói phải có sách mách phải có chứng !!! Xin Viện Chủ vui lòng đưa y bát để chứng minh lời Viện Chủ là thật ngữ !!!

Viện Chủ lại xoa xoa hai tay, nhìn ngó trước sau ra vẻ trịnh trọng, xem có ai nghe lén hay không !!! Sau khi yên tâm chung quanh không có “tai vách mạch rừng”, bèn thì thầm vừa đủ bốn người nghe !!!

- Thưa Bao Đại Nhân !!! Thưa Công Tôn Tiên Sinh !!! Thưa Triển Hộ Vệ !!! Lẽ ra y bát thuộc về bần đạo !!! Nhưng ngày trước Sơ Lão Tổ Tông có huyền kí bài kệ... Cũng tại bài kệ đó, nên Lục Lão Tổ Tông phải xé y bát, mặc dù trong lòng ngài rất muốn truyền cho Lão Nạp, nhưng giáo lệnh không được trái...Cho nên !!! Cho nên !!! Cho nên !!! Nói liên tiếp ba tiếng cho nên, lão Viện Chủ rưng rưng nước mắt rồi im lặng !!!

Triển Chiêu tay lăm lăm chuôi đao lên tiếng !!!

- Bài kệ huyền kí của Sơ Lão Tổ như thế nào ??? Xin Viện Chủ đọc cho Bao Đại Nhân nghe được không ???

- Lão Nạp đọc thì được !!! Nhưng xin ba vị giữ kín chuyện này !!!

Công Tôn Sách đưa tay vuốt râu rồi nói !!!

- Viện Chủ yên tâm !!!

Lão Viện Chủ cất giọng thảm não ngâm !!!

“Ngô bản lai tư độ

Truyền pháp cứu mê tình

Nhất hoa khai ngũ diệp

Kết quả tự nhiên thành...”

Thế đó !!! Thế đó !!! Do bài kệ này mà Lão Nạp dù có giác ngộ bằng trời, cũng không còn y bát để làm tin với người sau !!!

Bây giờ Bao Công mới lên tiếng !!!

- Theo bổn quan, bài kệ này có mấy điều không ổn, xin Viện Chủ đả thông dùm !!!

* Thứ nhất !!! Sơ Lão Tổ Tông là người giác ngộ, cớ chi lại bày trò huyền kí huyễn hoặc như phường chiêm bốc ??? Có trái với lời dạy “tam tâm bất khả đắc” chăng ???

* Phật gia là thường !!! Cớ chi lại bày ra luận vô thường để làm dứt giống Phật ???

* Kết quả tự nhiên thành thì hãy để vạn pháp thuận theo tự nhiên, cớ chi phải nói ra ??? Nói ra là tác thành nhân duyên có chủ ý, chứ chẳng phải tự nhiên !!!

* Tự nhiên thành thì Sơ Lão sang đông mà làm gì ??? Có đi lại, có "độ mê khai giác" là chẳng phải tự nhiên !!! Đầu đuôi không nhất quán, liệu có phải lời của bậc giác ngộ ???

* Kết quả tự nhiên thành, lời này có rơi vào “tự nhiên luận” của ngoại đạo hay không ??? Trong khi kinh Thủ Lăng Nghiêm dạy rằng: “Chẳng phải nhân duyên, chẳng phải tự nhiên” !!!

* Y bát là tín vật của Phật, là của thường trụ, đâu phải của riêng ai mà huỷ hoại từ một bài thơ có nhiều nghi vấn ???

* Có kẻ giác ngộ là phải nối truyền, đây là thông lệ ba đời chư Phật... Trừ phi không có người giác ngộ mạng mạch mới đoạn dứt !!! Bổn quan đang mong chờ lời giải thích của Viện Chủ !!!

Nghe Bao Thanh Thiên hỏi vặn như thế, lão Viện Chủ mặt biến sắc, nghĩ thầm trong bụng: “Thôi phen này chết chắc vào tay lão mặt đen này rồi...” Nhưng lão cũng cố giải thích !!!

- Đây là huyền kí của Sơ Lão !!! Lão Nạp không dám luận bàn !!! Lời thánh chẳng thể lấy ý phàm mà suy lường được !!!

Công Tôn Sách lên tiếng !!!

- “Tam thế chư Phật khác miệng đồng lời” !!! Viện Chủ vừa nói mình là bậc giác ngộ, là đệ tử đích truyền của Lục Lão Tổ Tông !!! Chẳng lẽ bậc giác ngộ này không hiểu ý tứ của bậc giác ngộ kia !!!??? Đời răng lại có chuyện loạ như rứa ??? Không lẽ Viện Chủ sau khi giác ngộ gặp Bao Đại Nhân bèn trở thành phàm phu chăng !!!???

Đến đây toàn thân lão Viện Chủ ướt đẫm mồ hôi !!! Lão dùng tay áo thấm mồ hôi trên trán, ngồi lim dim hai con mắt như người nhập định, không nói lời nào !!!

Công Tôn Sách lại tiếp !!!

- Bao Đại Nhân đoán việc như thần, trong chuyện này ắt có uẩn khúc chi đây !!!

Bao Công lên tiếng !!!

- Trong đời, ta đã phá cả ngàn vụ án !!! Có vụ án bọn chúng dùng thuyết âm mưu để che đậy sự thật, có vụ bọn chúng tung tin giả, nguỵ tạo chứng cứ để hợp thức hoá hành vi phạm pháp...nói chung thế gian đủ trò nhưng không thể qua mắt bổn quan !!! Viện Chủ, ông nói rõ sự thật về việc tự xưng đích truyền của mình, bổn quan sẽ lượng công tu hành mà xá tội, nếu sai nửa lời, “quân pháp bất vị thân” !!!

- Thưa Bao Đại Nhân !!! Chuyện là như thế này !!! Sau khi Lục Lão Tổ Tông tạ thế, vì không có người giác ngộ đến nơi đến chốn nên y bát phải thất truyền...Anh nào cũng xưng mình ngộ đạo, tông phái mọc như "nấm sau mưa" !!!

Để hợp thức hoá chuyện truyền thừa, các huynh đệ Lão Nạp bèn nghĩ kế che đậy người đời bằng bài kệ trên, rồi thông qua mạng xã hội tuyên truyền đó là huyền kí của Sơ Lão Tổ Tông, điều này nhằm che giấu chỗ “ngộ đại” của mình mà không được y bát, có như thế “danh mới chính, ngôn mới thuận” thu hút người tu hành đến quy tụ !!!

Triển Chiêu lăm lăm cây đao hỏi tiếp !!!

- Còn làm chuyện ám muội nào nữa không ???

- Có !!! Có !!! Đó là cùng thống nhất với nhau hễ ai đến nói trắng, mình phải nói ngược là đen, nói trên mình nói dưới, nói có mình nói không, nói dài mình nói ngắn...v..v...cho thiên hạ loạn tầm phèo chẳng biết đâu mà lần !!!

- Có biết trả lời như vậy là cực đoan, là biên kiến, là chấp nhất...Là huỷ diệt “trung đạo đệ nhất nghĩa Phật tâm” của ba đời chư Phật hay không ??? Bao Công giận dữ !!!

- Dạ biết !!! Dạ biết !!! Nhưng !!! Nhưng !!! Nhưng !!!

- Ha ha ha ha !!! Sau bốn tiếng ha ha vang dội núi rừng, Sơ Lão Tổ Tông bèn hiện nguyên hình, như làn khói, quảy chiếc giày còn lại bay thẳng lên trời !!!

Trên bàn trà của Lão Viện Chủ bỗng dưng hiện lên cuốn tạp chí có tên: "TRUNG HUÊ NGƯU ĐẦU SƠN ĐIỆN ẢNH CỤC XUẤT PHẨM" !!!

LÝ TỨ

TƯỞNG NHỚ BA NĂM (26/05/2023 - 26/05/2026) NGÀY LÝ MẪU CHIA TAY HĐ LÝ GIA VỀ NƠI NHÀN CẢNH !!!

Các bạn !!!

Mình vừa nhận được thư của hành giả Không Tánh, nơi ở hành giả ấy chỉ ghi vỏn vẹn hai chữ Am Xưa...Vì ghi vắn tắt quá, nên đọc lên cũng không biết Am Xưa mà hành giả ấy nói, nằm ở địa phương nào, trong hay ngoài nước...!!!

Việc ghi như thế cũng không có gì là lạ với chuyên mục, bởi lẽ từ xưa đến giờ, hầu hết bạn đọc gởi thư về cũng chỉ ghi chung chung nơi ở và nickname (không tên thật, không địa chỉ cụ thể), vì chuyên mục không yêu cầu ghi rõ địa chỉ hay tên thật (có yêu cầu cũng không cách gì kiểm chứng vì năng lực giới hạn)...Và, trọng tâm của chuyên mục là trả lời các câu hỏi liên quan đến Phật đạo, nên người hỏi là ai, ở đâu...vv...chuyên mục cũng không thắc mắc hay nhu cầu tìm hiểu...!!!

Đọc thư của hành giả Không Tánh, Lý Tứ nhận ra, hành giả là người có rất nhiều năm công phu tu tập, cùng thế hệ với mình...Thế hệ đã chứng kiến nhiều thăng trầm của cuộc thế, nên mỗi hành động, mỗi lời nói đều cân nhắc cẩn trọng...Điều này đã thể hiện trong thư của hành giả...!!! Và, Lý Tứ cũng phải công nhận một điều, hành giả Không Tánh là một trong không nhiều người đọc tác phẩm Tâm Pháp một cách cặn kẽ...Cặn kẽ đến độ không bỏ sót một chi tiết nào...!!! Điều này cho thấy rằng, những gì hành giả ấy đã cất công học tập, nghiên cứu...vv...nhất định không thể hời hợt, qua loa...!!!

Hành giả Không Tánh kính mến !!!

Lý Tứ vô cùng cảm kích trước những nhận xét tốt đẹp của hành giả về tác phẩm Tâm Pháp...Nhất là, những nhận xét ấy phát xuất từ một vị Lão Tăng đã có rất nhiều năm nghiên cứu, tu học...!!!

Thật ra, khi viết Tâm Pháp (2011)...Lý Tứ chỉ mong, những điều mình viết, các bằng hữu hữu duyên tiếp cận tác phẩm này, sau khi đọc, có được sự đồng cảm nhất định nào đó về đạo pháp...Đồng cảm về những điều mà, tự thân nó mơ hồ đến độ phải mượn đến ngoại duyên, ngoại cảnh mới mong lột tả một chút chân thật về những gì tồn tại thẳm sâu trong những mơ hồ ấy...!!!

"Tự Tâm hồ vô hữu

Kiến Tính sơn bất không

Tự Tánh động vô động

Trí Tuệ tự viên thông"

(Trích Tâm Pháp)

Một lần nữa, Lý Tứ chân thành cảm ơn những gì hành giả đã viết...!!! Chúc hành giả nhiều sức khoẻ, an vui, thành công trong đạo pháp...!!!

Sau đây là nội dung thư và các thắc mắc của hành giả Không Tánh:

"Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.

Thưa tác giả Lý Tứ,

Bần tăng dự vào hàng môn hạ của Đức Từ Phụ đến nay đã nhiều mươi năm, ngày đêm gõ mõ tụng kinh, khép mình nơi cửa Thiền tịch mịch, những tưởng đã thấu hiểu phần nào ngọn ngành của giáo pháp. Thế nhưng, cơ duyên hy hữu đưa lối, khi lật mở tập tác phẩm “Tâm Pháp” của tác giả Lý Tứ, đặc biệt là chương viết về “Đại Sư Huyền Không”, tâm hải bần tăng bỗng chốc rúng động, như nghe tiếng sấm rền giữa trời quang, như thấy vầng nhật nguyệt thoát khỏi tầng mây mù che phủ.

Tác phẩm “Tâm Pháp” nói chung là một viên minh châu vô giá vô ngần trong kho tàng văn học Phật giáo đương đại. Đọc Tâm Pháp, bần tăng cảm nhận đây không chỉ là một tiểu thuyết cổ trang mang sắc thái võ hiệp - thiền vị, mà còn là một phương tiện văn chương nhằm hướng người đọc về những giá trị cao đẹp của Phật đạo: Giác ngộ, Giải thoát và Trí tuệ.

Điều đáng quý ở Tâm Pháp là tác phẩm không giảng pháp theo lối khô cứng, cũng không sa vào huyền đàm xa rời thực tiễn tu học. Tác giả dùng hình tượng giang hồ, núi non, sông nước, hang động, võ công, tiếng cười hào sảng và những cuộc đối thoại thâm trầm để mở ra đạo lý. Đọc mà có lúc như nghe tiếng chuông giữa núi, có lúc như nhìn mặt hồ tự tâm lặng trong, có lúc lại bị một câu nói giản dị đánh thẳng vào chỗ cố chấp sâu kín của chính mình.

Riêng về phần “Đại Sư Huyền Không”, đây quả thực là một kiệt tác dung thông giữa đạo và đời, giữa bút pháp kiếm hiệp hào sảng và tư tưởng Phật gia tối thượng. Tác giả đã mượn không gian kỳ vĩ của núi Kiến Tính sừng sững, hồ Tự Tâm trong vắt đầy độc tố và hang Tự Tánh trống không để dựng nên một ẩn dụ không thể tuyệt vời hơn về lộ trình chứng ngộ tự tánh của người học Phật.

Hình ảnh vị Lão Hòa Thượng Huyền Không - gần chín mươi tuổi đời, danh vọng tột đỉnh, đệ tử vạn người, mang thân võ học Thiếu Lâm - lại dám dứt áo ra đi, từ bỏ tất cả để đi tìm một câu trả lời thực chứng, đã chạm đến tận cùng cái gọi là tư cách của một bậc đại trượng phu.

Bần tăng đặc biệt xúc động trước đoạn Huyền Không Đại Sư tự nhận ra rằng một đời giảng kinh thuyết pháp mà tâm vẫn còn bị cột trói bởi danh vọng, địa vị, lễ nghi và hình tướng. Ngài nói mình như người đứng trên đỉnh núi, toàn thân ở trong hư không nhưng bàn chân vẫn còn dính chặt vào mảnh đất ba cõi. Hình ảnh ấy vừa đau đớn, vừa cao quý, bởi chỉ người thật sự có đạo tâm mới dám soi lại mình đến tận cùng như vậy.

Cái hay của phần này là tác giả không dựng Huyền Không như một biểu tượng hoàn hảo bất khả chạm tới, mà dựng Ngài như một bậc chân tu đang chuyển mình. Chính sự chuyển mình ấy làm nhân vật sống động. Một vị đại sư gần chín mươi tuổi, từng được ngưỡng vọng, lại đủ khiêm cung để nghe một cư sĩ chỉ thẳng vào chỗ chưa thấu triệt của mình. Đây là bài học lớn: Trong Phật đạo, tuổi tác, danh vị, chức phận, kiến thức đều không quan trọng bằng một niệm chân thật cầu pháp.

Phần giải thích “Tự tánh” qua hình ảnh hồ Tự Tâm rất sáng. Khi mặt hồ không bị tác động, tính chất tự nhiên của hồ hiện; khi bị ném đá, mặt hồ nổi sóng, hình ảnh biến dạng. Từ đó, tác giả phân biệt rõ tự tánh với “tánh mình”, với hư vọng tánh, phàm phu tánh, sanh diệt tánh. Đây là một cách diễn đạt gần gũi mà sâu sắc: Tự tánh không phải cá tính riêng biệt của mỗi người, mà là tính chất thanh tịnh, bất động, liễu tri, an lạc, chân thường, từ bi vốn đồng nơi Phật và chúng sanh.

Bần tăng cũng rất tán thán cách tác giả dùng ba hình tượng hồ Tự Tâm - núi Kiến Tính - hang Tự Tánh. Muốn đến Kiến Tính phải vượt hồ Tự Tâm; muốn vào hang Tự Tánh phải có định lực. Người vượt hồ nếu bị ảnh phản chiếu làm mê lầm thì nhận giả làm chân và rơi xuống vực. Đây là ẩn dụ tuyệt đẹp cho hành trình tu hành: Nếu chưa đủ định lực, chưa thấy rõ hư vọng của thấy nghe, thì dù có tài năng, kiến thức hay công phu bề ngoài, vẫn có thể bị chính tâm thức mình đánh lừa.

Lại nữa, đoạn nói về Kim Cang Chỉ Lực không đơn thuần là võ học kỳ ảo. Ba tầng “Tận Hữu Vi”, “Trụ Vô Vi”, “Phi Hữu Vô” được tác giả dùng như phương tiện chỉ ra ba tầng tâm chứng: Phá hữu vi, an trụ vô vi, rồi vượt cả hữu - vô. Đây là chỗ văn chương và đạo lý dung thông. Võ công trở thành biểu tượng của tâm lực, định lực, trí lực và từ bi lực.

Phần luận về Sáu Ba La Mật và Phật đạo là đạo xả cũng rất đáng quý. Tác giả không để Ba La Mật nằm trên đầu môi câu chữ, mà kéo về thực hành nơi tự tâm. Tu Ba La Mật không phải chỉ là làm việc thiện theo hoàn cảnh, mà là rèn cho tâm không còn bất ngờ trước muôn pháp, không dao động trước thuận nghịch, không còn bị nghiệp cảnh kéo lôi. Câu “Phật đạo là đạo xả chứ không phải thủ giữ” là một tiếng chuông lớn cho người tu hôm nay.

Riêng với Huyền Không Đại Sư, bần tăng kính phục nhất ở hai điểm: Chân thật và biết xả. Chân thật nên Ngài dám nhận ra chỗ chưa tới của mình. Biết xả nên Ngài không bám lấy chiếc áo danh vọng, không bám lấy ghế viện chủ, không bám lấy sự cung kính của đồ chúng. Một người dám đặt hòn đá ngã nhân xuống dưới chân mình, người ấy dù chưa nói gì cũng đã thuyết pháp rồi.

Đoạn cuối khi Huyền Không Đại Sư nghe pháp về Ba thân Phật, rồi thân tướng khuất dần nơi bờ tây hang Tự Tánh, để lại vệt sáng màu vàng mất hút vào phiến đá hoa cương, là một đoạn rất đẹp. Nó không chỉ đẹp theo lối huyền ảo văn chương, mà đẹp vì biểu thị sự tan biến của ngã tướng vào pháp giới, sự chuyển hóa của một đời tu từ danh vị sang thật nghĩa.

Ngẫm lại toàn bộ phần Huyền Không Đại Sư trong Tâm Pháp, bần tăng bất giác rơi lệ vì hổ thẹn. Xưa nay người tu hành mấy ai không lầm nhận cái ngã, cái sân si, cái thấy nghe hiểu biết của phàm tình là tự tánh? Đường đao sét rạch đôi hư không của tác giả không chỉ đánh thức Đại Sư Huyền Không, mà còn đánh thức cả những kẻ đang ngủ say trong cơn tùy mộng của danh tướng giáo pháp. Đặc biệt, cách tác giả giải mã hai chữ "Như Thị" và "Nhất Thời" trong câu di huấn tối thượng "Như thị ngã văn, nhất thời Phật tại" quả là một phát kiến tâm tông nghìn năm có một, biến lời kinh từ một lời thuật lại lịch sử thành một thực tại hiện tiền - vô vọng, vô tưởng, đưa hành giả thẳng vào thế giới của chư Phật.

Nếu nói Tâm Pháp là một dòng sông văn chương chảy về biển Phật đạo, thì phần Đại Sư Huyền Không là một khúc sông sâu, nơi người đọc - đặc biệt là những vị tu hành như bần đạo có thể soi lại mặt mình. Soi để thấy những gợn sóng của danh, của kiến thức, của tự mãn, của chấp pháp. Và cũng soi để biết rằng, chỉ cần còn một niệm chân thật cầu đạo, thì dù tuổi đã cao, dù đời đã đi qua nhiều khúc quanh, con đường trở về vẫn có thể mở ra.

Để làm rõ hơn những diệu lý thâm sâu chứa đựng trong phần giáo pháp tối thượng này, bần tăng xin được gửi tới tác giả Lý Tứ một số câu hỏi tham vấn, rất mong nhận được phản hồi của tác giả:

1. Nhân vật Huyền Không Đại Sư được xây dựng hoàn toàn hư cấu, hay có phần nào dựa trên một hình tượng thực tế mà Tác giả từng gặp hoặc từng chiêm nghiệm?

2. Trong phần Đại Sư Huyền Không, tác giả nói khi dừng các duyên, đừng ném hòn đá thấy nghe vào tâm thì tự tánh sẽ hiện. Xin hỏi:

2.1. “dứt duyên” ở đây là dứt cảnh duyên bên ngoài, dứt sự phan duyên của thức, hay dứt cái tâm chấp thật nơi duyên?

2.2. Nếu một hành giả vào được trạng thái vắng lặng, ít vọng tưởng, thân tâm nhẹ nhàng, nhưng gốc ngã chấp vi tế vẫn còn, thì trạng thái ấy có được xem là cửa ngõ của tự tánh, hay chỉ là một thứ định cảnh thanh tịnh do công phu tạo thành?

3. Hồ Tự Tâm trong tác phẩm rất trong, nhưng chính cái trong ấy lại phản chiếu núi non khiến người vượt hồ dễ lầm giả làm chân.

Xin hỏi: Có phải tác giả muốn chỉ rằng cái nguy hiểm nhất trên đường tu không phải vọng tưởng thô, mà là những cảnh giới vi tế, sáng trong, an ổn, có vẻ rất giống chân tâm?

4. Đại Sư Huyền Không nhận ra một đời giảng nói kinh pháp, nhưng tâm vẫn còn bị cột trói bởi danh vọng, địa vị, lễ nghi, hình tướng.

Theo tác giả, có phương thức nào giúp hành giả phát hiện cái “ngã pháp sư”, “ngã tu hành”, “ngã chứng ngộ” khi nó còn rất vi tế?

5. Tác giả khai triển hai chữ “Như Thị” rất đặc biệt: Nghe như vầy thì dứt vọng, thấy như vầy thì dứt tưởng.

Nếu người tu cố giữ một cái “như vầy” trong tâm, thì cái “như vầy” ấy lại trở thành một niệm được nắm giữ. Vậy làm sao để sống được với “như thị” mà không biến “như thị” thành một pháp sở đắc, một khái niệm, một chỗ trụ mới của tâm?

6. Huyền Không Đại Sư nhận ra mình từng giảng “bất ưng trụ sắc” nhưng vẫn trụ vào chính câu nói ấy mà sinh tâm.

Xin hỏi: Người tu làm sao buông được chỗ trụ nơi văn tự, giáo lý, pháp môn?

Nếu còn nương kinh thì dễ mắc kẹt nơi ngón tay; nếu vội bỏ kinh thì dễ rơi vào tà giải, tự cho mình đã thấy mặt trăng. Vậy đâu là thái độ đúng của người tu đối với kinh điển sau khi đã hiểu rằng văn tự chỉ là phương tiện?

7. Tác giả nói tu Ba La Mật giống như lập những tình huống giả định để tâm được rèn luyện, đến khi cảnh thật hiện ra thì tâm không còn bất ngờ.

Xin hỏi: Sự tu tập này khác thế nào với sự huấn luyện tâm lý thông thường?

Nếu chỉ luyện để tâm phản ứng bình tĩnh trước hoàn cảnh, có thể đó vẫn là một dạng điều kiện hóa. Vậy làm sao để Ba La Mật không chỉ tạo ra một “phản xạ đạo đức”, mà thật sự đưa hành giả đến chỗ vượt thoát - đáo bỉ ngạn thực sự?

8. Tác giả nói Phật đạo là đạo xả; xả đến rốt ráo là Đại xả, xả đến không còn tâm xả là vô lượng xả.

Làm sao để chuyển từ cái xả có dụng công sang cái xả tự nhiên như bóng trăng soi xuống hồ mà không làm lay động mặt nước? Và phải chăng chỉ khi không còn người xả, vật được xả, pháp để xả, thì mới thật là Ba La Mật?

Bần tăng xin gửi lời tán thán tác phẩm Tâm Pháp và gửi các câu hỏi mộc mạc nhờ làm sáng tỏ thêm, nguyện cầu tác giả Lý Tứ vạn an, tiếp tục thắp lên ngọn đuốc diệu pháp để dẫn đường cho hàng hậu học thoát khỏi đêm dài ba cõi.

18/05/2026 - 14:05:20

Mô Phật.

Không Tánh - Am Xưa" (Hết thư)

Bạn đọc và hành giả Không Tánh thân mến !!!

Về các thắc mắc của hành giả, Lý Tứ xin được trả lời như sau:

- Hỏi:

1. "Nhân vật Huyền Không Đại Sư được xây dựng hoàn toàn hư cấu, hay có phần nào dựa trên một hình tượng thực tế mà Tác giả từng gặp hoặc từng chiêm nghiệm?"

- Trả lời:

Phần lớn các nhân vật trong Tâm Pháp đều hư cấu, tính cách các nhân vật dựa theo tính cách một số bằng hữu Lý Tứ đã từng gặp ngoài đời...Chỉ riêng nhân vật Huyền Không được dựa vào một câu chuyện có thật ngoài đời chừng sáu mươi phần trăm (60%)...Câu chuyện này đã được Lý Tứ biên tập và hư cấu thêm cho gần gũi với thể loại cổ trang...!!!

- Hỏi:

2. "Trong phần Đại Sư Huyền Không, tác giả nói khi dừng các duyên, đừng ném hòn đá thấy nghe vào tâm thì tự tánh sẽ hiện. Xin hỏi:

2.1. “dứt duyên” ở đây là dứt cảnh duyên bên ngoài, dứt sự phan duyên của thức, hay dứt cái tâm chấp thật nơi duyên?"

- Trả lời:

Dứt phan duyên từ tâm thức...!!!

- Hỏi:

2.2. "Nếu một hành giả vào được trạng thái vắng lặng, ít vọng tưởng, thân tâm nhẹ nhàng, nhưng gốc ngã chấp vi tế vẫn còn, thì trạng thái ấy có được xem là cửa ngõ của tự tánh, hay chỉ là một thứ định cảnh thanh tịnh do công phu tạo thành?"

- Trả lời:

Tuỳ tầng bậc tu chứng, do dụng công hay do giác ngộ mà được...!!!

- Hỏi:

3. "Hồ Tự Tâm trong tác phẩm rất trong, nhưng chính cái trong ấy lại phản chiếu núi non khiến người vượt hồ dễ lầm giả làm chân.

Xin hỏi: Có phải tác giả muốn chỉ rằng cái nguy hiểm nhất trên đường tu không phải vọng tưởng thô, mà là những cảnh giới vi tế, sáng trong, an ổn, có vẻ rất giống chân tâm?"

- Trả lời:

Cảnh giới thực của "Đại Viên Kính Trí"...!!!

- Hỏi:

4. Đại Sư Huyền Không nhận ra một đời giảng nói kinh pháp, nhưng tâm vẫn còn bị cột trói bởi danh vọng, địa vị, lễ nghi, hình tướng.

Theo tác giả, có phương thức nào giúp hành giả phát hiện cái “ngã pháp sư”, “ngã tu hành”, “ngã chứng ngộ” khi nó còn rất vi tế?"

- Trả lời:

"Hồi đầu thị ngạn"...!!!

- Hỏi:

5. "Tác giả khai triển hai chữ “Như Thị” rất đặc biệt: Nghe như vầy thì dứt vọng, thấy như vầy thì dứt tưởng.

Nếu người tu cố giữ một cái “như vầy” trong tâm, thì cái “như vầy” ấy lại trở thành một niệm được nắm giữ. Vậy làm sao để sống được với “như thị” mà không biến “như thị” thành một pháp sở đắc, một khái niệm, một chỗ trụ mới của tâm?"

- Trả lời:

"Như thị" thuộc về "hoát nhiên"...!!! Không thuộc về "chấp niệm", "chấp văn tự" hay "chấp pháp"...!!!

- Hỏi:

6. "Huyền Không Đại Sư nhận ra mình từng giảng “bất ưng trụ sắc” nhưng vẫn trụ vào chính câu nói ấy mà sinh tâm.

Xin hỏi: Người tu làm sao buông được chỗ trụ nơi văn tự, giáo lý, pháp môn?

Nếu còn nương kinh thì dễ mắc kẹt nơi ngón tay; nếu vội bỏ kinh thì dễ rơi vào tà giải, tự cho mình đã thấy mặt trăng. Vậy đâu là thái độ đúng của người tu đối với kinh điển sau khi đã hiểu rằng văn tự chỉ là phương tiện?"

- Trả lời:

Giác ngộ là cách duy nhất để không rơi vào những kẹt mắc đã nêu...!!!

- Hỏi:

7. "Tác giả nói tu Ba La Mật giống như lập những tình huống giả định để tâm được rèn luyện, đến khi cảnh thật hiện ra thì tâm không còn bất ngờ.

Xin hỏi: Sự tu tập này khác thế nào với sự huấn luyện tâm lý thông thường?

Nếu chỉ luyện để tâm phản ứng bình tĩnh trước hoàn cảnh, có thể đó vẫn là một dạng điều kiện hóa. Vậy làm sao để Ba La Mật không chỉ tạo ra một “phản xạ đạo đức”, mà thật sự đưa hành giả đến chỗ vượt thoát - đáo bỉ ngạn thực sự?"

- Trả lời:

a) Ba la mật có nhiều tầng bậc: Thế gian Ba la mật, Xuất thế gian Ba la mật, Xuất thế gian thượng thượng Ba la mật...!!!

b) Câu hỏi chỉ đúng với Thế gian Ba la mật...!!! Còn "Xuất thế gian" và "Xuất thế gian thượng thượng" thì, tuyệt nhiên không có các sự ấy...!!!

- Hỏi:

8. "Tác giả nói Phật đạo là đạo xả; xả đến rốt ráo là Đại xả, xả đến không còn tâm xả là vô lượng xả.

Làm sao để chuyển từ cái xả có dụng công sang cái xả tự nhiên như bóng trăng soi xuống hồ mà không làm lay động mặt nước? Và phải chăng chỉ khi không còn người xả, vật được xả, pháp để xả, thì mới thật là Ba La Mật?"

- Trả lời:

Trải qua các tầng giác ngộ, chính là trải qua những tầng xả thoả mãn tất cả các yêu cầu câu hỏi đã nêu...!!!

Hi vọng, những trả lời vừa rồi, có thể giúp bạn đọc và hành giả thoả mãn phần nào đó các thắc mắc đã nêu...!!! Chúc mọi người an vui, tinh tấn, thành công trong học tập...!!!

Rất mong nhận được những câu hỏi lí thú, bổ ích từ mọi người...!!!

- Các bạn có thể gửi câu hỏi theo đường link sau: https://forms.gle/HooJiZeXLBNokpUx8

- Hoặc đặt câu hỏi trực tiếp từ Website LyTu.Vn

18/05/2026

LÝ TỨ

Các bạn !!!

Thật sảng khoái khi đọc những dòng phản hồi sau tám (08) câu hỏi kì vừa rồi của hành giả Không Tánh...!!! Cái hào sảng, cái chân tình, cái luận đàm tột mé, cái ngô ngã hoá chiêm bao, cái khoảng cách tăng tục tiêu dung, những cái người thế gian gọi là...cái...cái...cái...đã rụng rơi dưới "cội tùng già" bên "hồ Tự Tâm" như sống lại sau mười lăm (15) năm khởi sự viết chương ba nói về "Đại Sư Huyền Không" trong Tâm Pháp...từ những dòng tâm tình của hành giả Không Tánh hôm nay...!!!

Mình nhớ rất rõ cái ngày ấy, cái ngày kết thúc chương hai viết về "Trung Nguyên Cửu Tuyệt", Lý Tứ đã có ý định dừng Tâm Pháp ở đây...Vì, như thế đã quá đủ cho các thứ kĩ thuật đỉnh cao của Phật đạo "có đất dụng võ"...Như kĩ thuật khai thị, kĩ thuật đoạt tâm chế mạng, kĩ thuật dẫn tâm, kĩ thuật đoạn mê khai giác, kĩ thuật tồi tà hiển chánh...vv...!!! Thế nhưng, tác giả muốn dừng, còn bao nhiêu bạn đọc nhận từng bài Tâm Pháp ngắn qua emails (lúc ấy chưa in thành sách) đã dồn dập gởi thư về yêu cầu viết tiếp...Và, thế là Lão Lý lại phóng bút viết nên chương ba...!!! Không ngờ, cái chương "hư hư thực thực" ấy "lại làm nên tích sự" trong suốt mười lăm năm qua...!!!

Hôm nay, đọc tâm tình của hành giả Không Tánh...Lý Tứ chỉ biết buột miệng thốt lên "lại thêm một Huyền Không nữa đây rồi"...!!! Thế mới biết, không phải chỉ có trong văn chương hư cấu mà, ngoài đợi thực chắc chắn còn nhiều Huyền Không đang chờ đủ duyên để Tâm Pháp thổi qua tâm trí...!!! Cách đây mấy năm, bên bờ Sông Hồng - Hà Nội, Huynh Đệ Lý Gia đã xây dựng một Thôn Lưu Khanh với chủ đề "Lưu Khanh Thôn Từ Tâm Pháp Bước Ra Đời Thực"...Hôm nay, lại thêm một Huyền Không Đại Sư "từ Tâm Pháp bước ra đời thực...!!! Âu cũng là cái duyên nó như vậy...như vậy...!!!

Kính chúc hành giả Không Tánh thật nhiều sức khoẻ để tiếp tục bước những bước vững chãi, sớm hoàn thành chiêu thức cuối cùng "Phi Hữu Vô Kim Cang Chỉ Lực" của Phật môn...Chiêu này cực khó đấy, xưa nay chẳng mấy người luyện thành...!!! Ha ha ha ha...!!!

Sau đây là nội dung thư phản hồi của hành giả Không Tánh:

"Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.

Thưa tác giả Lý Tứ,

Sau khi nhận được phần hồi đáp của tác giả đối với những câu hỏi mộc mạc của bần tăng, lòng này thật sự xúc động và tri ân sâu xa.

Điều làm bần tăng cảm phục trước hết không phải ở chỗ câu trả lời dài hay ngắn, mà ở chỗ mỗi lời đáp đều gọn, chắc, thẳng và có lực. Có những câu trả lời chỉ vài chữ, nhưng như một tiếng chuông đánh vào tận đáy tâm thức. Không diễn giải rườm rà, không dựng thêm lớp nghĩa để người đọc bám víu, tác giả chỉ mở ra một lối nhìn, rồi để người hỏi tự quay lại nơi chính mình mà chiêm nghiệm.

Khi tác giả trả lời rằng “dứt duyên” là “dứt phan duyên từ tâm thức”, bần tăng nhận ra đây chính là chỗ then chốt của giác ngộ. Người tu nhiều khi tưởng phải lìa cảnh, tránh duyên, trốn đời mới gọi là dứt duyên. Nhưng thật ra, nếu tâm thức còn phan duyên, thì dù ở núi sâu cũng vẫn đầy chợ búa. Còn nếu phan duyên nơi tâm đã dứt, thì giữa huyên náo nhân gian vẫn có thể hiện tiền đạo vị.

Đối với câu hỏi về định cảnh thanh tịnh và tự tánh, tác giả đáp: “tùy tầng bậc tu chứng, do dụng công hay do giác ngộ mà được”. Câu trả lời ấy tuy ngắn, nhưng mở ra một biên độ rất sâu. Nó nhắc người tu đừng vội đem một thước đo cố định để phán định mọi cảnh giới. Có cái lặng do đè nén mà thành, có cái lặng do định lực mà có, cũng có cái lặng phát xuất từ giác ngộ. Cùng một vẻ vắng lặng bên ngoài, nhưng cội nguồn bên trong sai biệt rất xa.

Đặc biệt, khi tác giả nói Hồ Tự Tâm là cảnh giới thực của Đại Viên Kính Trí, bần tăng càng thấy rõ sự dụng tâm thâm mật trong phần Đại Sư Huyền Không. Cái hồ ấy không chỉ là ẩn dụ văn chương về tâm, mà còn là một cánh cửa đưa người đọc đến chỗ chiêm nghiệm về tánh biết viên mãn, sáng soi, không thêm bớt, không thiên lệch. Cái nguy hiểm không nằm ở mặt hồ, mà nằm ở người nhìn hồ còn mang theo mê lầm, còn nhận bóng làm hình, nhận cảnh chiếu làm thật pháp.

Đối với câu hỏi về “ngã pháp sư”, “ngã tu hành”, “ngã chứng ngộ”, tác giả chỉ đáp: “Hồi đầu thị ngạn”. Bốn chữ ấy thật là một lời khai thị lớn. Bởi cái ngã vi tế không thể bị phát hiện bằng sự truy tìm hướng ngoại, cũng không thể bị phá vỡ bằng sự hơn thua kiến giải. Chỉ có quay đầu, quay lại, quay về, thì bờ giác mới hiện. Người tu càng đi xa trong ngôn ngữ, danh vị, kiến thức, càng cần một phen hồi đầu. Không hồi đầu thì dù nói vô ngã, cái ngã vẫn ngồi ngay trên pháp tòa.

Bần tăng cũng rất tán thán khi tác giả nói “Như thị” thuộc về “hoát nhiên”, không thuộc về chấp niệm, chấp văn tự hay chấp pháp. Đây là một lời đáp thẳng vào chỗ sinh tử của người học đạo. “Như thị” nếu bị nắm giữ thì đã không còn như thị. “Như thị” nếu trở thành một khái niệm để luận bàn, thì đã rơi xuống tầng ý thức. Chỉ khi hoát nhiên, không kịp lập năng sở, không kịp dựng người thấy và vật được thấy, thì cái “như vầy” ấy mới hiện như chính nó.

Về thái độ đối với kinh điển, tác giả nói: “giác ngộ là cách duy nhất để không rơi vào những kẹt mắc đã nêu”. Câu này nghe qua tưởng đơn giản, nhưng thật ra rất nghiêm khắc. Bởi người chưa giác ngộ thì nương kinh dễ chấp kinh, bỏ kinh dễ rơi tà giải. Người chưa sáng mắt thì cầm gậy cũng lầm đường, bỏ gậy cũng sa hố. Chỉ có giác ngộ mới khiến phương tiện trở về đúng vị trí của phương tiện, và chân lý không bị che khuất bởi chính lời nói về chân lý.

Khi tác giả phân biệt các tầng bậc của Ba La Mật: “Thế gian Ba La Mật, Xuất thế gian Ba La Mật, Xuất thế gian thượng thượng Ba La Mật”, bần tăng rất hoan hỷ. Cách phân định này giúp người tu khỏi lẫn lộn giữa công phu thế gian, trí tuệ xuất thế và trí tuệ rốt ráo. Nếu chỉ dừng ở điều kiện hóa tâm lý, đó mới là bước đầu. Còn Ba La Mật đúng nghĩa phải đưa người tu vượt bờ, vượt cả người tu, pháp tu và quả tu.

Và sau cùng, khi tác giả nói: “trải qua các tầng giác ngộ chính là trải qua những tầng xả”, bần tăng cảm nhận đây là lời kết rất đẹp cho toàn bộ tinh thần Phật đạo. Xả không phải là một động tác đạo đức bên ngoài. Xả là chiều sâu của giác ngộ. Giác đến đâu, xả đến đó. Còn thấy có cái để giữ, là chưa thật xả. Còn thấy mình là người đang xả, là chưa thật rốt ráo. Cho đến khi không còn người xả, vật xả, pháp xả, thì Ba La Mật mới thật sự là Ba La Mật.

Bần tăng xin cúi đầu cảm ơn tác giả Lý Tứ. Những câu trả lời tuy ngắn, nhưng có chiều sâu; tuy giản dị, nhưng không dễ dãi; tuy không triển khai dài dòng, nhưng đủ sức làm người đọc quay lại tự tâm mà xét. Đó là điều rất quý trong thời nay, khi người học đạo thường thích gom thêm tri thức, mà ít khi chịu buông xuống để tự mình giác hiểu.

Một lần nữa xin cảm ơn tác giả!

19/05/2026 - 15:07:40

Không Tánh - Am Xưa" (Hết thư)

Chúc bạn đọc an vui, tinh tấn, thành công trong học tập...!!!

Rất mong nhận được những câu hỏi lí thú, bổ ích từ mọi người...!!!

- Các bạn có thể gửi câu hỏi theo đường link sau: https://forms.gle/HooJiZeXLBNokpUx8

- Hoặc đặt câu hỏi trực tiếp từ Website LyTu.Vn

19/05/2026

Các bạn !!!

Mấy tuần rồi, sau kì trả lời một trăm lẻ tám câu hỏi liên quan Vô Thanh Luận, chuyên mục không nhận được tin tức hay thắc mắc nào từ bằng hữu Tuệ Hải...!!! Sáng nay, được tin bằng hữu ấy đã nhận sách từ người cháu, Lý Tứ rất vui...Hi vọng, những cuốn sách ấy, có thể giúp bằng hữu hiểu rõ hơn về tác giả của nó, cũng như quan điểm "Phật đạo là một nền giáo dục" của Lý Gia...!!!

Lý Tứ cảm kích vô cùng khi đọc những dòng phân tích hai bài viết "Tản Mạn Nhân Mùa Phật Đản" và "Bài Tráng Ca Bất Tử"...!!! Có thể nói, những phân tích của bằng hữu đã chạm đến tầng sâu mà Lý Tứ muốn gởi gắm...!!! Chân thành cảm ơn bằng hữu...!!! Kính chúc bằng hữu và quyến thuộc có một mùa Phật đản an vui, hạnh phúc, thấm đẫm đạo vị...!!!

Sau đây là thư của bằng hữu Tuệ Hải:

"Kính gửi Tác giả Lý Tứ,

Tuệ Hải đã nhận được sách của Thầy, thực sự rất biết ơn Thầy đã trân trọng ký tặng và gửi sách cho tôi. Tôi nhất định sẽ đọc kỹ từng cuốn, nếu có điểm nào chưa rõ cần trao đổi, tôi sẽ tiếp tục viết thư tới chuyên mục để được vấn đạo cùng Thầy.

Thưa Thầy Lý Tứ,

Nhân mùa Phật Đản 2026 đang đến gần, hôm qua tôi đọc hai bài viết của Thầy: “Tản mạn nhân mùa Phật Đản” và “Bài Tráng Ca Bất Tử”. Một bài như tiếng chuông nhắc bổn phận của người con Phật; một bài như khúc trường ca dựng lại hành trình vĩ đại của Đức Phật - bậc Đại Trượng Phu đi tìm chân lý. Trong lòng đầy xúc động và hạnh phúc, nên tôi xin viết đôi dòng chia sẻ tới Thầy.

Trong bài “Tản mạn nhân mùa Phật Đản”, Thầy không chỉ nói đến niềm vui treo cờ, kết hoa, mừng ngày Đấng Từ Phụ đản sanh, mà còn nhấn mạnh rằng người Phật tử phải biết “biết ơn, báo ơn và gìn giữ tài sản trí tuệ của Đức Phật”. Thầy xem giáo pháp của Đức Thế Tôn là tài sản vô giá mà người con Phật không được quyền quên, không thể không báo đáp, và phải có bổn phận giữ gìn, phát huy.

Điều tôi xúc động nhất là Thầy nhắc nhở, mùa Phật Đản không chỉ dừng lại ở lễ nghi. Đèn hoa bên ngoài là đẹp, nhưng đèn trí tuệ trong tâm mới là chỗ báo ân chân thật. Thầy nhắc người tu phải tự nỗ lực, không rời chánh niệm, quyết tâm thành tựu lời Phật dạy; rồi đem điều mình thành tựu được mà chia sẻ như pháp cho người khác; và khi chưa đạt mục tiêu cuối cùng của Phật đạo thì chưa được buông lung, chưa được tự mãn.

Đọc đến đó, tôi thấy hổ thẹn. Vì nhiều khi chúng ta mừng Phật Đản rất trang nghiêm bên ngoài, nhưng trong lòng lại chưa thật sự sống đúng tinh thần của ngày Phật ra đời. Nếu Phật đản sanh vì một đại sự nhân duyên, thì người con Phật không thể chỉ mừng ngày ấy bằng hương hoa, mà phải mừng bằng sự chuyển hóa chính mình. Học tập để giác ngộ và giúp người giác ngộ - ấy mới là một đóa hoa thật sự dâng lên Đức Từ Phụ.

Còn “Bài Tráng Ca Bất Tử” lại đem đến một cảm xúc khác: mạnh mẽ, bi tráng, cô độc mà rực sáng. Hình ảnh “người Tráng Sĩ” dứt áo ra đi, rời bỏ cái vui thế tục, rồi đi qua cả cực đoan khổ hạnh, cuối cùng nhận ra chân lý không nằm ở đầu này hay đầu kia của đối đãi, là một hình ảnh rất đẹp về hành trình của Đức Phật trước đêm thành đạo.

Tác phẩm cho thấy người tìm đạo chân chính không kẹt, chấp vào hai thái cực khổ vui làm cứu cánh. Người đời dễ bị trói bởi hưởng thụ; người tu lại dễ bị trói bởi khổ hạnh, bởi ý niệm rằng càng khổ càng gần đạo. Nhưng chân lý không nằm trong sự hành hạ thân tâm, cũng không nằm trong sự buông lung hưởng lạc. Nó hiện ra khi người Tráng Sĩ đặt gánh nặng xuống, thấy rõ mê lầm của cả hai phía cực đoan.

Đọc “Bài Tráng Ca Bất Tử”, tôi có cảm giác không phải đang đọc một đoạn văn, mà đang nghe tiếng bước chân của một bậc vĩ nhân đi qua đêm dài ba cõi. Có cô độc, có kham khổ, có lầm lẫn, có tỉnh giác, rồi có ánh sáng. Nhưng ánh sáng ấy không phải ánh sáng để trang điểm cho một huyền thoại, mà là ánh sáng làm đổi vận mệnh của muôn loài.

Nếu bài “Tản mạn nhân mùa Phật Đản” nhắc người con Phật phải biết báo ân bằng tu tập, thì “Bài Tráng Ca Bất Tử” nhắc ta nhớ vì sao ân ấy sâu dày đến vậy. Đức Phật không để lại cho đời một hệ thống tín ngưỡng để tôn thờ suông; Ngài để lại con đường thoát khổ, một gia tài trí tuệ, một khả năng giải phóng tận gốc cho tâm thức chúng sanh.

Bởi vậy, nhân mùa Phật Đản 2026, đọc hai bài này của Thầy Lý Tứ, tôi cảm nhận rõ hơn rằng: Mừng Phật Đản không phải chỉ là nhớ ngày Đức Phật ra đời, mà là tự hỏi trong lòng mình, hôm nay trí tuệ có được sinh ra hay chưa? Từ bi có được sinh ra hay chưa? Hạnh xả có được sinh ra hay chưa? Một con người mới, bớt mê lầm hơn hôm qua, có được sinh ra trong chính thân tâm này hay chưa?

Nếu trong mùa Phật Đản này, mỗi người con Phật đều tự thắp lên một ngọn đèn chánh niệm, tự gìn giữ gia tài trí tuệ của Như Lai bằng sự học tập chánh Pháp, tự báo ân Đức Phật bằng sự tu hành chân thật, thì đó mới là mùa Phật Đản sống động nhất.

Xin thành kính tri ân Thầy Lý Tứ đã để lại những trang viết vừa có chất văn, vừa có đạo lực, vừa có tiếng gọi ẩn chứa từ bi và trí tuệ. Những trang viết ấy không chỉ để đọc, mà để soi; không chỉ để hiểu thêm về Phật đạo, mà để quay lại con đường tu tập nơi chính mình.

Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật!

Trân trọng cảm ơn tác giả Lý Tứ!

20/05/2026 - 8:34:20

Tuệ Hải - Bắc Ninh" (Hết thư)

Chúc bạn đọc an vui, tinh tấn, thành công trong học tập...!!!

Rất mong nhận được những câu hỏi lí thú, bổ ích từ mọi người...!!!

- Các bạn có thể gửi câu hỏi theo đường link sau: https://forms.gle/HooJiZeXLBNokpUx8

- Hoặc đặt câu hỏi trực tiếp từ Website LyTu.Vn

20/05/2026

LÝ TỨ

Các bạn !!!

Mấy hôm nay, mình về Quảng Nam đám giỗ thân mẫu (HĐ Lý Gia quen gọi Lý Mẫu)...Vừa trở lại Đà Nẵng để chiều nay dự Sinh Nhật Lý Gia Đà Nẵng...Đến khách sạn, mở trang tính, nhận được thư và một số câu hỏi của bạn đọc Thanh Quang ở Hà Nội...!!!

Bạn Thanh Quang đã viết: "Nhờ sách của thầy, nhờ đọc các trả lời - khai thị của thầy khi trả các câu hỏi của những người đi học, tìm tòi đạo giác ngộ của đức Phật mà con được rất rất nhiều hiểu biết lợi lạc, mấy tháng thôi mà bằng cả vài chục năm tìm hiểu trước đây"...!!!

Chúc mừng Thanh Quang đã tìm được lợi lạc khi đọc sách và các trả lời từ chuyên mục của mình...!!! Lý Tứ cũng cảm ơn những lời chúc tốt đẹp của Thanh Quang...!!!

Sau đây là thư và các câu hỏi:

"Kính chào thầy Lý Tứ,

Lời đầu tiên cho con được tri ân và kính chúc thầy sức khỏe dồi dào. Nhờ sách của thầy, nhờ đọc các trả lời - khai thị của thầy khi trả các câu hỏi của những người đi học, tìm tòi đạo giác ngộ của đức Phật mà con được rất rất nhiều hiểu biết lợi lạc, mấy tháng thôi mà bằng cả vài chục năm tìm hiểu trước đây.

Hôm nay, con xin tiếp tục có những câu hỏi về pháp, xin kính nhờ thầy chỉ dạy:

1 - Có phải khổ thuộc Tâm, phiền não - kết sử - mê mờ thuộc Pháp?

Giải quyết khổ - tập là giác ngộ về Tâm và Pháp?

Có phải phiền là do ý căn luôn bị các pháp quấy nhiễu, não là do ý căn tiếp xúc với các pháp, sinh pháp mới rồi lại tiếp tục mãi - các quan điểm này đang bện, lúc thuận - lúc đối nhau khiến suy nghĩ không thông suốt là não? Hoặc hình thành 1 định kiến cố định nào đó gọi là kiết sử?

2 - Mức độ trói buộc của các pháp phụ thuộc vào sự tham gia của cái tôi, nếu một pháp liên quan tới bản ngã thì nó hẫy hừng, mãnh liệt hơn?

Một quan niệm, quan điểm đột ngột sinh khởi, không giống bình thường. Ví dụ gặp 1 người lạ nhưng thấy như thấy quen từ lâu, gặp 1 câu nói tâm sự bình thường nhưng sự đồng cảm khuyếch đại mãnh liệt phải chăng là có sự liên hệ nào đó với Alaida thức?

- Pháp sanh rồi, thì nó ở đâu? Phải chăng là ở nơi Thức là nơi lưu trữ quan niệm, hiểu biết của 1 hữu tình, vậy nó là nơi lưu trữ Pháp?

- Câu Pháp do duyên sanh, Pháp do duyên diệt hiểu thế nào? Con hiểu sanh là do căn - trần - thức phối ngẫu. Diệt là ngăn thức mê muội trong quá trình xúc đối - để không sanh? Hay Diệt là còn cả quá trình thay đổi nhận thức (làm thay đổi các pháp đã lưu trữ trong các thức)

- Quá trình biến thức thành Trí là quá trình loại bỏ các pháp, hay là quá trình biến pháp bất thiện thành pháp thiện? Hay là cái gì khác ạ?

3- Đoạn kinh sau :"Ý dẫn đầu các pháp, Ý làm chủ, ý tạo. Nếu với ý ô nhiễm, Nói năng hay hành động, Khổ não bước theo sau, Như xe theo vật kéo." "Ý dẫn đầu các pháp, Ý làm chủ, ý tạo. Nếu với ý thanh tịnh, Nói năng hay hành động, An lạc bước theo sau, Như bóng không rời hình." Nên được hiểu thế nào, ứng dụng như thế nào trong quá trình nhận thức?

Một lần nữa, con xin kính tri ân sự chỉ bảo nhiệt tình, ngay lập tức, không chút úy ngại nào của Thầy.

24/05/2026 - 8:23:26

Kính chào thầy!

Thanh Quang - Hà nội" (Hết thư)

Về các câu hỏi của Thanh Quang...Mình xin được trả lời như sau:

- Hỏi:

1 - "Có phải khổ thuộc Tâm, phiền não - kết sử - mê mờ thuộc Pháp?"

- Trả lời:

Có thể hiểu: Khổ thuộc về tâm...!!! Phiền não, kiết sử, mê mờ có món thuộc về tâm có món thuộc về pháp...!!! Những món nào phát sinh do tình cảm thuộc tâm...Những món nào phát sinh do quan điểm, quan niệm, nhận thức...vv...thuộc về pháp...!!!

- Hỏi:

"Giải quyết khổ - tập là giác ngộ về Tâm và Pháp?"

- Trả lời:

Muốn giải quyết khổ và tập, phải hiểu rõ thế nào là tâm, thế nào là pháp...Cũng như nguyên lí hình thành và cơ chế hoạt động của hai món này...!!!

- Hỏi:

"Có phải phiền là do ý căn luôn bị các pháp quấy nhiễu, não là do ý căn tiếp xúc với các pháp, sinh pháp mới rồi lại tiếp tục mãi - các quan điểm này đang bệnh, lúc thuận - lúc đối nhau khiến suy nghĩ không thông suốt là não? Hoặc hình thành 1 định kiến cố định nào đó gọi là kiết sử?"

- Trả lời:

Trước mắt có thể hiểu như vậy...!!! Muốn thông suốt những thứ bạn đã nêu, phải học tập giáo pháp một cách bài bản...!!!

- Hỏi:

2 - "Mức độ trói buộc của các pháp phụ thuộc vào sự tham gia của cái tôi, nếu một pháp liên quan tới bản ngã thì nó hẫy hừng, mãnh liệt hơn?"

- Trả lời:

Mức độ trói buộc của các pháp tuỳ thuộc vào chấp trước và mê muội của từng người...!!!

- Hỏi:

"Một quan niệm, quan điểm đột ngột sinh khởi, không giống bình thường. Ví dụ gặp 1 người lạ nhưng thấy như thấy quen từ lâu, gặp 1 câu nói tâm sự bình thường nhưng sự đồng cảm khuyếch đại mãnh liệt phải chăng là có sự liên hệ nào đó với Alaida thức?"

- Trả lời:

Phụ thuộc và liên hệ đến Mạt na cùng A lại da thức...!!!

- Hỏi:

"Pháp sanh rồi, thì nó ở đâu? Phải chăng là ở nơi Thức là nơi lưu trữ quan niệm, hiểu biết của 1 hữu tình, vậy nó là nơi lưu trữ Pháp?"

- Trả lời:

Có thể hiểu như vậy...!!! Tâm thức mê, pháp hiện...Hết mê, pháp diệt...!!! Giống ngủ mê thấy chiêm bao, thức giấc chiêm bao hết...!!!

- Hỏi:

"Câu Pháp do duyên sanh, Pháp do duyên diệt hiểu thế nào? Con hiểu sanh là do căn - trần - thức phối ngẫu. Diệt là ngăn thức mê muội trong quá trình xúc đối - để không sanh? Hay Diệt là còn cả quá trình thay đổi nhận thức (làm thay đổi các pháp đã lưu trữ trong các thức)"

- Trả lời:

Pháp vô thường, vô ngã...Nên, đủ duyên (căn trần thức phối ngẫu) pháp sẽ sanh...Hết duyên phối ngẫu hoặc qua thời gian, pháp tự diệt...!!! Tâm thức mê, pháp sẽ sanh...Hết mê, pháp không sanh...!!!

- Hỏi:

"Quá trình biến thức thành Trí là quá trình loại bỏ các pháp, hay là quá trình biến pháp bất thiện thành pháp thiện? Hay là cái gì khác ạ?"

- Trả lời:

"Chuyển thức thành trí" là quá trình chuyển thức mê thành hết mê (giác ngộ) thông qua học tập giáo pháp...!!! Thức hết mê tạm gọi là trí...!!!

- Hỏi:

3- Đoạn kinh sau :"Ý dẫn đầu các pháp, Ý làm chủ, ý tạo. Nếu với ý ô nhiễm, Nói năng hay hành động, Khổ não bước theo sau, Như xe theo vật kéo." "Ý dẫn đầu các pháp, Ý làm chủ, ý tạo. Nếu với ý thanh tịnh, Nói năng hay hành động, An lạc bước theo sau, Như bóng không rời hình." Nên được hiểu thế nào, ứng dụng như thế nào trong quá trình nhận thức"

- Trả lời:

Đoạn kinh trên cảnh báo người tu hành không nên để cho ý bị nhiễm ô...!!! Muốn hết nhiễm ô, phải học tập giáo pháp để biết được bản chất của ý, bản chất của thức, cái gì làm nhiễm ô và nguyên nhân, cơ chế nào làm cho ý cùng thức bị nhiễm ô...!!!

Hi vọng, những trả lời vừa rồi, có thể giúp Thanh Quang và bạn đọc giải toả những thắc mắc đã nêu...!!! Chúc các bạn an vui, tinh tấn, thành công trong học tập...!!!

Rất mong nhận được những câu hỏi lí thú, bổ ích từ mọi người...!!!

- Các bạn có thể gửi câu hỏi theo đường link sau: https://forms.gle/HooJiZeXLBNokpUx8

- Hoặc đặt câu hỏi trực tiếp từ Website LyTu.Vn

24/05/2026

LÝ TỨ

Các bạn !!!

Sau năm ngày im ắng, chuyên mục không nhận được thư hay thắc mắc nào từ bạn đọc...!!! Hôm nay 13/04 ÂL, là ngày của mùa Phật đản 2026, chuyên mục lại nhận được thư của bạn đọc trẻ Diệu Nhiên ở Đà Nẵng...Trong thư, bạn ấy thắc mắc về một số vấn đề liên quan đến chuyện "Phật đản sanh"...!!!

Mình nghĩ, những câu hỏi của Diệu Nhiên cũng là duyên lành giúp chúng ta cùng nhau thảo luận một vài đề tài nho nhỏ liên quan ngày vui Thế Tôn đản sanh !!! Cảm ơn bạn đọc Diệu Nhiên thật nhiều...!!!

Sau đây là nội dung thư và các thắc mắc của bạn đọc Diệu Nhiên:

"Kính gửi tác giả Lý Tứ,

Con là một bạn đọc hữu duyên với các tác phẩm của Thầy qua trang lytu.vn. Nhân mùa Phật Đản, trong không khí người người hướng tâm tưởng niệm ngày Đức Thế Tôn thị hiện nơi cõi Ta Bà, con xin mạo muội viết vài dòng cùng một số câu hỏi mong được Thầy khai thị thêm.

Pháp danh của con là Diệu Nhiên.

Thưa Thầy,

Mỗi năm đến mùa Phật Đản, con thường thấy người đời ca ngợi những điềm lành khi Đức Phật đản sanh: Bảy bước sen, một tay chỉ trời một tay chỉ đất, chín rồng phun nước… Nhưng càng đọc giáo pháp, con lại càng thấy dường như ý nghĩa chân thật của ngày Phật Đản không nằm ở thần thoại hay sự linh thiêng bên ngoài, mà nằm ở một đại sự nhân duyên vô cùng sâu xa liên quan đến sự giác ngộ của chúng sanh.

Con có nhiều điều thao thức chưa hiểu, xin được mạnh dạn hỏi Thầy:

1. Nếu Phật tánh vốn đầy đủ nơi tất cả chúng sanh, vậy “Đức Phật đản sanh” mang ý nghĩa gì ạ? Có phải “đại sự nhân duyên” mà chư Phật xuất hiện nơi đời chính là khai thị cho chúng sanh thấy được bổn tâm, Phật tánh của chính mình?

2. Trong nhà Phật thường nói đến “vô sanh”. Vậy một bậc chứng vô sanh vì sao vẫn thị hiện có sanh ra, lớn lên, già đi và nhập diệt? Như Lai là thường, ngã, lạc, tịnh, thì ai đản sanh? Ai thành đạo? Ai độ chúng sanh?

3. Khi Đức Phật tuyên bố: “Thiên thượng thiên hạ duy ngã độc tôn”, chữ “ngã” ấy nên hiểu thế nào ạ?

4. Theo Thầy, điều quan trọng nhất đối với một Phật tử khi kỷ niệm ngày Phật Đản là gì ạ?

5. Nếu ngày nay Đức Phật tái xuất hiện giữa thời đại internet, trí tuệ nhân tạo và mạng xã hội, liệu Ngài có còn thuyết pháp như hơn hai ngàn năm trước không? Hay phương tiện giáo hóa sẽ hoàn toàn khác?

6. Con thường nghe nói “gặp Phật khó”. Nhưng nếu Phật tánh vốn không rời chúng sanh, vậy điều thật sự khó ở đây là gì ạ?

Thưa Thầy,

Con cảm nhận rằng Đức Phật đản sanh không chỉ là câu chuyện của hơn hai ngàn năm trước. Có lẽ, mỗi lần một chúng sanh khởi tâm hướng thiện, biết quay lại nhìn mình, biết buông bỏ những chấp nhất mê mờ… thì ánh sáng của ngày Đản Sanh lại xuất hiện thêm một lần nữa giữa cuộc đời này. Nhưng đó chỉ là suy nghĩ của riêng con.

Kính mong Thầy từ bi chỉ dạy thêm để những người Phật tử sơ cơ như con có thể hiểu mùa Phật Đản bằng chiều sâu của trí tuệ, chứ không chỉ bằng cảm xúc hay niềm tin.

Con xin thành kính tri ân Thầy.

Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.

29/05/2026 - 8:52:08 - Diệu Nhiên - Đà Nẵng" (Hết thư)

Về các câu hỏi của Diệu Nhiên, mình xin được trả lời như sau:

- Hỏi:

1. "Nếu Phật tánh vốn đầy đủ nơi tất cả chúng sanh, vậy “Đức Phật đản sanh” mang ý nghĩa gì ạ? Có phải “đại sự nhân duyên” mà chư Phật xuất hiện nơi đời chính là khai thị cho chúng sanh thấy được bổn tâm, Phật tánh của chính mình?"

- Trả lời:

a) Phật tánh vốn đầy đủ trong mỗi chúng sanh...Nhưng, do tâm thức chúng sanh bị vô minh che đậy, nên không thể thấy...!!! Giống như mặt trời thường chiếu sáng, nhưng những người sống trong hang động sâu thẳm, tối tăm, không từng bước ra khỏi hang động ấy thì, sẽ mãi mãi không thể thấy ánh sáng mặt trời...!!! Giáo pháp ra đời, chính là những phương tiện tối thắng giúp người bước ra khỏi hang động vô minh của tâm thức để thấy ánh sáng Phật tánh...!!!

b) Phật đản sanh là thời điểm quan trọng, đánh dấu lúc Thái Tử Tất Đạt Đa ra khỏi hang tối vô minh, thấy rõ Phật tánh và thành Đẳng Chánh Giác...!!! Theo mình, Phật đản sanh khác Thái Tử Tất Đạt Đa sinh ra...!!!

c) Chính thời điểm quan trọng này, là lúc Phật thị hiện trong đời tuyên bố độc tôn, thành Đẳng Chánh Giác...Sau đó, tuyên thuyết giáo pháp mình đã giác ngộ, giáo pháp ấy có năng lực giúp chúng sanh cũng có thể giác ngộ như mình nếu chịu khó học tập...!!!

- Hỏi:

2. "Trong nhà Phật thường nói đến “vô sanh”. Vậy một bậc chứng vô sanh vì sao vẫn thị hiện có sanh ra, lớn lên, già đi và nhập diệt? Như Lai là thường, ngã, lạc, tịnh, thì ai đản sanh? Ai thành đạo? Ai độ chúng sanh?"

- Trả lời:

a) Vô sanh là tâm thức vô sanh...Tức, tâm thức không còn sanh các món như phiền não, kiết sử, tâm, pháp...vv...gọi chung là hết sanh diệt hay vô sanh...Chứ không phải "thân tứ đại" (sắc thân) hết sanh diệt...!!! Vì thế, tuy tâm thức hết sanh diệt, nhưng sắc thân vẫn chịu quy luật sanh, lão, bệnh, tử...!!!

b) Thường, ngã, lạc, tịnh là bốn đức tính siêu việt của Phật tánh...Thực chứng bốn đức tính siêu việt này gọi là đản sanh rồi thành đạo...Từ đây, vị này căn cứ cảnh giới thực chứng của mình, thị hiện giáo hoá chúng sanh, trong quá trình giáo hoá ấy lần lượt thành tựu đầy đủ mười danh hiệu, gọi là Vô Thượng Chánh Đẳng Chánh Giác...Do duyên cớ này, thế gian xưng tán vị ấy là "Thế Tôn" là "Như Lai" là "Phật"...vv...!!! Cho nên, thường là Phật tánh, trí tuệ (pháp thân) là thường, chứ không phải nhục thân là thường...!!!

- Hỏi:

3. "Khi Đức Phật tuyên bố: “Thiên thượng thiên hạ duy ngã độc tôn”, chữ “ngã” ấy nên hiểu thế nào ạ?"

- Trả lời:

Chữ "ngã" trong câu nói ấy tương đương chữ "ta, tôi" trong tiếng Việt...!!! Câu này có thể hiểu: "Từ chư thiên (thiên thượng) đến loài người và loài không phải người (thiên hạ), chỉ có duy nhất điều ta đã giác ngộ, thực chứng (duy ngã) là đáng tôn quý bậc nhất (độc tôn)"...!!!

- Hỏi:

4. "Theo Thầy, điều quan trọng nhất đối với một Phật tử khi kỷ niệm ngày Phật Đản là gì ạ?"

- Trả lời:

Hoài bão của ba đời chư Phật là, mong muốn hết thảy chúng sanh cũng thành Phật như mình...Và, muốn thấy Phật tánh, thành Phật, không có con đường nào khác hơn là phải học tập giáo pháp để giác ngộ...!!! Vì thế theo mình, điều quan trọng nhất của người Phật tử khi tưởng nhớ ngày Phật đản sinh chính là "phải tinh tấn học tập giáo pháp"...!!!

- Hỏi:

5. "Nếu ngày nay Đức Phật tái xuất hiện giữa thời đại internet, trí tuệ nhân tạo và mạng xã hội, liệu Ngài có còn thuyết pháp như hơn hai ngàn năm trước không? Hay phương tiện giáo hóa sẽ hoàn toàn khác?"

- Trả lời:

Phật đạo tôn trọng nhân duyên, thuyết pháp tuỳ duyên...!!! Nên theo mình, nếu Đức Phật có tái xuất hiện trong đời này thì, chắc Ngài cũng sử dụng các tiện ích hiện đại của văn minh nhân loại để phổ biến giáo pháp...!!! Vì rằng, bản chất các tiện ích ấy tự nó chẳng có lỗi gì...Lỗi hay không, thiện hay ác...vv...là do mục đích sử dụng...!!!

- Hỏi:

6. "Con thường nghe nói “gặp Phật khó”. Nhưng nếu Phật tánh vốn không rời chúng sanh, vậy điều thật sự khó ở đây là gì ạ?"

- Trả lời:

Người có thể giúp chúng sanh thấy "viên mãn Phật tánh" gọi là Phật...!!! Vậy, điều thật sự khó ở đây là, làm sao đủ nhân duyên để gặp vị có đầy đủ năng lực giúp ta đạt được mục tiêu "thấy Phật tánh" như đã nêu...!!!

Hi vọng, những trả lời vừa rồi, có thể giúp Diệu Nhiên và bạn đọc giải toả những thắc mắc trong thư...!!! Chúc các bạn có mùa Phật đản an vui, tinh tấn, thành công trong học tập giáo pháp...!!!

Rất mong nhận được những câu hỏi lí thú, bổ ích từ mọi người...!!!

- Các bạn có thể gửi câu hỏi theo đường link sau: https://forms.gle/HooJiZeXLBNokpUx8

- Hoặc đặt câu hỏi trực tiếp từ Website LyTu.Vn

29/05/2026

LÝ TỨ