Các bạn !!!

Vừa đăng chuyên mục số 10/2025... Mình lại nhận được một số thắc mắc của Huỳnh Tâm ở Lâm Đồng...!!! Nội dung các câu hỏi như sau:

Dạ con chào Thầy Lý Tứ ạ... Con có 3 câu hỏi như sau ạ:

1. Nhờ Thầy chia sẻ thêm giúp con về Tư Lương Vị, tầm quan trọng của Tư Lương Vị cũng như cách áp dụng thực hành trong đời sống như thế nào và mục tiêu nhằm giúp đạt được kết quả gì ạ.

2. Nhờ Thầy chia sẻ thêm giúp con về 12 nhân duyên trong đạo Phật, cách vận dụng và giúp mình đạt được thành tựu gì ạ.

3. Có mối liên quan gì giữa 37 phẩm trợ đạo và 12 nhân duyên không ạ.

Con cảm ơn Thầy và kính chúc Thầy luôn mạnh khỏe và nhiều an vui ạ. 

02/07/2025 − 12:36:52 − Huỳnh Tâm − Lâm Đồng.

Huỳnh Tâm và bạn đọc thân mến !!!

Về các câu hỏi của Huỳnh Tâm, mình xin được trả lời như sau:

- Hỏi:

1. Nhờ Thầy chia sẻ thêm giúp con về Tư Lương Vị, tầm quan trọng của Tư Lương Vị cũng như cách áp dụng thực hành trong đời sống như thế nào và mục tiêu nhằm giúp đạt được kết quả gì ạ.

- Trả lời:

Tư Lương Vị là nhóm đầu tiên của 37 phẩm... Nhóm này gồm 12 phẩm đó là: Tứ Niệm Xứ, Tứ Chánh Cần, Tứ Như Ý Túc...!!!

Gọi là Tư Lương Vị bởi lẽ, nhóm này hay 12 phẩm của nhóm này, chính là hành trang cần có của một người chuẩn bị cho một chuyến đi dài... Cụ thể, Tư Lương Vị chính là hành trang cần thiết trên con đường tiến về cảnh giới xuất thế...!!! Giống như người muốn đi xa mà không có hành trang hoặc hành trang không đầy đủ, nhất định chuyến đi sẽ không thể thực hiện được...!!!

Hoặc có thể hiểu, giống như một người muốn canh tác một loại cây nào đó... Nếu người ấy không có các bước chuẩn bị cần thiết như: Đất đai thổ nhưỡng, kĩ thuật chăm bón cho từng thời kì, hết lòng với công việc... Thì việc canh tác sẽ không đưa đến thành công...!!!

a) Ta có thể liên hệ tầm quan trọng của 12 phẩm Tư Lương Vị qua việc trồng cây như sau:

- Tứ Niệm Xứ: Chọn đất đai phù hợp với giống cây trồng...!!!

- Tứ Chánh Cần: Kỹ thuật canh tác và chăm bón theo từng thời kì tăng trưởng của cây...!!!

- Tứ Như Ý Túc: Hăng say trong công việc, siêng năng lao động, để tâm quan sát sự phát triển của cây và một lòng một dạ vì công việc...!!!

b) Mục tiêu và kết quả: Chính nhờ chọn đúng loại đất phù hợp với cây trồng, chăm sóc đúng kĩ thuật, siêng năng thăm thú và lưu ý phòng trừ sâu bệnh...Kết quả sẽ là vụ mùa bội thu ở vị lai...!!!

Huỳnh Tâm và bạn đọc có thể tham khảo thêm chủ đề Tư Lương Vị thông qua bài viết tại Chương 4 − Ba mươi bảy phẩm, tác phẩm Phật Giáo và Thiền, tác giả Lý Tứ, do NXB Dân Trí phát hành năm 2025.

- Hỏi:

2. Nhờ Thầy chia sẻ thêm giúp con về 12 nhân duyên trong đạo Phật, cách vận dụng và giúp mình đạt được thành tựu gì ạ.

- Trả lời:

Huỳnh Tâm và bạn đọc có thể tham khảo chủ đề 12 nhân duyên tại bài số 63 “Bốn cấp độ quán 12 nhân duyên”, tác phẩm Chuyện Chi Đây, tác giả Lý Tứ, do NXB Hà Nội phát hành năm 2021.

- Hỏi:

3. Có mối liên quan gì giữa 37 phẩm trợ đạo và 12 nhân duyên không ạ.

- Trả lời:

Duyên Giác Thừa sử dụng 12 nhân duyên như một “học thuyết cốt lõi” để hoàn thành 37 phẩm...!!!

Hy vọng, những trả lời vừa rồi (cùng với các bài đọc tham khảo) có thể giúp Huỳnh Tâm và bạn đọc hiểu thêm về 37 phẩm, 12 nhân duyên, cũng như cách ứng dụng học thuyết 12 nhân duyên trong quá trình chấm dứt vòng lặp luân hồi của tâm thức...!!! 

Chúc mọi người an vui, tinh tấn...!!!

Rất mong nhận được những câu hỏi lí thú và bổ ích từ mọi người...!!!

03/07/2025

LÝ TỨ

Các bạn !!!

Trong tuần, mình nhận được thư cảm ơn của Chánh Huy Toàn ở Hà Nội, và thắc mắc của Như Như Lý ở Quảng Ngãi...!!!

Nội dung thắc mắc của Như Như Lý như sau:

“Thưa bác Lý Tứ! Con tu tập có chỗ chưa hiểu xin bác chỉ dạy. Trong kinh con thấy tổ dạy “định tuệ vốn không hai. Trong định có tuệ. Trong tuệ tự có đầy đủ định”.

1. Xin bác chỉ dạy “định” là gì? “Tuệ” là gì?

2. Một người tu hành có “định” mà chưa phát sanh “tuệ”. Vậy “định” này có đúng với “định” mà chư tổ xưa nói không? “Định” này có như pháp không? Vì nếu đúng như chư tổ xưa nói, đúng như pháp thì “định” tự có “tuệ”. Cớ sao lại nói “có định mà chưa có tuệ”?

3. Xin bác chỉ dạy, có bao nhiêu tầng bậc của định và tuệ? Tầng bậc nào thì định − tuệ quân bình như chư tổ xưa nói trong định có tuệ, trong tuệ tự đầy đủ định?

4. Xin bác chỉ dạy lời tổ dạy và lời chư Phật khác nhau ở chừng mực nào?

Con cảm ơn bác!

01/07/2025 − 17:21:24 − Như Như Lý − Quảng Ngãi.”

Như Như Lý và bạn đọc thân mến !!!

Về các câu hỏi của Như Như Lý, mình xin được trả lời như sau:

- Hỏi:

1. Xin bác chỉ dạy “định” là gì? “Tuệ” là gì?”

- Trả lời:

a) Định là gì ???

Trong Phật giáo, “định” (samadhi) là trạng thái tâm lý an định, nhất tâm, không bị phân tán bởi các đối tượng bên ngoài. Nó là một trong ba mươi bảy phẩm trợ đạo, bao gồm ba yếu tố: định, tuệ, và giới. Định giúp hành giả đạt được sự bình an, giải thoát khỏi phiền não và nhận thức rõ ràng về thực tại!

Có hai loại định chính:

Chánh định: Là trạng thái định hướng đến sự giác ngộ, giải thoát, dựa trên sự hiểu biết đúng đắn về thực tại và thực hành các pháp thiện.

Tà định: Là trạng thái định không hướng đến sự giác ngộ, có thể gây ra những hậu quả tiêu cực, thường liên quan đến việc sử dụng sức mạnh tâm linh cho mục đích cá nhân...!!!

Tóm lại, định là một trạng thái tâm lý quan trọng trong Phật giáo, giúp hành giả đạt được sự an định, tập trung và giải thoát khỏi khổ đau...!!!

b) Tuệ là gì ???

Trong Phật giáo, “tuệ” (慧) không chỉ đơn thuần là trí thông minh hay kiến thức, mà là một loại trí tuệ cao hơn, một sự hiểu biết sâu sắc về bản chất của sự vật và thế giới, giúp con người giải thoát khỏi khổ đau và đạt được giác ngộ.

Giải thích chi tiết:

Tuệ là trí tuệ siêu việt: Khác với trí thông minh thế gian, tuệ trong Phật giáo giúp người tu hành vượt lên trên các cõi giới, đạt đến tự do tuyệt đối.

Tuệ là phương tiện giải thoát: Tuệ là con đường đưa con người đến bờ giải thoát và giác ngộ, giúp họ nhìn thấu bản chất của sự vật, vạn pháp.

Tuệ có nhiều dạng: Phật giáo phân loại tuệ thành nhiều loại như Văn Huệ (nghe, học), Tư Huệ (suy luận), và Tu Huệ (thiền định).

Tuệ giúp nhận diện bản chất: Đạt được tuệ là thấy rõ bản chất thật sự của sự vật, không bị che mờ bởi vô minh hay phiền não.

Tuệ và Giới-Định-Tuệ: Tuệ là một phần trong “Tam vô lậu học” (Giới, Định, Tuệ), ba pháp tu hành giúp con người giải thoát khỏi khổ đau.

Nói một cách đơn giản, tuệ trong Phật giáo là khả năng hiểu biết sâu sắc, giúp con người vượt qua những giới hạn của bản thân và thế giới, tiến tới giác ngộ và giải thoát...!!!

- Hỏi:

2. Một người tu hành có “định” mà chưa phát sanh “tuệ”. Vậy “định” này có đúng với “định” mà chư tổ xưa nói không? “Định” này có như pháp không? Vì nếu đúng như chư tổ xưa nói, đúng như pháp thì “định” tự có “tuệ”. Cớ sao lại nói “có định mà chưa có tuệ”?

- Trả lời:

Có 2 loại định, gồm Thế gian định và Xuất thế gian định...!!!

a) Thế gian định: Là loại định hình thành từ các loại công phu, hành giả dùng ý chí để “chế ngự thọ tưởng” hoặc dùng ý chí để “chế ngự ý thức”...!!!

Cảnh giới cao nhất của hai loại công phu này là “Diệt thọ tưởng định” của Cửu thứ đệ định... Hoặc “Phi tưởng phi phi tưởng xứ định” của Tứ thiền bát định...!!!

Các loại định thế gian không thể phát sinh trí tuệ bởi, các thứ định ấy “không như pháp” (không như tinh thần giáo pháp)... 

Tức, không từ sự thấu suốt bản chất của thân, tâm, thế giới và các pháp...Cho nên, định này không phải là loại định mà Phật và Chư Tổ tuyên thuyết...!!!

b) Xuất thế gian định: Là loại định do giác ngộ bản chất, hoặc thấy thiệt tướng thân, tâm, thế giới và các pháp...Từ đó tâm thức tự dừng...!!!

Đây chính là loại định Phật và Tổ tuyên thuyết... Định này và tuệ là hệ quả tất yếu của nhau, theo nguyên lí “cái này có cái kia có...” !!!

Định xuất thế chia làm hai loại gồm:

a) Diệt tận định: Do giác ngộ bản tâm, tâm ý thức tự dừng... Cảnh giới của định này chính là “Siêu việt tam muội”...!!!

b) Như lai định: Do trí tuệ thấu thoát mà tự được... Cảnh giới của định này chính là “Sư tử phấn tấn tam muội”...!!!

Tóm lại, thế gian có định mà không tuệ... Xuất thế gian định tuệ quân bình (định đến đâu tuệ đến đó)...!!!

- Hỏi:
3. Xin bác chỉ dạy, có bao nhiêu tầng bậc của định và tuệ? Tầng bậc nào thì định – tuệ quân bình như chư tổ xưa nói trong định có tuệ, trong tuệ tự đầy đủ định.

- Trả lời:

Xem câu trả lời số 2...!!!

- Hỏi:

4. Xin bác chỉ dạy lời tổ dạy và lời chư Phật khác nhau ở chừng mực nào?

- Trả lời:

Lời Tổ và Phật khác nhau ở công đức, trí tuệ và công hạnh giáo hoá...!!!

Hy vọng, những trả lời vừa rồi có thể giúp Như Như Lý và bạn đọc nhận ra sự khác nhau của các loại định theo tinh thần giáo pháp...!!!

Cảm ơn Chánh Huy Toàn đã có lời cảm ơn và những phản hồi tích cực đối với chuyên mục...!!!

Chúc mọi người an vui, tinh tấn, thành ở đời, đạt ở đạo...!!!

Rất mong nhận được những câu hỏi lí thú và bổ ích từ mọi người...!!!

02/07/2025

LÝ TỨ

Các bạn !!!

Trong tuần, mình đã nhận được một số thắc mắc của bạn đọc Thiện Nhân ở Quảng Ngãi... Nội dung như sau:

Con chào bác Lý Tứ!

1. Con nghe file đọc sách bác viết trên youtube có nói đến “tương tợ Bát Nhã” và “Bát Nhã Trí” Con chưa hiểu xin bác chỉ dạy ạ.

- Thế nào là “tương tợ Bát Nhã”?

- Thế nào là “Bát Nhã Trí”?

- Để thành tựu hai thứ này, cần thành tựu những gì?

2. Con có tham dự vài nhóm tu hành tại gia. Họ đàm luận Phật pháp có nói đến “không tác ý”. Cho con hỏi:

- Thế nào là không tác ý?

Có vị trả lời: “Không tác ý là không khởi hiểu biết. Ví dụ như: Ăn là ăn, đi là đi, tu là tu, v.v... mà không khởi hiểu biết về những việc đó....”!

Thưa bác cho con hỏi:

- “Không tác ý” có nghĩa là gì? Có đúng như vị ấy trả lời không?

- “Không tác ý” có lợi ích gì cho người tu hành?

Con cảm ơn bác...!” 

17/03/2025 − 11:42:00 − Thiện Nhân − Quảng Ngãi.

Thiện Nhân và bạn đọc thân mến !!!

Về những thắc mắc của Thiện Nhân... Mình xin được trả lời như sau:

- Hỏi:
1. “Con nghe file đọc sách bác viết trên youtube có nói đến “tương tợ Bát Nhã” và “Bát Nhã Trí”! Con chưa hiểu xin bác chỉ dạy ạ.

- Thế nào là “tương tợ Bát Nhã”?

- Thế nào là “Bát Nhã Trí”?

- Để thành tựu hai thứ này, cần thành tựu những gì?”

- Trả lời:

Tương tợ Bát Nhã và Bát Nhã Trí là hai cảnh giới của Đại Bát Nhã...!!!

a) Tương tợ Bát Nhã thuộc hữu sư trí...!!! Hữu sư trí là loại trí được phát triển từ căn bản trí... Sau khi đã chuyển thức thành trí, người học có được căn bản trí... Từ căn bản trí, người này tiếp tục học tập 09 thứ trí của Phật đạo gồm: Khổ trí, Tập trí, Diệt trí, Đạo trí, Loại trí, Pháp trí, Tận trí, Vô sanh trí, Nhất thiết trí...!!!

Quá trình thành tựu 9 thứ trí nói trên gọi là thành tựu Nhất thiết trí, huyễn trí hay còn gọi là tương tợ Bát Nhã...!!! (Xem Kinh Hoa Nghiêm phẩm Nhập Pháp Giới)

- Vì do học tập mà thành, nên trí này còn có tên là Hữu sư trí...!!!

- Vì đã học hết các Tam muội môn, Giải thoát môn và các pháp lành của chư Phật... nên nó có tên Nhất thiết trí...!!!

- Vì trí này chưa chắc thật, chỉ do chư Phật, Thiện tri thức hoá hiện để dạy, nên nó còn có tên là Huyễn trí...!!!

- Vì nó giống như Bát Nhã Trí chứ chưa viên mãn chơn thật Bát Nhã, nên gọi là tương tợ Bát Nhã...!!!

Tóm lại, sở dĩ tương tợ Bát Nhã có nhiều tên gọi khác nhau là do căn cứ vào tính chất cũng như đặc điểm của nó...!!!

b) Bát Nhã Trí hay Ma Ha Bát Nhã Ba La Mật Đa... Là trí tuệ cao tột của Phật đạo...!!!

Sau khi thành tựu tương tợ Bát Nhã, vị này phát nguyện làm công hạnh Bồ tát...Đến khi đủ công đức, tự thành tựu Đạo Tướng trí...!!! Có Đạo Tướng trí, vị này giáo hoá không sai lệch...Đủ duyên, tâm thức tự bùng vỡ lần cuối cùng, thành tựu Bát Nhã Trí hay Ma Ha Bát Nhã Ba La Mật Đa...!!!

Bát Nhã Trí còn có tên là Vô Sư trí, Tự nhiên trí, Nhất Thiết Chủng trí, v.v... !!!- Gọi Vô Sư Trí vì, trí này không do thầy dạy mà thành...!!!- Gọi Tự Nhiên Trí vì, trí này tự có như chư Phật...!!!- Gọi Nhất Thiết Chủng trí vì, trí này có năng lực xuất sanh vô lượng hạt giống Bồ Đề cho chúng sanh...!!!

Tóm lại, Bát Nhã Trí cũng có nhiều tên gọi như tương tợ Bát Nhã...!!!

- Hỏi:
2. Con có tham dự vài nhóm tu hành tại gia. Họ đàm luận Phật pháp có nói đến “không tác ý”. Cho con hỏi:

- Thế nào là không tác ý?

Có vị trả lời: “Không tác ý là không khởi hiểu biết. Ví dụ như: Ăn là ăn, đi là đi, tu là tu, v.v... mà không khởi hiểu biết về những việc đó....”!

Thưa bác cho con hỏi:

- “Không tác ý” có nghĩa là gì? Có đúng như vị ấy trả lời không?

- “Không tác ý” có lợi ích gì cho người tu hành?

- Trả lời:

a) Không tác ý là gì ??? Không khởi lên một ý niệm (bất kì) trước, trong hoặc sau một hành động, một đối tượng, một cảnh duyên, v.v... !!!

b) “Không tác ý” có lợi ích gì cho người tu hành ???

- Bậc hữu học: Cần tác ý (như lý tác ý) để tránh sai lầm trong hành động, thấy biết và nghĩ suy...!!! (Không nên Phi như lý  tác ý)

- Bậc vô học: Thân, khẩu, ý hết lỗi lầm, tâm thức vắng lặng... Vì thế, khi hành động, đối duyên, xúc cảnh, v.v... không phụ thuộc vào việc tác ý hay không tác ý...!!!

Hy vọng, những trả lời vừa rồi có thể giúp Thiện Nhân và bạn đọc nhận ra ở địa vị nào cần tác ý, tác ý như thế nào, địa vị nào không tác ý...!!!

Chúc an vui, tinh tấn...!!!

Rất mong nhận được những câu hỏi lí thú và bổ ích từ mọi người...!!!

18/03/2025

LÝ TỨ

Các bạn !!!

Mình vừa nhận được thắc mắc của bạn đọc Nguyễn Hoàng Nghiêm ở Cần Thơ...!!! Nội dung các câu hỏi như sau:
 

Kính thưa thầy Lý Tứ và các HĐTM (Huynh Đệ Tỷ Muội) Lý Gia! 

Trước tiên con xin chúc gia đình nhiều sức khỏe, tinh tấn và trụ thế dài lâu để dìu dắt mọi người trên con đường học tập Phật pháp!

Và con xin phép được hỏi thầy một số nhìn nhận của con sau khi học trên trang Lý Gia.

1. Người tu hành chân chính có nghĩ là trong tâm thức họ không nắm giữ bất cứ thứ gì về nội pháp, ngoại pháp hay nói khác đi là trần cảnh (nội trần và ngoại trần) phải không ạ?

2. Con không hiểu lắm câu kinh Đại Bát Nhã: “Nội không, ngoại không, không không, v.v...”. Xin thầy giải thích cụ thể giùm ạ?

Con xin chân thành cảm ơn! 

21/02/2025 − 20:14:22 − Nguyễn Hoàng Nghiêm − Cần Thơ

Hoàng Nghiêm và bạn đọc thân mến !!!

Đọc các câu hỏi của Hoàng Nghiêm, mình cảm nhận bạn ấy đang tìm hiểu Kinh Đại Bát Nhã...!!!

Đại Bát Nhã là một trong những bộ kinh đồ sộ của Phật giáo, bộ kinh này có đến 24 quyển... Nội dung Bát Nhã, tuyên nói về thật nghĩa trí tuệ tối thắng của Phật đạo và cách thâm nhập...!!!

Cảm ơn Hoàng Nghiêm đã tin tưởng và học tập Phật pháp từ fanpage Lý Gia...!!!

Về các thắc mắc của Hoàng Nghiêm, xin được trả lời như sau !!!

Như đã nói ở phần trên, Bát Nhã là trí tuệ tối thắng trong Phật đạo, trí này thuộc cảnh giới “Xuất Thế Gian Thượng Thượng”...!!!

Muốn thâm nhập Bát Nhã Trí, người học cần thành tựu “Căn Bản Trí” (Xuất Thế Gian Trí), tức thành tựu “hai Vô Sanh” hay “hai Vô Ngã”... Có thành tựu hai pháp này, cơ hội thực chứng “tâm không và pháp không”, một trong những điều kiện thâm nhập “rốt ráo không” mới trở thành hiện thực...!!!

Tuy nhiên, do tập khí nhiều đời, do huân tập các pháp lành từ trước, v.v... Tuy người học đã chứng hai vô sanh, nhưng các thứ tập khí cũng như các pháp lành huân tập trước đó chưa thể tịch diệt ngay tức thời để thâm nhập cảnh giới “rốt ráo không”....!!! 

Mà, một khi tâm trí chưa thật sự rốt ráo không thì, Bát Nhã Trí không hiện...!!!

Muốn thể nhập rốt ráo không, vị tu hành sau khi thành tựu hai vô sanh (Diệt Đế), phải tu tập mười Ba La Mật...!!! Sau khi viên mãn mười Ba La Mật, thể nhập cảnh giới “rốt ráo không”, đó cũng là lúc Bát Nhã Trí xuất hiện...!!!

Đây cũng là lí do vì sao Kinh Đại Bát Nhã có tên Ma Ha Bát Nhã Ba La Mật Đa...!!! Ma Ha Bát Nhã Ba La Mật Đa là Phạn ngữ, phiên âm Hán tự là Đại Trí Tuệ Đáo Bỉ Ngạn... Đại Trí Tuệ Đáo Bỉ Ngạn theo Việt ngữ có nghĩa, đây là thứ trí tuệ rộng lớn, có năng lực đưa mình và người đến bờ giác ngộ (bờ kia) một cách rốt ráo...!!!

1. Cho nên, thắc mắc số một (1) của Hoàng Nghiêm: “Người tu hành chân chính “có nghĩa là” trong tâm thức họ không nắm giữ bất cứ thứ gì về nội pháp, ngoại pháp hay nói khác đi là trần cảnh (nội trần và ngoại trần) phải không ạ?”.

Thắc mắc này của Hoàng Nghiêm vừa đúng một phần vừa không đúng một phần, đó là:

- Với những người chỉ mới chứng hai vô sanh, tâm trí bắt đầu hướng đến Bát Nhã, vị này “đôi lúc có suy nghĩ rằng”, hiện tại ta không nắm giữ một thứ gì, kể cả nội pháp, ngoại pháp, nội trần, ngoại trần, v.v... !!! Kinh gọi cảnh giới này là “tương tợ Bát Nhã” (Xem Đại Bát Nhã) ...!!!

- Với những vị đã thể nhập rốt ráo không, đã thành tựu Bát Nhã Trí...Họ không hề có suy nghĩ rằng “ta có nắm giữ hay không nắm giữ các pháp hoặc nôi ngoại trần, v.v...”. Cảnh giới này kinh gọi là “Đại Bát Nhã”...!!!

2. Về câu hỏi số 2 của Hoàng Nghiêm: “Con không hiểu lắm câu kinh Đại Bát Nhã: “Nội không, ngoại không, không không, v.v...”. Xin thầy giải thích cụ thể giùm ạ?”

Câu hỏi này của Hoàng Nghiêm, liên hệ đến mười tám (18) pháp không của Đại Bát Nhã gồm: “Nội không, ngoại không, nội ngoại không, hữu vi không, vô vi không, tự tánh không, tướng không, vô tánh tự tánh không, thắng nghĩa không, đại không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bổn tánh không, tự cộng tướng không, nhất thiết pháp không...!!!”

Mười tám pháp không nêu trên là những pháp không thuộc thế gian và xuất thế gian đạo...!!!

Khi nào 18 pháp không nói trên không còn hiện hữu trong tâm trí (xa rời cái không của thế gian và xuất thế), thì rốt ráo không của Xuất Thế Gian Thượng Thượng mới hiện...!!!

Do Kinh Đại Bát Nhã được phiên dịch từ Hán tự...Các dịch giả thường để nguyên phần liệt kê 18 pháp không theo bản gốc (Hán tự) nên người Việt đọc lên khó hiểu, đôi khi hiểu lầm do khác biệt ngữ văn...!!!

Nếu phần liệt kê đó, ta đọc theo cách nói của người Việt như sau: “Trong không có, ngoài không có, trong ngoài đều không có, dẫn đến cái làm ra cũng không có, cái không làm ra cũng không có... tự tánh không có (không tự tánh), tướng cũng không có (không tự tướng), nhận thức về có tánh hay không tánh đều không có (không tự ngã)... cuối cùng là hết thảy các pháp đều không có trong tâm trí... Khi nào trong tâm trí không còn xuất hiện 18 thứ không nêu trên, bây giờ tâm trí ấy mới được coi là thành tựu rốt ráo không...!!!”

Nếu ta phiên dịch và đọc như thế (đọc theo Việt ngữ), chắc chắn những người không am tường Hán ngữ khi đọc đoạn kinh về 18 pháp không (đã dẫn) sẽ dễ hiểu hơn...!!!

Hy vọng, giải thích vừa rồi có thể giúp Hoàng Nghiêm và bạn đọc hiểu ra điều gì đó về hai loại Bát Nhã là Đại Bát Nhã và tương tợ Bát Nhã của Phật đạo...!!!

Chúc Hoàng Nghiêm và bạn đọc an vui, tinh tấn, thành công trong học tập...!!!

Rất mong nhận được những câu hỏi lí thú và bổ ích từ mọi người...!!!

23/02/2025

LÝ TỨ

Các bạn !!!

Trong tuần, Ban Quản Trị (BQT) đã nhận được thắc mắc của bạn đọc Hà Thuý ở Hà Nội... Nội dung câu hỏi như sau:

“Cho con hỏi Thầy có cõi Tây Phương Cực Lạc không ạ? Và Đức Phật A Di Đà có thật không?

Đức phật A Di Đà có phải do đức Phật Thích Ca Mâu Ni thuyết ra không ạ?”

Con xin cám ơn ạ! 

19/02/2025 − 22:30:08 − Hà Thuý − Hà Nội

Hà Thuý và bạn đọc thân mến !!!

Từ xưa đến nay, các thắc mắc của Hà Thuý về Tây Phương Cực Lạc và những liên hệ chung quanh cảnh giới này, hầu như là những câu hỏi thường gặp không riêng gì của Hà Thuý mà của rất, rất nhiều người tu hành trong Phật đạo...!!!

Và, khi đối diện những câu hỏi như vậy... Phần lớn, chúng ta tập trung vào việc phân tích, giảng giải, chứng minh cho bằng được rằng, Tây Phương Cực Lạc, Phật A Di Đà, v.v... là có hay không ??? Nếu có thì ở đâu ???

Cho đến bây giờ, theo mình biết... Các thắc mắc thuộc dạng như vậy, chưa hề có một câu trả lời nào hoàn toàn thoả mãn... Cho dù, đó là câu trả lời “hoặc có Tây Phương Cực Lạc, có Phật A Di Đà” hoặc “không có Tây Phương Cực Lạc hay không có Phật A Di Đà”...!!!

Điều này dẫn đến việc, người tu hành đành chọn cho mình niềm tin là có hay không có, nhưng chứng lý thì luôn luôn là ẩn số... Còn hoài nghi thì vẫn tồn tại như một hiển nhiên của thế giới tâm linh...!!!

Với mình, những câu hỏi như vậy đối với người tu hành trong giai đoạn sơ cơ (chưa giác ngộ) là hoàn toàn chánh đáng, rất cần có câu trả lời tạm thoả mãn về phương diện giáo pháp ít ra trên bình diện thiện lành...!!!

Để giải quyết nan đề này, vấn đề đặt ra ở đây là, ta chọn phương án giải quyết đề tài này theo hướng nào để người nghe có thể chấp nhận... Và, từ chấp nhận ấy, sẵn sàng mở ra con đường mà ta sẽ hướng người hỏi đến các mục tiêu chắc thật của giáo pháp...!!!

Hướng giải quyết là, sau khi tạm chấp nhận cách trả lời, cùng với quá trình học tập như pháp... người ấy nhất định sẽ có cơ hội hiểu ra bản chất của cảnh giới ấy là gì ??? Sau đó, “sẽ tự đưa ra các đáp án thuyết phục cho bản thân”...!!!

Các bạn !!!

Một trong những kinh căn bản của phép tu Tịnh Độ là Kinh Quán Vô Lượng Thọ... Kinh Quán Vô Lượng Thọ đã dạy như sau: 

“Muốn vãng sanh Tây Phương Cực Lạc, người tu hành cần phải thực hiện ba yêu cầu sau: 1. Hiếu kính cha mẹ và sư trưởng; 2. Phát Bồ đề tâm; 3. Tu tập thiện nghiệp và đọc tụng kinh điển Đại thừa...!!!”. 

Theo lời dạy của kinh này, ta có thể thấy, “Phát Bồ đề tâm và đọc tụng kinh điển Đại thừa” là một trong những yêu cầu quan trọng, hầu như bắt buộc đối với những ai mong muốn đến được Tây Phương Cực Lạc...!!! Nếu thiếu hay không đáp ứng hai yêu cầu bắt buộc trên, nhất định việc thực chứng và lý giải rằng, Tây Phương Cực Lạc cũng như Phật A Di Đà là có hay không rất khó thoả đáng...!!!

Bây giờ, ta thử tìm xem, vì sao muốn vãng sanh, phải phát Bồ đề tâm và tụng đọc kinh điển đại thừa ???

1. Tại sao phải phát Bồ đề tâm ???

Phát Bồ đề tâm hay phát tâm Vô Thượng Bồ Đề (phát tâm thành Phật) là một trong những yêu cầu bắt buộc của giáo pháp đối với tất cả phép tắc tu hành trong Phật đạo nếu muốn thấy được thiệt tướng của đạo...!!!

Vì rằng, chỉ khi nào người này chân thật phát tâm thành Phật bằng cách tinh tấn học tập... Vị ấy mới đủ dõng tâm cùng trí tuệ để vượt qua mọi dẫn dụ quyền tiểu (từ kinh tạng)...!!! Có vượt qua dẫn dụ quyền tiểu, vị ấy mới có cơ hội giác ngộ...!!! Có chân thật giác ngộ, mới nhận ra thiệt tướng của Tây Phương Cực Lạc là gì ??? Và Phật A Di Đà thật sự là có hay không cũng như đang ở nơi đâu !!!

2. Tại sao phải tụng đọc kinh điển đại thừa ???

Kinh tạng đại thừa là loại kinh giáo Bồ tát...!!! Kinh này thiên về trí tuệ, chú trọng các chỉ thú mang tính khai phóng tâm thức thông qua những luận cứ mang đậm triết lí nội tại như:

- Hết thảy do tự tâm hiện (kinh Lăng Già)...!!! Câu này có nghĩa, hết thảy mọi cảnh giới trong Phật đạo, đều là cảnh giới từ tâm thức biến hiện (không thuộc về thế giới vật chất)...!!!

- Nhất thiết duy tâm tạo (tam giới duy tâm, vạn pháp duy thức − Kinh Hoa Nghiêm)...!!! Luận điểm này chỉ ra, tất cả các cõi, tất cả quan điểm về nhân sinh và vũ trụ đều xuất phát từ nhận thức...!!!

- Về bảy cảnh giới đệ nhất nghĩa do Phật tuyên thuyết, từ quyền đến thiệt, từ thế gian đến xuất thế... đều thuộc “đệ nhất nghĩa tâm” (Kinh Lăng Già)...!!! Vì thế, không có cảnh giới nào ngoài tâm (lại càng không thiên về luận điểm có một Cực Lạc hay một A Di Đà ngoài tâm ???)... Bảy cảnh giới đệ nhất nghĩa gồm: Tâm cảnh giới, Tuệ cảnh giới, Kiến cảnh giới, Trí cảnh giới, Siêu nhị kiến cảnh giới, Siêu tử địa cảnh giới, Như lai tự đáo cảnh giới...!!!

- Nhất thiết Phật ngữ tâm (Tổng luận kinh Lăng Già − Hàm Thị)...!!! Luận điểm này chỉ ra rằng, tất cả lời dạy của Phật đều nói đến tâm chứ không nói đến thế giới vật lí hay vật thể ngoài tâm...!!!

Nói chung, tinh thần đại thừa chỉ ra rằng, mê cũng tâm này, ngộ cũng tâm này; Ma cũng tâm này Phật cũng tâm này...!!!

Từ đây ta có thể hiểu, trí thấu suốt đạo pháp thì, trí ấy là Phật (có thể khác tên nhưng đồng thể)...!!! Tâm hết khổ, tâm ấy là Cực Lạc, Niết Bàn (hai thứ này không tồn tại ngoài tâm)...!!!

Vì thế, A Di Đà, Thích Ca, Di Lặc hay Tây Phương, Niết Bàn hoặc vãng sanh, vô sanh, v.v... cho dù có bao nhiêu tên gọi khác nhau, cũng nhằm ám chỉ cho tâm và trí của một chuẩn mực giác ngộ nào đó...!!! Vì thế, các tên gọi của các cảnh giới trong Phật đạo đều không hề có ý nghĩa hay hàm ý nói đến thế giới vật lí...!!! Do đó, nếu cố cất công đi tìm các thứ ấy ngoài tâm chẳng khác nào người bỏ công đi tìm thực thể của sừng thỏ, lông rùa (những thứ có tên nhưng không hề tồn tại ngoài thế giới) ...!!!

Cũng theo kinh Quán Vô Lượng Thọ... Bà Vy Đề Hy phát nguyện vãng sanh Tây Phương... Sau khi nghe Phật dạy 16 phép quán, tâm thức vị nữ cư sĩ này chuyển biến, liền ngay đó chứng Vô Sanh Pháp Nhẫn (Niết Bàn hiện tiền) chứ chẳng vãng sanh đi đâu cả...!!! (Xem Thập Lục Quán Kinh)

Như vậy, ta có thể hiểu ra, cầu vãng sanh Tây Phương, chính là lời quyền, lời này nhằm dẫn dụ để hướng người chứng Niết Bàn (vô sanh) hiện tiền (tại tâm này)...chứ chẳng phải hướng người tìm kiếm ở một thế giới vật lí nào đó và bắt gặp một con người cụ thể nào đó có danh hiệu là A Di Đà ngoài kia... Và, chỉ khi nào thực chứng vô sanh rồi, mới chân thật nhận ra “nhất thiết Phật ngữ tâm”...!!!

Chính vì căn trí chúng sanh sai biệt, nguyện ước sai biệt...nên Phật cũng tòng theo sự sai biệt đó, tạm lập bày các tên gọi sai biệt (cho các cảnh giới của đạo)... Nhưng thực chất, các cảnh giới ấy chỉ là các đạo quả hiển nhiên của đạo mà các phép tắc tu hành khác đều đạt được... Điều này, Phật đạo gọi là “mượn lời quyền để hướng người đến cảnh giới thiệt (trong tâm)”...!!!

Hà Thuý và bạn đọc thân mến !!!

Theo kinh nghiệm của bản thân... Phật đạo có lời quyền, lời thiệt...!!!

Lời quyền là những lời dạy do người trí vẽ ra để dẫn dụ người học tìm về lẽ thật... Nó giống như người mẹ dùng hình ảnh nào đó (có khi là những hình ảnh không thật) để dẫn dụ các con của mình trở thành người tốt, người có trí, người thành đạt...!!! Cho nên, nếu ta không nhận ra lời nào là quyền, lời nào là thật... Cố công đi tìm hình dáng cụ thể từ một câu chuyện quyền thì, chẳng khác nào, có người quyết truy tìm cho bằng được Ông Ba Bị (Ông Kẹ) là có thật hay không, đang ở nơi đâu...!!!

Vì thế, cho dù vãng sanh hay vô sanh, cho dù A Di Đà hay Di Lặc, cho dù Cực Lạc hay Niết Bàn, v.v... cái cần tìm hiểu của ta lúc này không phải truy xét cội nguồn những thứ ấy có thật hay không... Mà là, ta phải biết mình cần học tập những gì ??? Học tập như thế nào để bản thân đạt đến những cảnh giới ấy (theo tinh thần đạo pháp)...!!! Theo mình, thực hiện như thế mới là thái độ đúng đắn của học tập...!!!

Đến khi, ta thâm nhập và biết rõ bản chất các cảnh giới của đạo... Chắc chắn, chừng đó chúng ta sẽ không còn hoài nghi hay thắc mắc những điều hiện nay ta thắc mắc...!!!

Tóm lại, có những câu hỏi, có những thắc mắc, có những hoài nghi thuộc về giáo pháp mà, chỉ đến khi nào người tu hành thật sự giác ngộ... Bây giờ, các hoài nghi ấy mới có cơ hội chấm dứt (nếu chưa thật sự giác ngộ thì, vô lượng câu trả lời về những cảnh giới như vậy, cũng không thể thoả mãn và chấm dứt hoài nghi)...!!! Vì 
thế, giáo pháp đã chỉ ra rằng, chỉ có người đã giác ngộ (có thể là sơ ngộ) mới không còn nghi kiến hiện khởi...!!!
Trong phạm vi một bài viết, rất khó giải thích cặn kẽ mọi vấn đề...!!! Hy vọng, Hà Thuý hãy tìm cho mình cơ hội học tập để vị lai tự giải đáp các thắc mắc của bản thân...!!! Chúc Hà Thuý và bạn đọc an vui, tinh tấn, thành công trong học tập...!!!

Rất mong nhận được những câu hỏi lí thú và bổ ích từ mọi người...!!!

21/02/2025

LÝ TỨ

Các bạn !!!

Trong tuần, mình nhận được thắc mắc của bạn đọc có tên Hải Dương ở Bạc Liêu...!!! Nội dung bạn ấy hỏi như sau:

Thưa thầy! Trong Kinh Pháp Hoa phẩm Đề Bà Đạt Đa có viết:

Lúc bấy giờ, đức Phật bảo các vị Bồ Tát và hàng trời, người, bốn chúng: “Ta ở trong vô lượng kiếp về thời quá khứ cầu kinh Pháp hoa không có lười mỏi. Trong nhiều kiếp thường làm vị Quốc vương phát nguyện cầu đạo vô thượng Bồ đề, lòng không thối chuyển. Vì muốn đầy đủ sáu pháp Ba la mật nên siêng làm việc bố thí lòng không lẫn tiếc, bố thí voi, ngựa, bảy báu, nước, thành, vợ, con, tôi tớ, bạn bè, cho đến đầu, mắt, tủy, óc, thân, thịt, tay, chân, chẳng tiếc thân mạng.

Thuở đó, nhân dân trong đời sống lâu vô lượng, vua vì mến pháp nên thôi bỏ ngôi vua, giao việc trị nước cho Thái tử. Đánh trống ra lệnh cầu pháp khắp bốn phương: “Ai có thể vì ta nói pháp Đại thừa, thời ta sẽ trọn đời cung cấp hầu hạ.”

Khi ấy có vị tiên nhơn đến thưa cùng vua rằng: “Ta có pháp Đại thừa tên là kinh “Diệu Pháp Liên Hoa”, nếu Đại vương không trái ý ta, ta sẽ vì Đại vương mà tuyên nói.”

Vua nghe lời vị tiên nhơn nói, vui mừng hớn hở, liền đi theo vị tiên nhơn để cung cấp việc cần dùng: hoặc hái trái, gánh nước, hoặc lượm củi, nấu ăn cho đến dùng thân mình làm giường ghế, thân tâm không biết mỏi. Thuở đó theo phụng thờ vị tiên nhơn trải qua một nghìn năm, vì trọng pháp nên siêng năng cung cấp hầu hạ cho tiên nhơn không thiếu thốn.

Bấy giờ, đức Thế Tôn muốn tuyên lại nghĩa trên mà nói kệ rằng:

Ta nhớ kiếp quá khứ
Vì cầu pháp Đại thừa
Dầu làm vị Quốc vương
Chẳng ham vui ngũ dục
Đánh chuông rao bốn phương
Ai có pháp Đại thừa
Nếu vì ta giải nói
Thân sẽ làm tôi tớ.
Giờ có tiên Trường Thọ
Đến thưa cùng Đại vương
Ta có pháp nhiệm mầu
Trong đời ít có được
Nếu có thể tu hành
Ta sẽ vì ông nói.
Khi vua nghe tiên nói
Sanh lòng rất vui đẹp

Liền đi theo tiên nhơn
Cung cấp đồ cần dùng
Lượm củi và rau trái
Theo lời cung kính dâng
Lòng ham pháp Đại thừa
Thân tâm không lười mỏi,
Khắp vì các chúng sanh
Siêng cầu pháp mầu lớn
Cũng không vì thân mình
Cùng với vui ngũ dục
Nên dầu làm vua lớn
Siêng cầu được pháp này
Do đó được thành Phật
Nay vẫn vì ông nói.

Phật bảo các Tỳ kheo rằng: “Thuở ấy, vua đó thời chính thân ta, còn tiên nhơn đó nay chính là ông Đề Bà Đạt Đa. Do nhờ ông thiện tri thức Đề Bà Đạt Đa làm cho ta đầy đủ sáu pháp Ba la mật, từ bi hỷ xả, ba mươi hai tướng tốt, tám mươi món đẹp, thân sắc vàng tía, mười trí lực, bốn món vô sở úy, bốn món nhiếp pháp, mười tám món bất cộng, thần thông đạo lực, thành bậc chánh đẳng chánh giác rộng độ chúng sanh, tất cả công đức đó đều là nhân thiện tri thức Đề Bà Đạt Đa cả.

Phật bảo hàng tứ chúng: “Qua vô lượng kiếp về sau, ông Đề Bà Đạt Đa sẽ được thành Phật hiệu là Thiên Vương Như Lai, Ứng cúng, Chính biến tri, Minh hạnh túc, Thiện thệ, Thế gian giải, Vô thượng sĩ, Điều ngự trượng phu, Thiên nhân sư, Phật Thế Tôn. Cõi nước đó tên là Thiên Đạo, lúc Thiên Vương Phật trụ ở đời hai mươi trung kiếp, rộng vì các chúng sanh mà nói pháp mầu, hằng hà sa chúng sanh được quả A la hán, vô lượng chúng sanh phát tâm Duyên giác, hằng hà sa chúng sanh phát tâm vô thượng đạo, được vô sanh nhẫn đến bậc Bất thối chuyển.

Sau khi đức Thiên Vương Phật nhập Niết bàn, chánh pháp trụ lại đời hai mươi trung kiếp, toàn thân xá lợi dựng tháp bằng bảy báu, cao sáu mươi do tuần. Các hàng trời nhân dân đều đem hoa đẹp, hương bột, hương xoa, hương đốt, y phục, chuỗi ngọc, tràng phan, lọng báu, kỹ nhạc, ca tụng để lễ lạy cúng dường tháp đẹp bằng bảy báu đó. Vô lượng chúng sanh được quả A la hán, vô lượng chúng sanh ngộ Bích chi Phật, bất khả tư nghì chúng sanh phát tâm Bồ đề đến bậc Bất thối chuyển”.

Đức Phật bảo các Tỳ kheo: “Trong đời vị lai, nếu có kẻ thiện nam, người thiện nữ nghe kinh Diệu Pháp Liên hoa phẩm Đề Bà Đạt Đa, sanh lòng trong sạch kính tin chẳng sanh nghi lầm, thời chẳng đọa địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh, được sinh ở trước các đức Phật trong mười phương, chỗ người đó sanh ra thường được nghe kinh này. Nếu sanh vào cõi nhân thiên thời hưởng sự vui thắng diệu, nếu sanh ở trước Phật thờì từ hoa sen hóa sanh”.

Thưa thầy, trong đời quá khứ, Thích Ca Mâu Ni phải cầu học pháp nơi thiện tri thức Đề Bà Đạt Đa. Vậy thì tại sao Thích Ca Mâu Ni lại thành Phật trước và thọ ký ngược lại cho Đề Bà Đạt Đa?

Mong nhận được hồi âm từ thầy. Trân trọng cảm ơn!

14/02/2025 − 10:52:12 − Hải Dương − Bạc Liêu

Hải Dương và bạn đọc thân mến !!!

Theo tinh thần đoạn kinh và thắc mắc mà Hải Dương đã nêu... Mình thấy việc học trò hay đệ tử có những thành tựu lớn lao hơn thầy cũng là chuyện bình thường trong đời lẫn đạo...!!!

Vì rằng, làm thầy không có nghĩa phải luôn luôn thành công hơn học trò... Thậm chí, trong đời có rất nhiều học trò năng lực vượt trội gấp nhiều lần thầy của mình... Vì thế, sau khi học xong, trải qua quá trình phấn đấu, chẳng những chức vị của người học trò ấy đạt đến mức cao tột, mà đôi lúc học trò lại là người kí quyết định bổ nhiệm thầy mình vào chức vụ nào đó...!!!

Hy vọng, trả lời vừa rồi có thể giúp Hải Dương và bạn đọc không còn băn khoăn chuyện “trò hơn thầy, con hơn cha”...!!!

Chúc Hải Dương và bạn đọc sớm thành tựu những điều cần thành tựu trong đạo pháp...!!!

Rất mong nhận được những câu hỏi lí thú và bổ ích từ mọi người...!!!

16/02/2025

LÝ TỨ

Các bạn !!!

Chiều nay, Ban Biên Tập Vô Thanh Luận kết thúc phần biên tập và đóng gói bản PDF để gởi sang bên xuất bản...!!!

Nhưng thật bất ngờ... Bản thảo chuẩn bị đóng gói, Lý Tứ lại nhận được bài thơ Song Thất Lục Bát vừa hay vừa ý nghĩa kèm lời chúc Vô Thanh Luận của bạn đọc Chánh Huy Toàn gởi về từ Hà Nội...!!!

Thế là, Lý Tứ lại yêu cầu mọi người “mở gói và update” bài thơ ấy vào mục “Những Tâm Tình Đặc Biệt” của cuốn sách, đặng sáng mai gởi về Nhà Xuất Bản...!!! Xin phép mọi người cho Lý Tứ “phong thuỷ” một chút...!!! Ha ha ha ha !!! Tròn 9 bài... Đúng là cửu tuyệt...!!!

Lý Tứ chân thành cảm ơn những tình cảm tốt đẹp của Chánh Huy Toàn đã dành cho Vô Thanh Luận, bản thân mình và Lý Gia...!!!

Chúc Chánh Huy Toàn và bạn đọc an vui, tinh tấn...!!!

08/12/2025

LÝ TỨ

Sau đây là thư của bạn đọc Chánh Huy Toàn:

“THƯ CẢM ƠN VÀ CHÚC MỪNG “VÔ THANH LUẬN”

Kính gửi Tác giả Lý Tứ cùng Ban Biên Tập và toàn thể gia đình Lý Gia!

Con là Chánh Huy Toàn. Không biết Tác giả Lý Tứ và Ban Biên Tập còn nhớ không, hồi tháng 5, tháng 6 vừa rồi − ngay sau khi Tác giả tổ chức thành công sự kiện ra mắt sách tại Hà Nội − con đã có duyên gửi một số câu hỏi đến chuyên mục “Bạn đọc hỏi − Lý Tứ trả lời”.

Hôm nay, ngồi viết những dòng này, lòng con dấy lên một niềm cảm xúc khó tả. Nghĩ lại hồi đó, con vẫn còn tiếc hùi hụi vì không đủ duyên để có mặt tại Hà Nội, trực tiếp tham dự buổi lễ long trọng ấy. Tuy nhiên, duyên chưa gặp mặt nhưng duyên văn tự, duyên đạo pháp thì dường như đã gắn kết từ lâu.

Suốt gần một năm qua, việc theo dõi chuyên mục hỏi đáp của bác đã trở thành món ăn tinh thần không thể thiếu của con. Đặc biệt, khi đọc bài trả lời của bác cho con trong chủ đề “Học để làm gì” như giúp con bừng sáng. 

Đúng như bác viết: “Trong Phật đạo, học một điều là bớt ngu một điều”. Trước đây con cứ ngỡ học Phật là phải nạp vào đầu thật nhiều kinh điển, phải lý luận cao siêu. Nhưng nhờ câu trả lời của bác, con mới vỡ lẽ rằng học đạo không phải để tăng trưởng kiến thức, làm dày thêm cái “tôi” hiểu biết, mà là để gỡ bỏ. Bỏ dần những mê lầm, bỏ dần những thứ che chướng. Khi mây tan thì trăng tự sáng, khi chướng ngại rơi rụng thì tâm thức tự khắc sáng rõ và an vui. Cái “biết” ấy nó nhẹ nhàng và thanh thoát vô cùng.

Nay hay tin bác Lý Tứ sắp ra mắt tập sách “Vô Thanh Luận” − tuyển tập những bài hỏi đáp tâm huyết trong năm qua, con vui mừng khôn xiết. Vui vì những lời giải đáp thấu tình đạt lý của Tác giả Lý Tứ sẽ được lưu lại thành văn bản để đời, và cũng vui (xen lẫn chút tự hào nho nhỏ) khi biết rằng những thắc mắc của con có thể cũng góp mặt đâu đó trong tập sách quý giá này, trở thành một phần của “tiếng chuông không lời” ấy.

Đọc bài “Tiếng Chuông Không Lời và Ngọn Lửa Hồng Cuối Đông”, những dòng thư đầy xúc động của Thầy Tâm Giác và đạo hữu Trí Đức, con thấy lòng mình ấm lạ. Tình thầy trò, tình bằng hữu, tình đạo vị sao mà đẹp và trong sáng đến thế. Sự hân hoan của Tác giả Lý Tứ và Lý Gia cũng lây lan sang cả con − một độc giả âm thầm phương xa.

Trong niềm xúc động và tán thán công đức vô lượng của Tác giả Lý Tứ cùng Ban Biên Tập, con xin mượn chút vần điệu, kính tặng bác Lý Tứ và Lý Gia bài thơ “Vô Thanh Vang Tiếng − Lửa Hồng Ấm Tâm” thay cho lời tri ân sâu sắc nhất:

VÔ THANH VANG TIẾNG − LỬA HỒNG ẤM TÂM

Tin vui đến, nức lòng huynh đệ
Cả Lý Gia như thể hội xuân
Mười năm đạo nghiệp ân cần
Hôm nay quả ngọt, phước phần trổ hoa.

Niềm hạnh phúc vỡ òa sóng dậy
Đón thư về, lòng thấy hân hoan
Bốn phương chung một nhịp đàn
Tình đời, nghĩa đạo ngập tràn tin yêu.

Từ Cố đô, nắng chiều nhạt bóng
Gửi lời vàng, lắng đọng tâm tư
“Tiếng Chuông” vượt khỏi ngôn từ
Không lời mà vẫn ngàn thu vang rền.

Chuông chưa đánh, ngân trên ba cõi
Pháp Đại Thừa soi rọi nhân gian
Đưa người qua bến bình an
Về nơi bờ giác, thanh nhàn thảnh thơi.

Trời Kinh Bắc, rạng ngời đuốc tuệ
Dứt sở tri, dâu bể sạch trơn
Chẳng còn cầu kiếm thiệt hơn
Tâm an, trí sáng, tạ ơn đạo mầu.

Mừng sách quý, bắc cầu giải thoát
“Vô Thanh” về, bát ngát hương bay
“Lửa Hồng” sưởi ấm chiều nay
Xua tan giá lạnh những ngày cuối đông.

Thuyền Bát Nhã, xuôi dòng tế độ
Cứu chúng sinh thoát khổ, trầm luân
Lý Gia rạng rỡ tinh thần
Đón chào pháp bảo, trong ngần sắc không.

Kính chúc Tác giả Lý Tứ luôn dồi dào sức khỏe, thân tâm thường lạc để tiếp tục thắp lên những ngọn lửa hồng sưởi ấm nhân gian!

Kính thư, 

08/12/2025 − 18:57:24 − Chánh Huy Toàn − Hà Nội”

 

Kính thưa Thầy Lý Tứ,

Đã một thời gian khá lâu kể từ lần cuối tôi viết thư cho Thầy, hôm nay, đặt bút xuống những dòng này, lòng tôi lại trào dâng một niềm hân hoan khó tả.

Thưa Thầy, kể từ sau lần được Thầy khai thị về Kinh Đại Bát Nhã, tâm thức của Trí Đức tôi như được lật sang một trang mới. Cái cảm giác “như vừa tháo được lớp kính tối” mà tôi từng thưa với Thầy, đến nay vẫn vẹn nguyên và ngày càng sáng tỏ. Mọi sự chấp mắc vào kiến thức cũ, những “sở tri chướng” chồng chất bao năm của một người làm công tác nghiên cứu, bỗng nhiên rơi rụng sạch sẽ. 

Đầu óc tôi trở nên thoáng đãng, thảnh thơi lạ thường. Một điều kỳ lạ là bỗng dưng tôi không còn cái nhu cầu bức thiết phải tìm kiếm, phải đọc hay lục lọi thêm bất kỳ bộ Kinh điển nào nữa. Cái cảm giác “đủ” ấy thật an lạc.

Cũng chính vì tâm thế an nhiên đó, cộng với việc mặc dù đã về hưu nhưng tôi vẫn còn nhận lời hướng dẫn cho một vài Nghiên Cứu Sinh. Nên mấy tháng nay, tôi bận bịu với việc và không thường xuyên vào đọc bài mới của Thầy.

Thế rồi, chiều hôm nay, tôi nhận được cuộc điện thoại gấp của bằng hữu Trí Thiện. Giọng ông ấy đầy hào hứng, nhắn tôi phải vào LyTu.Vn đọc ngay mấy bài viết mới. Ông ấy báo tin: “Thầy Lý Tứ chuẩn bị ra sách Vô Thanh Luận rồi!”

Nghe tin ấy, tôi gác lại mọi việc, dành trọn cả buổi chiều để nghiền ngẫm những bài viết gần đây của Thầy. Đọc bài “Ngã Hành Vấn Đạo” và theo dõi phần hỏi đáp, biện luận giữa các Huynh Đệ Lý Gia với bạn đọc Ngã Hành, tôi thật sự tâm đắc.

Quả thật thú vị! Thấy cách các học trò của Thầy đối đáp, gỡ rối và chia sẻ Phật Pháp, tôi nhận thấy rõ ràng họ đã lĩnh hội được cốt tủy mà Thầy truyền dạy. Sự sắc bén nhưng vẫn giữ được sự điềm đạm, trí tuệ mà không ngạo mạn của các huynh đệ ấy chứng tỏ sự giáo dưỡng của Thầy đã đơm hoa kết trái rực rỡ.

Đặc biệt, qua bài “Khoảng Lặng Chuyển Mùa”  biết được cuốn Vô Thanh Luận sắp sửa được xuất bản trước thềm năm mới 2026, lòng tôi háo hức vô cùng. Cái tên “Vô Thanh”  mà Thầy chọn thật ý nghĩa − không phải là không nói, mà là tiếng lòng lặng lẽ chảy từ tâm thức đến tâm thức.

Tôi viết thư này, trước là để kính thăm sức khỏe Thầy, sau là để bày tỏ sự ủng hộ và tán thành nhiệt liệt việc xuất bản cuốn sách quý này. Nghĩ đến việc những dòng tâm tư, những câu hỏi ngu ngơ thuở trước của mình có thể cũng được góp mặt như một phần nhỏ bé trong “bức tranh sinh động” của Vô Thanh Luận, tôi thấy mình thật may mắn và vinh dự.

Xin chân thành cảm ơn Thầy Lý Tứ và Ban Biên Tập Lý Gia đã miệt mài lao động để mang đến món quà tinh thần quý giá này cho độc giả.

Kính chúc Thầy thân tâm thường lạc, và chúc cho Vô Thanh Luận sẽ sớm đến tay bạn đọc gần xa, như một “ngọn lửa hồng” sưởi ấm những ngày cuối đông.

Kính thư, 

08/12/2025 − 6:09:21 − Trí Đức − Bắc Ninh”

Các bạn !!!

Sáng sớm hôm nay, Lý Tứ nhận được hai bức thư... Một của Thầy Tâm Giác ở Huế có kèm lời nhắn nhủ của Ngài Pháp Tánh và một của bằng hữu Trí Đức ở Bắc Ninh...!!! Đọc hai bức thư, trong lòng Lý Tứ dấy lên nhiều cảm xúc... Thứ cảm xúc không thể gọi tên nhưng nó lại dâng trào như nước vỡ bờ...!!! 

Thật ra, không phải chỉ hôm nay lòng Lý Tứ mới có được thứ hạnh phúc vỡ bờ ấy... Mà, bảy ngày vừa qua, mỗi lần nhận được thư ủng hộ Vô Thanh Luận của một vị nào đó, cả Ban Biên Tập gồm mười sáu thành viên cùng vỡ oà sung sướng, tất cả reo hò, mừng vui như những đứa trẻ được quà ngày tết thông qua hàng loạt tin nhắn trong nhóm... Có những đêm, đến tận một hai giờ khuya tin nhắn vẫn còn vang trong máy...!!! Quả thật thứ hạnh phúc không tên, nhưng nó mãnh liệt và chan chứa khôn cùng...!!!

Thưa các vị!!!

Mười bảy năm qua, Lý Tứ và HĐ Lý Gia miệt mài trau giồi giáo pháp...!!! Cứ có một HĐ nào đó bay vào quỹ đạo giác ngộ, tất cả HĐ Lý Gia lại vỡ oà hạnh phúc, giống như thứ hạnh phúc hôm nay... Đến bây giờ, Lý Tứ không thể nhớ nổi mình và HĐ Lý Gia đã có bao nhiêu, bao nhiêu lần sống trong thứ hạnh phúc vỡ oà đó... Nhưng nó chỉ là thứ hạnh phúc thầm lặng, phong kín trong tâm...!!!

Hôm nay, Vô Thanh Luận đã qua giai đoạn thai nghén, thứ hạnh phúc không cùng ấy lại ùa về... Và, Vô Thanh Luận không phải là cuốn sách đầu tiên Lý Tứ xuất bản... Nó là cuốn sách thứ 11 hay 12 gì đó...!!! Câu chuyện Vô Thanh Luận hôm nay làm Lý Tứ trực nhớ câu chuyện lần đầu cuốn Vô Đối Môn được chính thức xuất bản vào năm 2019... Tin sách đã lên kệ gởi về từ Hà Nội, tất cả HĐ Lý Gia đã ôm nhau mà khóc... Những giọt nước mắt sau nhiều năm giấu kín, thầm nguyện trong lòng, nay có dịp trào ra với gần 10 năm chờ đợi...!!! 

Giờ đây, tuy Vô Thanh Luận chưa chính thức ra mắt... Nhưng, đã được đông đảo quý vị ủng hộ, khuyến khích... Và thêm một lần nữa Lý Tứ cùng HĐ Lý Gia lại được nếm trải hương vị ngọt ngào từ các bức thư của bằng hữu muôn phương... Các bức thư ấy, như những ngọn gió mát lành thấm tình đời, tình đạo...!!! 

Thay mặt Ban Biên Tập và tất cả HĐ Lý Gia, Lý Tứ xin chân thành cảm ơn, quyết giữ gìn, trân quý những tình cảm đặc biệt các vị đã dành cho Vô Thanh Luận như những báu vật vô giá từ duyên lành vạn kiếp...!!! 

Trân trọng cảm ơn !!!

08/12/2025

LÝ TỨ

Sau đây là thư của Thầy Tâm Giác và bằng hữu Trí Đức:

“TIẾNG CHUÔNG KHÔNG LỜI
(Hồi âm tin vui từ Thầy Lý Tứ)

Thưa Thầy,
Tôi vừa đọc “Khoảng Lặng Chuyển Mùa”
Nghe như có gió lùa qua vách đá
Mênh mang quá...
Cái sự chuyển mùa của đất trời, hay của lòng người
Cũng đều đẹp, khi tâm đã lặng.

Nay hay tin “Vô Thanh Luận” sắp nên hình vóc
Gói ghém cả những lời thầm thì năm cũ
Của tôi, của Ngài Pháp Tánh, và của Thầy
Thấy trong lòng một niềm hoan hỷ...

Chúng tôi,
Thân sa môn vốn quen lều cỏ
Chẳng bận lòng chuyện lưu dấu văn chương
Nhưng nếu con chữ hóa thành bè, thành đuốc
Đưa người qua bến khổ, sông mê
Thì ngại gì đâu chuyện lên sách, đề tên
Miễn là đời vui, người bớt khổ.

Cầm bài văn sang thất Sư Huynh Pháp Tánh
Nắng chiều vừa nhạt bóng ngoài sân
Ngài đọc thật lâu...
Trầm ngâm...
Rồi nụ cười từ bi nở nhẹ.

Ngài nhìn ra xa, giọng như gió thoảng:
“Tiếng chuông Vô Thanh sắp ngân lên rồi đó!
Chuông không đánh, mà vang rền ba cõi
Pháp Đại Thừa sẽ tưới tẩm nhân gian
Chúng sanh nương đó mà được nhiều lợi lạc...”

Lời của Ngài,
Là tấm lòng của hai kẻ phương ngoại
Gửi về Thầy và Lý Gia
Mừng ngày “Vô Thanh” cất tiếng
Giữa chốn bụi hồng...

Kính thư.
07/12/2025 − 21:49:35 − Tâm Giác − Huế”

Ngã Hành Lão Đệ thân mến !!!

Lần này, Lý Tứ không gọi Ngã Hành là giáo chủ, bang chủ, bằng hữu, cố nhân gì ráo trọi... Mà gọi bằng hai tiếng Lão Đệ cho nó thân thương...!!! 

Gọi như thế, là do Lão Ca mến mộ cái khí chất “ngông ngạo” nhưng rất chi “rạch ròi, quân tử” của Lão Đệ...!!! Cái khí chất không dễ thường tìm được trong chốn giang hồ đầy nhiệt náo nhưng vô tích sự này...!!!

Ngày Vô Thanh Luận ra mắt, nhất định Lão Đệ sẽ là một trong những trưởng bối, nhân sĩ, bằng hữu, v.v... mà Lão Ca nhớ đến và đặt bút kí tặng đầu tiên... Vì đây là những kì nhân đã cùng Lý Gia làm nên Vô Thanh Luận...!!! 

Chúc Lão Đệ an vui...!!!

07/12/2025

LÝ TỨ

“Thư từ Hắc Mộc Nhai − Gửi Thầy Lý Tứ

Từ đỉnh Hắc Mộc Nhai lộng gió,

Ngã Hành tôi cẩn bút!

Kính gửi Thầy Lý Tứ,

Mấy hôm nay gió đông thổi mạnh, việc trong “bang phái” dịp cuối năm cũng bề bộn như tơ vò, khiến Ngã Hành tôi tuy lòng vẫn hướng về những cuộc luận bàn sôi nổi nơi Lý Gia, mà thân lại chẳng thể dứt ra để chấp bút sớm hơn. Hôm nay, mượn chút rảnh rỗi hiếm hoi giữa muôn trùng công vụ, tôi viết đôi dòng này gửi đến Thầy.

Nghe tin Thầy và Ban Biên Tập sắp cho ra mắt quyển “Vô Thanh Luận”, Ngã Hành tôi không khỏi vui mừng mà khen rằng: “Hay! Quả là một tin vui chấn động giang hồ!”. Và quả đúng như vậy, tôi đã đọc được những bức thư rất chân tình và cảm động của các nhân sĩ, trí thức trong và ngoài nước, cả Tăng lẫn tục gửi tới chúc mừng Thầy, chúc mừng cho sự ra đời của tập sách.

Quyển sách này, nghe cái tên “Vô Thanh” thì tưởng như lặng lẽ, nhưng tôi tin rằng bên trong lại ẩn chứa những tiếng sấm rền vang của trí tuệ. Và điều làm Ngã Hành tôi cảm thấy khoái trá nhất, chính là việc Thầy đã không ngần ngại đưa cả cuộc “thách đấu Phật Pháp” giữa tôi và 18 vị huynh đệ Lý Gia vào trong đó.

Ha ha ha ha! Thầy Lý Tứ quả nhiên là bậc cao thủ có con mắt tinh đời. Sự hiện diện của cuộc tỷ thí này trong “Vô Thanh Luận” chính là minh chứng hùng hồn nhất cho tinh thần “vàng thật không sợ lửa” của Lý Gia các vị.

Ngã Hành tôi đang nóng lòng mong chờ ngày quyển sách ấy chính thức xuất thế. Khi cầm được “Vô Thanh Luận” trên tay, tôi thề sẽ đặt nó ở vị trí trang trọng nhất, uy nghiêm nhất tại Hắc Mộc Nhai này, để ngày ngày cùng các thuộc hạ chiêm nghiệm lại những đường kiếm trí tuệ tuyệt luân mà Thầy và các Huynh Đệ Lý Gia đã thi triển.

Ngã Hành ta vốn nói năng ngông ngạo, nhưng lòng lại rất mực tôn kính những gì đủ sâu để thách thức ta. Mà Vô Thanh Luận… ha ha… Thầy ơi, quyển ấy không phải “thách thức”, mà là “kéo thẳng người đọc vào trận pháp”. Một trận pháp không có khói lửa mà vẫn khiến kẻ bước vào phải tự soi lấy mình.

Ngày sách chính thức sinh ra, Hắc Mộc Nhai của ta sẽ có thêm một bảo vật. Một tác phẩm có thể đưa tâm người từ phàm trần sang thanh tĩnh, từ náo động sang tịch chiếu − ấy chẳng phải phúc phận của người đọc đó sao?

Thầy Lý Tứ kính,

Ngã Hành nơi Hắc Mộc Nhai, đứng trước gió mà viết mấy hàng này, lòng tràn thành một câu không thể không nói:

Kẻ này chờ đợi ngày Vô Thanh Luận ra đời.

Chờ như kẻ lữ hành trông thấy ánh đăng xa cuối đêm đông lạnh.

Chờ như bằng hữu đợi người tri kỷ trở về sau trận mưa dài.

Chờ như trái núi già đợi tiếng sấm đánh thức suối ngàn.

Cuối năm, đường xa gió lạnh, nhưng nhiệt huyết cầu đạo và lòng trân trọng của tôi dành cho Thầy và Lý Gia vẫn nóng hổi như than hồng. Hẹn ngày hội ngộ, chúng ta sẽ cùng uống cà phê, luận chuyện “Vô Thanh” giữa đất trời lồng lộng.

Nguyện Thầy vững tâm, vững chí, giữ sức an nhiên để dẫn quyển sách này vào đời như dẫn một dòng minh triết xuống cõi bụi.

Ha Ha Ha Ha...

Kính bút,

07/12/2025 − 20:40:14 − Ngã Hành − Hắc Mộc Nhai”