B: Thưa SH! Mấy hôm nay, vâng lời SH, đệ và Lã Muội chuyên tâm tụng đọc, nghiền ngẫm bài kinh Thí Dụ Lõi Cây!

Có thể nói, sau khi trì tụng kinh Kim Cang, dùng kinh này hộ trì để tâm thức không còn dao động, tiếp đến tụng đọc, nghiền ngẫm kinh Lõi Cây theo chỉ định của SH, một trình tự tụng đọc tưởng chừng như ngược ngạo, nhưng không ngờ hiệu quả của nó ra khỏi nghĩ bàn của tiểu đệ!

Tuy trước đây nhờ tụng đọc kinh Kim Cang, tâm thức của đệ không còn dao động trước thấy nghe, nhưng một số chấp nhứt nhỏ nhiệm trong lòng của đệ vẫn chưa được hoá giải!

Tuy đã giác ngộ, tuy đã biết rõ con đường nào mới là con đường dẫn đến vô lậu, xuất thế! Nhưng, các quan niệm tu hành đã được tiểu đệ học tập từ trước, cứ mãi vương vấn trong lòng! Đến khi tụng đọc, nghiền ngẫm kinh Lõi Cây, biết được mục tiêu đích thực của người tu hành là gì, điều gì cần đẽo bỏ, điều gì cần giữ lại trong tâm thức... Nhờ biết được như thế, những chấp mắc, hồ nghi trong lòng tiểu đệ mới hoàn toàn tịch diệt!

Việc ứng dụng bài học từ kinh Lõi Cây, trong hiện tại, tâm thức của đệ như “trời quang mây tạnh”! Những chấp mắc thường nhật, những định kiến cho rằng, người tu hành phải như thế này hay như thế kia, lúc này thôi không còn nữa!

Giờ này đây, trước mặt SH và Lã Muội, đệ xin thưa, cái lõi cây đích thực trong lòng của đệ đã được gọt đẽo hoàn hảo! Từ đây, những vấn vương bởi cành nhánh (xuất gia hay tại gia), vỏ ngoài (có giới hay không giới), vỏ trong (thiền định hay không thiền định) và giác cây (thấy biết hay không thấy biết) mà từ lâu đệ cũng như bao người tu hành giữ gìn như sinh mạng, hoàn toàn đã được giải phóng khỏi tâm trí!

Xin cảm ơn SH! Xin cảm ơn kinh Lõi Cây! Xin vạn lần cảm ơn sự gọt giũa cuối cùng để tâm thức của đệ tan biến những chấp nhất vi tế trong lòng!

A: Sau mấy ngày nghiền ngẫm kinh Lõi Cây, đệ nhận ra điều gì?

B: Thưa SH! Khi vừa giác ngộ, đệ biết chắc rằng con đường mình đang đi là đúng! Sở dĩ đệ biết chắc con đường mình đang đi là đúng vì, lúc nhận ra cái thanh tịnh bản nhiên của tâm này, tuy không phải trừ khử, tuy không cần dụng công nhưng phiền não lậu hoặc bỗng dưng tan biến!

Tuy phiền não, lậu hoặc đã tan biến, nhưng những quan niệm nhỏ nhiệm về những gì người tu cần có cứ vương vấn trong lòng tiểu đệ! Đến khi đọc kinh Lõi Cây, lời Thế Tôn như văng vẳng bên tai tiểu đệ! “Và này các Tỷ kheo, tâm giải thoát bất động chính là mục đích của phạm hạnh này, là lõi cây, là mục tiêu cuối cùng của phạm hạnh”

Thưa SH! Những lời của Thế Tôn, chính là “ngọn gió năng diệt” đã thổi qua tâm thức tiểu đệ, ngọn gió năng diệt đã giúp tiểu đệ vĩnh viễn rụng rơi những chấp mắc về xuất gia, về giữ giới, về thiền định, về tri kiến!

Thưa SH! Đúng là người tu hành muốn đi tìm “lõi cây giải thoát bất động”, mà cứ khư khư ôm giữ trong lòng cành lá xuất gia, vỏ ngoài giữ giới, vỏ trong thiền định, giác cây tri kiến! Nếu không biết đẽo bỏ những thứ này ra khỏi tâm thức, nếu cứ mãi ôm giữ và hãnh diện vào mấy thứ ấy, nếu vẫn còn nhầm lẫn các việc đó là sở hành hay sở đắc! Nhất định sẽ chẳng bao giờ có thể nhìn thấy “cái lõi cây giải thoát bất động”!

A: Ha ha ha ha!!! Hai vị HĐ ơi! Nếu không nhờ kinh Lõi Cây ấn chứng! Nếu không nhờ kinh Lõi Cây thổi bay những chấp mắc trong lòng các vị! Không biết đến bao giờ đệ và Lã Muội mới trọn tin lời SH về con đường chấm dứt lậu hoặc, về con đường đưa đến giác ngộ, về con đường đưa đến giải thoát bất động... nhất định không phải là kết quả của xuất gia hay tại gia, của giữ giới hay không giữ giới, của thiền định hay không thiền định, của hiểu biết hay không hiểu biết! Bây giờ hai vị đã tin lời của vị SH lẩm cẩm này hay chưa!

LM! Thưa hai vị SH! Bây giờ muội hoàn toàn tin những gì SH nói! Bây giờ tiểu muội đã biết chắc cái gì mới đích thực là lõi cây giải thoát bất động! Và, bây giờ tiểu muội đã tường tận đường đi của nó!

Lần đầu đọc kinh Lõi Cây, muội vẫn tưởng xuất gia, giữ giới, thiền định, tri kiến là năm món làm nên lõi cây giác ngộ!

Nhưng khi đọc lại nhiều lần, đối chiếu với những gì mình đã giác ngộ, tiểu muội mới vỡ lẽ ra, phải gọt bỏ không thương tiếc trong lòng những quan niệm ấy! Khi nào còn giữ trong lòng một chút như đầu sợi lông bốn thứ quan niệm cần có của người tu hành nêu trên, sẽ vĩnh viễn u tối như người ôm cành nhánh, vỏ ngoài, vỏ trong và giác cây mà nhầm tưởng đó là lõi cây!

Xin vạn lần cảm ơn SH! Vạn lần cảm ơn cái “quy trình ngược ngạo nhưng chứa đầy trí tuệ” của SH!

Đúng là, con đường đưa đến giác ngộ, con đường đưa đến chấm dứt lậu hoặc, phải được hướng dẫn bởi một vị đã giác ngộ và không còn lậu hoặc! Nếu không được hướng dẫn bởi một vị như thế, người tu hành cứ mãi quanh quẩn trong chuyện xuất gia tại gia, giữ giới, thiền định và tri kiến, v.v... sẽ chẳng khác nào con trâu mến tiếc cái đuôi của nó! Xin vạn lần tạ ơn SH!

A: Trước khi chia tay, mình xin đố hai vị! Những quan niệm, những chấp nhất cho rằng, người tu hành trong Phật đạo phải như thế này hoặc như thế kia... giống như các thứ trong lòng hai vị trước khi tụng kinh Lõi Cây, Phật đạo gọi các thứ đó là cái gì?

B: Thưa SH! Đệ đã đọc rất nhiều tài liệu, nghe các bậc tôn đức giảng nói về “tam vô lậu học” hay còn gọi là “ba học pháp vô lậu”! Các vị giảng ba học pháp này thường đề cao việc nhân giới sanh định, nhân định sanh huệ!

Xin hỏi SH! Việc chủ trương như vậy có hợp lí hay không? Phạm vi ứng dụng của ba học pháp này như thế nào? Và kết quả của nó là gì?

A: Về ba học pháp vô lậu hay còn gọi là tam vô lậu học thì, đây là ba học pháp cơ bản giúp người tu hành trong Phật đạo thành tựu đầy đủ ba món vô lậu là: Giới vô lậu, định vô lậu và huệ vô lậu... Thiết nghĩ, điều này không có gì phải bàn!

Nói khác hơn, thành tựu vô lậu giới, người tu hành sẽ tự thành tựu hai học pháp còn lại là định vô lậu và huệ vô lậu!

Nhưng phạm vi ứng dụng ba học pháp đó như thế nào, đây là việc chúng ta cần sáng tỏ! Bởi lẽ, nếu không sáng tỏ ba học pháp trên, nhất định con đường tu tập để đưa đến vô lậu tâm “có vấn đề”! Có vấn đề ở đây là, dù rất tinh tấn, dù rất nổ lực cũng không thể thành tựu đạo quả vô lậu!

Để đi sâu vào nội dung câu chuyện, để làm sáng tỏ mọi thứ, mình xin đưa ra một số câu hỏi, đệ hãy thẳng thắn trả lời, trả lời đúng với hiểu biết của mình, không quanh co, không bao che cho những gì không phù hợp với chân lí, nhất định mọi thứ sẽ sáng tỏ!

Nếu đệ đồng ý với các yêu cầu của mình đưa ra, chúng ta bắt đầu cùng nhau trao đổi là vừa, có thẳng thắn trao đổi, mới mong tìm ra ý nghĩa đích thực, có được nghĩa lí đích thực, mới có phương cách ứng dụng tốt nhất, có phương cách ứng dụng tốt nhất, mới hi vọng thành tựu ba học pháp nói trên!

B: Xin SH cứ hỏi! Đệ sẽ thẳng thắn trả lời!

A: Như vậy là rất tốt! Mình xin đưa ra các câu hỏi đây!

Đệ bảo rằng, nhân giới sanh định, nhân định sanh huệ! Như vậy, giới là căn bản của định và huệ! Theo đệ, những giới nào được coi là “nhân tố quyết định” để khi thành tựu giới ấy, định và huệ sẽ thành tựu? Đệ có hiểu hết ý nghĩa từ câu hỏi của mình hay không?

B: Thưa SH! Đệ hoàn toàn hiểu ý nghĩa từ câu hỏi của SH! Theo đệ, các giới làm “nhân tố quyết định” để định và huệ sanh gồm, năm giới, mười giới, Bồ Tát giới và cụ túc giới!

A: Mình hỏi đệ! Đệ đã thọ mấy giới? Từ ngày thọ giới đến giờ, đệ có từng phạm các giới ấy hay không?

B: Thưa SH! Đệ từng quy y và thọ năm giới lẫn Bồ Tát giới tại gia! Đối với giới, từ lúc hiểu biết đến giờ đệ chưa từng phạm! Có lẽ do bản chất của đệ nó như vậy, chứ không phải khi thọ đệ mới giữ!

A: Như vậy, đối với giới, đệ coi đó là lẽ tự nhiên trong đời sống, không có tâm niệm giữ gìn, nhưng cũng chẳng bao giờ có ý sai phạm!

Mình hỏi đệ, xin hãy nói thật, sự không khiếm khuyết về giới của đệ, nó có giúp tâm đệ được vô lậu, có giúp đệ thành tựu một chút định và huệ nào hay không?

B: Thưa SH! Từ nhỏ đến lớn, nhờ tâm tính hiền lương, nhờ sống có đạo đức, đệ thường được mọi người yêu mến, khen ngợi, kính trọng, v.v... Nhưng, vô lậu tâm là cái gì, định là như thế nào, huệ ra làm sao... Xin thú thật, những điều ấy, trước khi gặp SH, trước khi giác ngộ cho dù đệ đã miệt mài ngồi thiền, miệt mài học tập, nhưng đệ không thể nào thành tựu được!

A: Trên đời, bạn có biết, có thấy người tu hành nào chỉ chuyên tâm giữ giới, coi giới như mạng sống, nhờ nương tựa vào giới mà thành tựu đạo quả vô lậu hay không?

B: Tất cả mọi người thì đệ không dám nói, nhưng những người đệ quen biết cả tăng lẫn tục, những vị ấy giới luật rất nghiêm, nhưng chính họ cũng thừa nhận bản thân không thể thành tựu định và huệ thế gian, chứ nói gì đến định và huệ vô lậu!

A: Mình xin hỏi đệ! Giới có năm giới, mười giới, Bồ Tát giới, cụ túc giới, v.v... Nếu bảo rằng, nhân giới sanh định, nhân định sanh huệ! Như vậy, người tu hành cần bao nhiêu giới mới được gọi là đủ chuẩn để sanh định và huệ?

• Nếu bảo rằng, chỉ cần năm giới là đủ, đây chính là chuẩn mực để định và huệ sanh thì, những người thọ và giữ nhiều hơn năm giới, đã làm công việc thừa thải rồi ư!

• Nếu bảo rằng, cụ túc giới không khuyết mới đủ chuẩn để định và huệ sanh thì, những người chưa đủ cụ túc giới sẽ vĩnh viễn không thể nào có định và huệ vì chưa đạt chuẩn theo yêu cầu!

• Nếu bảo rằng, nhân giới sanh định, nhân định sanh huệ thì, người tu hành chỉ cần thọ và giữ cấm giới đến thuần thục là đạt yêu cầu, cần gì phải tu thiền định, cần gì học giáo pháp! Vì rằng, cái cần ta đã có, những thứ như định và huệ theo đó tự nhiên thành tựu! Nhưng sự đời chuyện ấy không thể xảy ra, vì thế người tu hành mới tu tập thiền định, và học tập giáo pháp! Đệ có thấy rằng, cách lí luận nhân giới sanh định, nhân định sanh huệ như đệ đã nghe trước kia, tự nó mâu thuẫn trong thực tế này hay không!

• Nếu bảo rằng, có giới mới sanh định, có định mới sanh huệ thì, khoảng mười lăm đến hai mươi năm trước khi Phật chế giới, người tu hành thời đó tuy không có giới cấm nhưng họ chứng thánh quả vô lậu rất nhiều! Đệ có đồng ý với quan điểm mang tính lịch sử này hay không! Nếu đệ đồng ý với quan điểm có tính lịch sử này thì, giới cấm (quy ước giới) nhất định không phải là hạt nhân để sanh định huệ!

• Nếu bảo rằng, nhân giới sanh định, định sanh huệ thì Huệ

Năng lúc chưa được Ấn Tôn Pháp Sư làm lễ thế phát (quy y và xuất gia, thọ giới), cái gì làm cho Huệ Năng giác ngộ!?

• Nếu bảo rằng, tâm thanh tịnh chính là đắc giới thì, giữa tâm thanh tịnh và giới cấm là hai món chẳng liên hệ gì đến chuyện nhân giới sanh định, nhân định sanh huệ! Vì thanh tịnh (định) rồi mới đắc giới!

• Nếu bảo rằng, nhân giới sanh định, nhân định sanh huệ thì cái câu “múa đao xông trận cũng thanh tịnh” của Lục Tổ Huệ Năng, hay câu “dâm, nộ, si tự tánh thanh tịnh” trong kinh Duy Ma, hoặc chuyện kẻ giết người Ương Quật Ma La trở thành A La Hán sau vài câu nói của Phật, v.v...  chúng ta nên hiểu như thế nào đây?

Một thực tế không thể phủ nhận, không riêng gì Phật giáo, những người học tập luân lí đạo đức ở đời, các tôn giáo khác, những người thiện lương, chân chánh, v.v... phần lớn trong cuộc sống ít ra đều giữ trọn năm giới hoặc nhiều hơn! 

Nhưng, cũng đâu vì thế mà tâm thức họ thanh tịnh hay định, chứ nói gì đến chuyện thành tựu vô lậu tâm! Do đó ba học pháp vô lậu không nằm trong ý nghĩa thường thấy từ các vị ấy đã giảng nói!

Theo mình, hiểu và thực hành ba học pháp vô lậu như những gì bạn đã nghe đã biết, nếu có được kết quả cao nhất, cũng chỉ trở thành một người tốt ở đời! Mà một người tốt, một người giới không khuyết, v.v... chưa hẳn đã là người thành tựu vô lậu tâm, vô lậu giới, vô lậu định, vô lậu huệ!

B: Những gì SH đã nêu, thực tế đúng như vậy! Là người tu hành, người tôn trọng chân lí, chúng ta không nên vì một lí do riêng tư nào đó mà phủ nhận thực tế này!

Thưa SH! Như vậy, đối với ba học pháp vô lậu, chúng ta nên hiểu như thế nào? Và ứng dụng ra làm sao?

A: Như mình đã nói ở phần trên, ba học pháp vô lậu là ba học pháp căn bản giúp người thành tựu vô lậu tâm! Vì nó là ba học pháp vô lậu, nên không thể dùng trí hữu lậu để hiểu và cắt nghĩa cảnh giới hoặc phép tắc tu học vô lậu! Vì rằng, người chưa thành tựu đạo quả vô lậu, nhất định sẽ không thể biết được con đường nào đưa đến đạo quả vô lậu, con đường nào là hữu lậu!

Chính sự nhầm lẫn tai hại giữa hữu lậu và vô lậu, tai hại này chẳng những không giúp người tu hành thành tựu đạo quả vô lậu, mà đôi khi trong vô tình nó làm sai lệch con đường dẫn đến cứu cánh của giáo pháp!

B: Xin hỏi SH! Thế nào là hữu lậu giới và thế nào là vô lậu giới trong Phật đạo?

A: Theo mình biết, giới trong Phật đạo có hai thứ, một là ‘giới cấm’ hay quy ước giới và ‘giới tánh’ hay vô lậu giới!

● Thứ nhất: Giới cấm hay quy ước giới thuộc hữu lậu giới, gồm năm giới, mười giới, Bồ Tát giới và cụ túc giới, v.v... 

Những giới này, gọi là “quy ước giới” bởi vì bản thân nó chỉ mang tính phục vụ một vài yêu cầu nào đó trong tổ chức, chứ nó không đại diện cho chủ trương hay đường lối của tổ chức, và nó càng không phải là giềng mối hoàn thành chủ trương của tổ chức đó! Và, chỉ những người trong tổ chức mới bị nó chi phối, còn những người ngoài tổ chức thì hoàn toàn không phụ thuộc!

Ví dụ: Một người muốn gia nhập tổ chức tăng (tăng đoàn), việc đầu tiên là, người đó phải chịu sự chi phối bởi các luật lệ do tăng đề ra! Người không phải là tăng, không bị ràng buộc bởi các quy định kia!

Bồ tát hay cư sĩ mà ở trong tổ chức cũng đều phải tuân thủ như vậy! Đây cũng là lí do vì sao có bố tát, có sám hối! Giữ giới, bố tát, sám hối để gìn giữ huệ mạng, chứ nó không thể là cơ sở để làm thành huệ tâm hay huệ trí!

Những luật lệ như thế ra đời là vì:

• Một, về đối nội, nhờ mọi người tuân thủ những luật lệ đã đề ra, việc tu tập, tính thống nhất, tính kỉ luật, tính ổn định, tính đoàn kết, v.v... của tổ chức sẽ không bị phá vỡ!

• Hai, về đối ngoại, chính các giới cấm hay các luật lệ như thế, sẽ giúp xã hội có cái nhìn thiện cảm và kính trọng! Nhờ thế, chủ trương gặp nhiều thuận lợi, đường lối được xã hội ủng hộ, điều này làm tăng uy tín của tổ chức!

Về tính chất, giới hữu lậu thuộc thế gian giới, vì bản thân nó có nhiều tầng, nhiều cấp như có khai, có giá, có trì, có phạm, có thọ, có xả, v.v... nên tự các giới ấy phải thay đổi theo từng hoàn cảnh, theo từng nhân duyên, theo từng nhận thức để phù hợp cuộc sống, vì thế trong nó luôn ẩn chứa tính chất vô thường!

Do nhân duyên như trên, nên giới của các tông phái trong Phật đạo từ trước đến nay không có sự thống nhất với nhau, Nam tông ăn mặn, Bắc tông ăn chay đã là sự sai khác ta dễ dàng nhận ra! Mà điều gì trong đó ngầm chứa sự sai khác, ngầm chứa sự không thống nhất, bị thay đổi vô thường thì, điều đó khó có thể “coi là hạt nhân, coi là cơ sở đáng tin cậy” để thành tựu đạo quả vô lậu!

● Thứ hai: Vô lậu giới hay tánh giới là gì?

Nói đến vô lậu, là nói đến cảnh giới tâm thức không còn khổ, phiền não, kiết sử, lậu hoặc!

Muốn thành tựu cảnh giới này, người tu hành phải thành tựu giới vô lậu chứ không phải giới hữu lậu!

Giới vô lậu là gì, ứng dụng nó ra làm sao, mình không giải thích, vì “giải thích mất linh”! Vì sao giải thích mất linh! Sự linh nghiệm của vô lậu giới nằm trong chánh tư duy!

Ha ha ha ha!!! Đoạn kinh giáo giới sau đây của Phật, sẽ giúp các bạn tư duy để hiểu ra cái gì là vô lậu giới, và phạm vi ứng dụng của nó như thế nào!

Hiểu và ứng dụng thuần thục đoạn kinh sau, nhất định giới vô lậu, định vô lậu và huệ vô lậu không ngoài tầm tay các bạn!

“Bạch Thế Tôn, nay đã đến thời! Bạch Thiện Thệ nay đã đến thời để Thế Tôn thuyết vô thượng căn tu tập trong giới luật bậc Thánh.

Vậy này Ananda, hãy nghe và suy nghiệm kỹ, Ta sẽ giảng.

− Thưa vâng, bạch Thế Tôn. Tôn giả Ananda vâng đáp Thế Tôn.

Thế Tôn nói như sau:

Ở đây, này Ananda, vị Tỷ kheo, mắt thấy sắc, khởi lên khả ý, khởi lên bất khả ý, khởi lên khả ý bất khả ý...

Vị ấy tuệ tri như sau: "Khả ý này khởi lên nơi ta, bất khả ý này khởi lên, khả ý bất khả ý này khởi lên. Cái này khởi lên, vì là hữu vi nên thô. (Nhưng) cái này là an tịnh, cái này là thù diệu, tức là xả".

Cho nên, dầu cho cái gì khởi lên là khả ý, bất khả ý hay khả ý và bất khả ý, tất cả đều đoạn diệt (trong vị ấy), và xả tồn tại.

Này Ananda, như một người có mắt, sau khi mở mắt, lại nhắm mắt lại, hay sau khi nhắm mắt, lại mở mắt ra; cũng vậy, như vậy là tốc độ, như vậy là sự mau chóng, như vậy là sự dễ dàng đối với cái gì đã khởi lên, khả ý bất khả ý hay khả ý bất khả ý, (tất cả) đều đoạn diệt (trong vị ấy), và xả tồn tại.

Trong giới luật bậc Thánh, này Ananda, như vậy gọi là vô thượng căn tu tập đối với các sắc do mắt nhận thức...”

(Trích kinh Vô Thượng Căn Tu Tập Trong Giới Luật Của Bậc Thánh)

Theo tinh thần đoạn kinh trên, chắc giờ này các bạn có thể hiểu vô lậu giới là thế nào rồi chứ!

Với vô lậu giới này, khi người tu hành thành tựu, tâm thức sẽ hết mê muội! Tâm thức hết mê muội, thấy nghe sẽ không điên đảo, thấy nghe không điên đảo, tâm ý tự dừng! Tâm ý tự dừng trong cảnh giới này, Phật đạo gọi là “định vô lậu”!

Nhờ có định vô lậu, tâm trí vị tu hành bây giờ trở nên sáng suốt, nhờ tâm trí sáng suốt, vị ấy hiểu ra con đường nào đưa đến hữu lậu, con đường nào đưa đến vô lậu gọi là “huệ hay tuệ vô lậu”!

Tam vô lậu học là như thế! Đây chính là ba học pháp căn bản, nếu người tu hành biết rõ, chỉ từ một giới vô lậu có thể tiến tu để thành tựu định vô lậu và tuệ vô lậu! Nói khác hơn, trong một niệm, người ấy có thể thành tựu cả ba học pháp vô lậu!

Về tam vô lậu học, các bạn còn thắc mắc gì không?

B: Thưa SH! Đúng là như vậy! Ngày trước dù không phạm cấm giới, nhưng đệ cũng chẳng thể nào biết được vô lậu tâm là gì!... Sau khi được SH khai ngộ, bỗng dưng ba duyên là căn trần thức của đệ tự dừng, rồi từ đó vô lậu tâm của đệ tự hiện!

Bây giờ, được nghe SH giảng giải, đệ mới biết là mình đã từng thực hành vô lậu giới, rồi thành tựu vô lậu định và vô lậu tuệ mà không tự biết!

Thành tựu rồi, mới biết giới vô lậu này chính là tự tánh vô lậu giới! Xin đa tạ SH đã cho đệ “ĐƯỜNG ĐẾN HẠNH PHÚC ĐÍCH THỰC”!

Xin vạn lần đội ơn SH!

LM! Hai huynh ơi! Đúng là sai một li, đi một dặm! Phật dạy tu giới vô lậu, mà người tu hành cứ đem giới hữu lậu để phân tích, để giảng nói, để thực hành, hèn chi tu hoài mà không thành!

A: Tu hành giống như người bịnh uống thuốc! Uống một thời gian mà không khỏi bịnh, người bịnh phải coi lại thứ thuốc mình đang uống đã đúng hay chưa! Nếu chưa, nhất định phải tìm thuốc khác mà uống! Hà cớ gì cứ phải chấp nhất, cứ bao che cho những thứ thuốc vô bổ mà ta đã uống! Bao che làm gì, để rồi một đời tinh tấn mà kết quả chẳng được là bao!

B: Thưa SH! Đọc kinh Kim Cang, đệ có một vài thắc mắc, xin SH giải thích dùm để đệ và Lã Muội thông suốt!

A: Có thắc mắc gì, các bạn cứ việc hỏi!

B: Thưa SH! Đệ có ba thắc mắc:

─ Thứ nhất, vì sao kinh Kim Cang dạy rằng, người trì tụng kinh này “phước đức” nhiều vô số kể, mà không nói người “trì tụng” kinh này “công đức” nhiều vô số?

─ Thứ hai, xin SH giải thích dùm, phước đức của người thọ trì kinh Kim Cang, khác phước đức của người không thọ trì kinh Kim Cang như thế nào?

─ Thứ ba, phước đức khác công đức ở chỗ nào, và làm thế nào để có công đức?

A: Để giải đáp những câu hỏi đệ vừa nêu, chúng ta cần nắm vững việc thọ trì kinh Kim Cang là thọ trì như thế nào, khi giải quyết được điều này, ba câu hỏi của đệ mới có thể sáng tỏ!

Thông thường, khi nói đến thọ trì hay trì tụng kinh, người tu hành thường nghĩ ngay đến việc đem cuốn kinh để trước mặt và đọc tụng, như ta vẫn thường thấy ở các thời khoá!

Hiểu và thực hành như thế, lợi ích không lớn! Trì tụng kinh Kim Cang hay trì tụng kinh của Phật nói chung, không giống như đọc báo, xem tin tức hay học trò trả bài! Mà, khi đọc tụng từng chữ, từng câu kinh, người tụng đọc phải nắm vững nội dung, phải tư duy để hiểu thật nghĩa các chữ hoặc câu đó nói gì! Đọc tụng như vậy, mới gọi là đọc tụng kinh Phật!

Khi đã hiểu lời kinh nói gì, người tu hành bây giờ đem những nghĩa lí mình đã hiểu áp dụng vào đời sống! Áp dụng đến bao giờ vị ấy và nghĩa kinh không còn là hai pháp, tức vị ấy là kinh, kinh là vị ấy, thực hiện rốt ráo như vậy gọi là “trì”! Trì tụng như thế gọi là trì tụng “tâm kinh”, tức kinh tương ưng với tâm, tâm tương ưng với kinh, kinh và tâm trở thành nhất thể!

Khi tâm và kinh nhất thể, lợi ích của việc trì tụng sẽ phát sinh diệu dụng! Có vô số diệu dụng của việc trì tụng kinh, nhưng có ba sự diệu dụng chính mà người trì tụng thấy rõ là:

Một, từ phước đức hữu lậu biến thành phước đức vô lậu!

Hai, phát sinh công đức!

Ba, tăng trưởng trí tuệ!

● Như thế nào gọi là phước đức hữu lậu biến thành phước đức vô lậu?

Phước đức là những thứ mà một người bình thường trong ba cõi, người không giác ngộ cũng có thể thấy được, nó thuộc về “y báo” liên hệ đến vật chất thế gian như, thân tướng, gia đình, nhà cửa, địa vị, tiền bạc, học vấn, v.v... của người đó!

Phước đức có hai thứ, một là phước đức hay phước báo hữu lậu, hai là phước đức hay phước báo vô lậu!

 − Phước báo hữu lậu, là thứ phước báo trong đó ngầm chứa mầm mống của khổ, phiền não, kiết sử và lậu hoặc! Phước báo này của những người không giác ngộ, thuộc về phước đức thế gian!

Vì thế, người trong thế gian, hoặc người trì tụng kinh không theo cách nói trên, tức tụng kinh mà không đưa đến giác ngộ thật nghĩa của kinh, khi người đó làm phước, bố thí hoặc thực hành thiện pháp sẽ chỉ được phước đức hữu lậu!

 − Phước báo vô lậu, là thứ phước báo giống như phước báo thế gian, nhưng nhân của nó là “chánh báo vô lậu”! Do xuất phát từ chánh báo vô lậu, nên quả của nó không còn mầm mống của khổ, phiền não, kiết sử, lậu hoặc! Phước báo vô lậu, là thứ phước báo của những vị đã giác ngộ, là loại phước báo xuất thế gian!

Vì thế, những người trì tụng kinh Kim Cang (hoặc các loại

kinh khác) mà thấu suốt ý nghĩa rồi ứng dụng như pháp để đưa đến giác ngộ, người này khi làm phước, bố thí hoặc thực hành thiện pháp sẽ được phước báo vô lậu!

Phước báo vô lậu là loại phước báo xuất thế, nên nó không thể tính đếm được, do không thể tính đếm được, kinh gọi nhiều vô số kể! Thế nào gọi là không thể tính đếm được?

Không thể tính đếm được hay “bất khả toán số thí dụ”, là nói đến tính chất chứ không phải nói đến đo lường toán học! Ví dụ, hai người giàu có bằng nhau, giữa người giác ngộ và người không giác ngộ mức độ hạnh phúc từ sự giàu sang là không thể so sánh! Người không giác ngộ, trong sự giàu có luôn hiện diện lậu hoặc, tức đi kèm với giàu sang là khổ, phiền não và các kiết sử! Người giác ngộ, cũng giàu sang nhưng không hề có các thứ ấy (lậu hoặc) trong tâm thức và đời sống, vì thế hạnh phúc của họ không thể đo lường được gọi là vô số kể!

Về phước đức, hai bạn còn có điều gì chưa thông suốt, xin nêu thắc mắc của mình?

LM: Thưa SH! SH cắt nghĩa cho muội hai chữ “lậu hoặc” là gì?

A: Lậu là rỉ chảy! Hoặc là che mờ! Lậu hoặc là khổ, phiền não, kiết sử trong tâm rỉ chảy ra, làm che mờ tâm trí! Giống như một tấm kiếng, bị nước đục chảy vào, tấm kiếng đó không còn trong sáng!

Về công đức, nếu phước đức là những gì thuộc về vật chất hoặc phi vật chất mà mọi người đều có thể thấy hoặc cảm nhận được thì, công đức là thứ giá trị tinh thần thuộc về đạo xuất thế! Giá trị tinh thần của công đức thuộc về xuất thế, nên chỉ những ai giác ngộ đạo xuất thế mới có và cảm nhận được thứ giá trị tinh thần này!

Về tính chất của công đức, người trì tụng kinh Kim Cang mà “có giác có ngộ”, sẽ cảm nhận rõ rệt các tính chất của nó như: An lạc, thanh tịnh, bất động, vô lậu, vô vi, v.v... Tức người này cảm nhận một phần hoặc toàn bộ các đặc tính của Niết Bàn, các đặc tính nêu trên là những giá trị mà công đức xuất thế mang lại! Nếu công đức đầy đủ, vị này sẽ mọc mầm trí tuệ dẫn đến thành tựu “vô lậu trí tuệ” trong Phật đạo ở vị lai!

● Vì sao kinh chỉ nói, người trì tụng kinh Kim Cang phước đức nhiều vô số mà không nói đến công đức?

Người trì tụng kinh Kim Cang như pháp, thành tựu công đức là chuyện tự nhiên, giống như người có nhiều kim cương đương nhiên là kẻ giàu trên đời, vì thế việc kinh không nói nhiều đến công đức cũng chẳng phải là chuyện khó hiểu!

Thứ nữa, tuy kinh không đề cập đến công đức, nhưng nghĩa kinh chú trọng đến thành tựu “không bốn tướng, không ba thời, lìa danh tướng, biết các pháp như huyễn, v.v... ” chính là đã gián tiếp đề cập đến tướng trạng của công đức vậy!

Về công đức, các bạn có gì thắc mắc hay không?

B: Thưa SH! Người tu hành, giác ngộ ở tầng bậc nào thì có được công đức?

A: Người tu hành, từ quả vị đầu tiên là Nhập lưu tức Tu Đà Hoàn, đã bắt đầu phát sinh công đức!

Vì rằng, Tu Đà Hoàn của Nhị thừa, hay sơ ngộ Thiện Kiến của Bồ Tát, là những quả vị đã có thể thấy được cái thanh tịnh ban sơ (sơ giác)!

Do thấy được thanh tịnh ban sơ, nên vị này biết con đường làm thế nào để giã từ dòng đời ô nhiễm của thế gian không thanh tịnh mà nhập vào dòng thánh, vì thế từ đó phát sinh công đức! Giống như người lạc giữa rừng đên, may mắn thấy chút ánh sáng ở bìa rừng! Người đó cứ nhắm đốm sáng mà đi! Chẳng bao lâu ra khỏi khu rừng!

Như thế nào gọi là từ giã dòng nước thế gian? Từ giã dòng nước thế gian là không chạy theo dòng đời, không chạy theo dòng đời là không đem tâm chạy theo thấy nghe hay biết như hồi chưa giác ngộ!

Như thế nào gọi là nhập vào dòng thánh? Nhập vào dòng thánh là quay lại bổn tâm, như thế nào là quay lại bổn tâm? Quay lại bổn tâm là không nhìn ngó bên ngoài, không trụ nơi thấy nghe hay biết để sinh các thứ tâm hư vọng!

Nói khác hơn, trong không khởi tam tâm (quá khứ, hiện tại, vị lai), ngoài xa rời bốn tướng (nhân, ngã, chúng sinh, thọ giả), chính là hành động cụ thể giúp người tu hành đi từ sơ ngộ đến thành tựu Kim Cang Tâm! Kim Cang Tâm là thứ tâm đầy đủ công đức!

B: Xin SH giảng tiếp điều vi diệu thứ ba là, khi trì tụng kinh Kim Cang như pháp sẽ phát sinh trí tuệ?

A: Trí tuệ trong Phật đạo, là loại hiểu biết chỉ có từ nhân giác ngộ! Hay nói khác hơn, đây là loại hiểu biết do giác ngộ mà thành, hiểu biết này thuộc về đạo xuất thế!

Cái được gọi là trí tuệ của Phật đạo không giống đem tri thức thế gian hiểu về Phật đạo, mà nó là những hiểu biết chắc thật hình thành từ quá trình thực chứng! Mình xin đưa ra ví dụ, từ ví dụ mọi người có thể hiểu được thật nghĩa của nó:

Giống người nông dân, sau khi học kĩ thuật canh tác từ những nhà chuyên môn, biết kĩ thuật canh tác gọi là tri thức! Tri thức hay tri kiến trong Phật đạo là những hiểu biết chân chánh về đạo pháp, hiểu biết này chỉ thuần tuý là tri thức (tri kiến)!

Sau đó người nông dân đem những điều mình đã học, ứng dụng vào việc canh tác! Trong quá trình ứng dụng thực tế phát sinh những vấn đề mà lí thuyết không thể bao quát hết được!

Nhờ các phát sinh ấy, người nông dân nổ lực khắc phục! Cứ như vậy, ứng dụng lí thuyết, khắc phục các phát sinh, đến khi nào việc canh tác của người nông dân hoàn toàn như ý!

Với bao nhiêu thửa ruộng, với bao nhiêu công sức bỏ ra! Bây giờ người nông dân hoàn toàn nắm vững kĩ thuật canh tác, kết quả gieo trồng không còn bất kì sai số nào! Hiểu biết của người nông dân lúc này có thể đem ra trao đổi với những người nông dân khác một cách chắc thiệt! Lấy hiểu biết chắc thiệt của tự thân đem chia sẻ cho người, Phật đạo gọi là “tuệ”! Tuệ hay trí tuệ trong Phật đạo là thứ hiểu biết cụ thể thông qua quá trình thực chứng!

Về hai chữ trí tuệ trong Phật đạo, ta có thể tóm tắt như sau: Trí: Là những thấy biết chắc thật từ sự giác ngộ chắc thật! Tuệ: Là sự phát sáng, là năng lực giáo hoá, là sức ảnh hưởng như pháp đến các hữu tình khác!