Các bạn !!!

Mình vừa nhận được thư phản hồi và một số câu hỏi từ bạn đọc trẻ Phan Quốc Việt ở Hà Nội...Nội dung như sau:

"Thưa bác Lý Tứ,

Con đã đọc kỹ những câu trả lời của bác cho con trong kỳ hỏi trước. Con đã hiểu thêm về Vô Sư Trí về Chân Ngã và về Niết Bàn qua sự diễn bày của bác, nhưng có lẽ những điều đó là cảnh giới của thực chứng nên chắc con cần thời gian để tư duy, thực tập để có thể hiểu rõ hơn. Có một vài điểm con nhờ bác xác chứng:

1. Có thể hiểu là trí tuệ Vô Sư không do học tập trong kiếp hiện tiền mà đã được học tập trong vô lượng kiếp trước. Tức là kiếp này ta không thấy dữ liệu input nhưng thực tế là trí tuệ ấy đã được input từ nhiều kiếp vị lai. Đến kiếp này đủ nhân duyên, đủ công đức nên bùng vỡ. Con hiểu như vậy có đúng không ạ?

2. Thời gian trước con thấy trên mạng, có một vị hành giả nổi tiếng nói câu “Chiếc lá rụng từ vô minh” và mọi người tán thưởng rất nhiều. Con đọc thấy có gì đó chưa đúng. Vì chiếc lá là vô tình, thì làm gì có vô minh. Nhưng chưa có bằng chứng để lý giải. Qua câu kệ của Ngũ Tổ mà bác vừa dẫn đã giải nghi cho con về ý trên.

"Hữu tình lai hạ chủng,

Nhơn địa quả hoàn sanh,

Vô tình diệc vô chủng,

Vô tánh diệc vô sanh."

Tuy nhiên, trong kinh lại có câu "Tình dữ vô tình đồng viên chủng trí", tức các loài hữu tình và vô tình đều có thể thành Phật. Như vậy con thấy mâu thuẫn với ý trên bác giải thích về mấy câu kệ của Ngũ tổ? Nhờ bác giải thích rõ ý này giúp con ạ?

3. Hôm nay là ngày vía Thần Tài. Con được biết trong Đạo Phật có Ngài Bảo Sanh Như Lai được ví như Thần Tài trong Đạo Phật? Thưa bác, Bảo Sanh Như Lai có phải là một Hóa Thân của Đức Phật? Hóa Thân ấy có phải là một diệu dụng phương tiện để độ sanh không ạ? Nhờ bác giải thích giúp con ý nghĩa của Ngài Bảo Sanh Như Lai theo đúng tinh thần Phật Đạo?

Thưa bác Lý Tứ!

Con thật sự thích cách tiếp cận Phật Đạo như một nền giáo dục của Lý Gia. Nó góp phần trả lại vai trò đúng nghĩa cho Đức Thế Tôn - một người Thầy Giáo dạy giáo pháp, thứ giáo pháp giúp người hết khổ.

Nhân đầu xuân năm mới, con kính chúc bác Lý Tứ cùng toàn thể gia đình Lý Gia nhiều sức khỏe và luôn an vui tinh tấn để chia sẻ được nhiều giá trị của Phật Pháp cho đời ạ!

Cảm ơn bác đã nhiệt tâm trả lời những thắc mắc của con trong những kỳ hỏi đáp vừa qua ạ!

26/02/2026 - 11:42:35

Trân trọng - Phan Quốc Việt - Hà Nội" (Hết thư)

Về các thắc mắc của Phan Quốc Việt...Mình xin được trả lời như sau:

- Hỏi:

1. "Có thể hiểu là trí tuệ Vô Sư không do học tập trong kiếp hiện tiền mà đã được học tập trong vô lượng kiếp trước. Tức là kiếp này ta không thấy dữ liệu input nhưng thực tế là trí tuệ ấy đã được input từ nhiều kiếp vị lai. Đến kiếp này đủ nhân duyên, đủ công đức nên bùng vỡ. Con hiểu như vậy có đúng không ạ?"

- Trả lời:

Cũng có thể hiểu như vậy...!!!

- Hỏi:

2. "Thời gian trước con thấy trên mạng, có một vị hành giả nổi tiếng nói câu “Chiếc lá rụng từ vô minh” và mọi người tán thưởng rất nhiều. Con đọc thấy có gì đó chưa đúng. Vì chiếc lá là vô tình, thì làm gì có vô minh. Nhưng chưa có bằng chứng để lý giải. Qua câu kệ của Ngũ Tổ mà bác vừa dẫn đã giải nghi cho con về ý trên.

"Hữu tình lai hạ chủng,

Nhơn địa quả hoàn sanh,

Vô tình diệc vô chủng,

Vô tánh diệc vô sanh."

Tuy nhiên, trong kinh lại có câu "Tình dữ vô tình đồng viên chủng trí", tức các loài hữu tình và vô tình đều có thể thành Phật. Như vậy con thấy mâu thuẫn với ý trên bác giải thích về mấy câu kệ của Ngũ tổ? Nhờ bác giải thích rõ ý này giúp con ạ?"

- Trả lời:

a) Về câu trả lời "Chiếc lá rụng từ vô minh" của vị nào đó mà Quốc Việt đã nêu...Mình không trực tiếp nghe, không biết vị ấy nói trong hoàn cảnh nào, đối tượng thính pháp ra sao, cũng như không biết ý tứ vị ấy muốn gởi gắm điều gì đến người thính pháp...vv...nên xin mạn phép không luận bàn...!!! Tuy nhiên, theo thiển ý của mình: Cho dù con người có minh hay vô minh thì, đến thời kì lá vẫn rơi, hoa vẫn nở...!!! Vì rằng, thế giới tự nhiên hay cảnh duyên bên ngoài chẳng liên hệ gì đến tâm thức (tức minh hay vô minh)...!!! Không lẽ người trong thế giới này tâm thức hết vô mình thì lá cây trở thành vĩnh cửu, không thay lá mới hay sao...!!!???

b) Câu "Tình dữ vô tình đồng viên chủng trí" có nghĩa: Người thương (có tình), kẻ ghét (vô tình) đồng viên mãn giác ngộ...Đây là lời phát nguyện trong kinh Hoa Nghiêm, nguyện cho người thương, kẻ ghét, người thân, kẻ thù...vv...đều thành tựu Phật đạo...!!! Vì thế, lời nguyện này không mâu thuẫn với bài kệ của Ngũ Tổ...!!! Phật dạy: "Y nghĩa bất y ngữ"...Nếu đọc kinh mà không thấu suốt ý nghĩa của văn kinh, cứ chạy theo văn tự rồi dùng hiểu biết thế gian mà cắt nghĩa thì đúng là "Tam thế Phật oan"...!!!

- Hỏi:

3. "Hôm nay là ngày vía Thần Tài. Con được biết trong Đạo Phật có Ngài Bảo Sanh Như Lai được ví như Thần Tài trong Đạo Phật? Thưa bác, Bảo Sanh Như Lai có phải là một Hóa Thân của Đức Phật? Hóa Thân ấy có phải là một diệu dụng phương tiện để độ sanh không ạ? Nhờ bác giải thích giúp con ý nghĩa của Ngài Bảo Sanh Như Lai theo đúng tinh thần Phật Đạo?"

- Trả lời:

a) Theo mình tìm hiểu, đức Bảo Sanh Như Lai (Ratnasambhava) là một trong năm vị Phật của Phật giáo Đại thừa và Mật tông, chủ quản phương Nam, tượng trưng cho Trí tuệ Bình đẳng (Bình đẳng tánh trí). Ngài đại diện cho sự phong phú, phước báu, chuyển hóa kiêu ngạo thành tình thương và sự bình đẳng, thường xuất hiện với thân sắc vàng...!!!

b) Bảo Sanh Như Lai là một hoá Phật...!!!

c) Cũng theo mình, vị hoá Phật này nhằm đại diện cho Bình Đẳng Tánh Trí, một trong tứ trí của đạo...Thành tựu được trí này thì, trong lòng chẳng còn thấy giàu nghèo, trí ngu, mê ngộ...vv...sai khác...Đây chính là sự giàu có, quý báu bậc nhất của đạo pháp nên gọi là Bảo Sanh...!!!

Hi vọng, những trả lời vừa rồi, có thể giúp Quốc Việt và bạn đọc giải toả những thắc mắc đã nêu...!!! Chúc các bạn an vui, tinh tấn...!!!

Rất mong nhận được những câu hỏi lí thú, bổ ích từ mọi người...!!!

- Các bạn có thể gửi câu hỏi theo đường link sau: https://forms.gle/HooJiZeXLBNokpUx8

- Hoặc đặt câu hỏi trực tiếp từ Website LyTu.Vn

26/02/2026

LÝ TỨ

Ví dụ: Khi gặp một tác động bất kì, phản xạ của người có võ sẽ khác người không biết võ nghệ !!! Phản ứng của lính cứu hoả sẽ khác người bình thường khi đối diện đám cháy !!! Nhận ra một tác động xấu, phụ nữ có khuynh hướng co rút để né tránh, ngược lại đàn ông có khuynh hướng bung ra đánh trả !!! Khi ném một vật, con sư tử vồ người ném, con chó chạy theo vật ném, con chuột chạy trốn !!! Người giác ngộ đối trước một tác động nào đó, tuỳ địa vị giác ngộ sẽ có những phản ứng, hành xử theo những gì bản thân đã giác !!!

SÁCH NÓI - PHẬT GIÁO VÀ THIỀN - PHẦN 5 - TÁC GIẢ LÝ TỨ !!!

Xuất bản: NXB Dân Trí !!!

Phát hành: MinhThangBooks !!!

Đọc: Lý Lê Anh !!!

Phật dạy: “Người già không có được ba lợi ích. Một là lợi ích xuất gia, hai là lợi ích đọc tụng, ba là lợi ích tư duy thiền định...”

Sức mạnh của tuổi già vô địch, sự già không có đối thủ. Nó đã “đánh đuổi tuổi trẻ cao chạy xa bay”, không dám quay trở lại. Nó thiêu đốt tất cả tinh anh của một con người đến nỗi người đời phải ta thán bằng câu nói rất tội nghiệp “lão lai tài tận”… Nếu “không có đạo pháp”, con người sẽ mất tất cả vì bị tuổi già cướp lấy.

Vì thế, lúc còn trẻ chúng ta phải đọc nhiều, tư duy nhiều, viết nhiều, đợi đến tuổi già những điều này rất khó thực hiện. Cho nên, mình luôn luôn thúc đẩy các bạn làm chuyện này từ ngày chúng ta mới quen biết nhau đến nay.

Hôm nay các bạn còn trẻ, sức khoẻ và tinh thần hãy còn. Phật đạo là đạo của trí tuệ, trong lúc các bạn đang còn tất cả những gì được gọi là tinh anh của một con người, các bạn không chịu đọc tụng, tư duy, học, hỏi, viết, giải, trình bày, v.v... Mai này tuổi già sẽ đến và nhất định nó đến, cơ hội thấm nhuần giáo pháp, có được trí tuệ là điều không thể. Chừng đó “lực bất tòng tâm” dù có muốn, các bạn cũng không thể thực hiện chí nguyện. Và cái còn lại của các bạn ở tuổi già là gì nào???!!!

Các bạn!!!

Để đặt một chân vào Đạo Nhất Thừa không dễ. Nếu chúng ta không có một khối lượng kiến thức nhất định và không có một năng lực tư duy sắc bén, mong muốn thể nhập Nhất Thừa là việc không thể.

Từ xưa đến nay, mỗi khi đề ra những câu hỏi thuộc về ba thừa, tất cả HĐ chúng ta rất hào hứng sôi nổi tham gia. Nhưng, khi mình “nhóng thử” vài câu hỏi thuộc về phần sâu của chuyên môn, đòi hỏi khả năng tổng hợp và phân tích như pháp... Thì “núi rừng lặng yên”!!!

Điều này, nói lên những hạn chế nhất định nào đó từ chúng ta, khiến mình liên tưởng đến cảnh Ngũ Tổ yêu cầu mọi người "trình kệ thấy tánh". Thần Tú, một đời giảng nói giáo pháp và trong những người nghe cũng có nhiều người coi Thần Tú là bậc Thầy về giáo pháp. Nhưng, trước yêu cầu trình bài kệ thấy tánh thì, “lúc đó Thần Tú mất ăn mất ngủ mấy ngày, thân vã mồ hôi như tắm”!!! Lịch sử đã ghi lại như vậy!!!

Vì sao nó lại như vậy??? Cái không thật sự thông đạt, cái thiếu tự tin của Thần Tú đã làm cho vị pháp sư này "hồn xiêu phách tán" khi phải trình bày chỗ̃ thành tựu để bậc Đạo Sư thẩm định. Tất nhiên, nếu không có Ngũ Tổ đứng ra thẩm định, thì chắc chắn rằng: Tú Đại Sư có thể làm không biết bao nhiêu là kệ, và thao thao bất tuyệt giảng nói chân lý trước bao nhiêu người ù ù cạc cạc về giáo pháp!!!

Điều khiến mình cảm phục Thần Tú ở chỗ̃: Ông ta còn biết mất ăn mất ngủ và vã mồ hôi đầm đìa khi không làm được kệ để trình cho Đạo Sư!!! Cái mất ăn mất ngủ và vã mồ hôi này đáng để người đời sau suy gẫm và học tập!!!

Cái đáng sợ nhất của người học đạo là: Không trình được chỗ̃ chứng, mà vẫn ăn no ngủ kỹ, thân tâm mát lạnh, thong dong tự tại như chẳng có chuyện gì xảy ra... thậm chí chẳng đổ một chút mồ hôi!!! Sự xơ cứng “tâm hồn và trí tuệ” để mai này trở thành mãn tính mới đáng sợ!!!

Các bạn!!!

Nếu một ai đó, đem những điều mình đã hỏi, hỏi các bạn. Nhất định các bạn không lặng yên, các bạn hùng hồn trả lời cho họ, thậm chí trả lời hơn những gì người ta hỏi!!!

Những điều các bạn phân tích giảng nói cho người có đúng không???

Mình tin rằng những gì các bạn nói với họ không sai, nhưng đã hoàn toàn đúng hay chưa, có lẽ còn phải coi lại!!! Cái "không hẳn hoàn toàn đã đúng" là nguyên nhân khiến các bạn thiếu tự tin khi viết lên để mình cùng đại chúng thẩm định. Đây là điểm yếu của các bạn!!!

Trong giáo pháp của Chư Phật, không một ai có thể quyết chắc rằng: Điều mình hiểu là hoàn toàn đúng. Nhưng, nếu không đưa khiếm khuyết của mình cho đại chúng thẩm định và góp ý thì: Như một viên ngọc quý lẽ ra được mài dũa để mất đi tì vết, nay nó lại được cất kỹ và tỳ vết kia không thể tiêu thất. Rồi mai sau, khi có cơ duyên đem viên ngọc bày cho người đời xem, tất nhiên họ sẽ chỉ nhìn thấy một viên ngọc tỳ vết, và với họ, “tỳ vết chính là những gì đích thực nhất của một viên ngọc”!!!

Các bạn nghĩ gì về kết luận này của người đời do chính chúng ta tạo ra??? Tại sao chúng ta lại nhẫn tâm cho người đời sau chỉ thấy một viên ngọc tỳ vết??? Trong khi đó, khả năng làm mất tỳ vết là điều hoàn toàn có thể và nó ở ngay tầm tay của các bạn??? Trong Tứ Chánh Cần của Bồ Tát Đạo, làm như vậy mà được gọi là thiện hay sao???

Các bạn!!!

Vì lợi ích của bản thân và giáo pháp, để hoàn hảo một trí tuệ, vị lai có thể thật sự làm lợi ích cho nhiều người. Các bạn không có gì ngần ngại, phải học, hỏi, tư duy, trả lời... Những thứ này là điều tự nhiên của “cái sự học”!!! Và chính những điều này làm nên Trí Tuệ Trong Phật Đạo, chứ chẳng phải cái gì khác!!!

(20-08-2014)

Các bạn !!!

Như vậy là, chỉ còn vài giờ nữa, năm 2023 chính thức khép lại để nhân loại hân hoan chào đón năm mới 2024 !!!

Trước thềm năm mới, thay mặt BQT Lý Gia…Kính chúc bạn đọc, tất cả HĐTM, cùng những người hữu duyên an vui, hạnh phúc, thành công trong cuộc sống…!!!

Những ngày cuối năm, nhân sự kiện tổng kết học tập và trao tặng danh hiệu Lý Nữ Phương Danh năm 2023 cho HĐ Lý Gia…Mình đã có chuyến đi dài ngày từ Nam đến Bắc để thăm viếng HĐ chúng ta !!! Có đến tận nơi, có gặp gỡ, có trao đổi…vv…mới cảm nhận trọn vẹn thế nào là “Văn Hoá Vô Lậu”, thế nào là “Hạnh Phúc Đích Thực” giữa đời thường của Đại Gia Đình Lý Gia…!!! Cảm nhận một loại văn hoá, một thứ hạnh phúc mà thiết nghĩ khó có nơi nào có được, thế mà việc hy hữu ấy đang hiện diện trong từng gia đình, trong từng con người thoạt nhìn rất ư bình thường, nhưng tâm trí của họ thì không hề tầm thường…!!!

Hạnh phúc này, văn hoá này không phải từ trên trời rớt xuống theo cách hên xui !!! Cũng không phải từ dưới đất chui lên theo số phận rủi may…!!! Nó cũng chẳng phải kết quả của sự cầu xin, hay ban ơn từ một đấng cao xa nào đó…!!! Mà hạnh phúc ấy, văn hoá ấy phần lớn HĐ Lý Gia đạt được nhờ vào việc miệt mài học tập, nỗ lực tinh cần rèn giũa bản thân, cộng với sự hộ trì vô điều kiện của tất cả HĐ chúng ta thông qua ngọn đuốc giáo pháp đã được Đấng Từ Phụ Thích Ca Mâu Ni tìm thấy cách đây trên 2600 năm, và tặng lại cho hậu thế như một món quà vô giá đối với những ai nhận ra giá trị đích thực, và lấy món quà vô giá ấy làm kim chỉ nam cho đời sống…!!!

Năm 2023 cũng là năm đầu tiên Lý Gia đưa các giá trị của mình đến với cộng đồng sau 15 năm HĐ chúng ta đã từng bước thực chứng các giá trị ấy…!!! Những hoạt động của Lý Gia đến với cộng đồng trong năm qua đã được cộng đồng chấp nhận, đánh giá cao và nhiệt tình ủng hộ…!!! Trong các hoạt động này, chúng ta có thể nêu lên một vài hoạt động tiêu biểu như !!!

- Chương Trình Hạnh Phúc Quanh Ta - Giọt Mưa Đầu Mùa !!! Đây là chương trình mở rộng của Lý Gia, phổ cập giáo pháp đến với cộng đồng !!! Sau 11 tháng triển khai, đã mở được 5 khoá học trực tuyến…Với trên 800 học viên đăng kí tham gia !!! Sau mỗi khoá, những học viên tham gia trọn vẹn các buổi học, nhận ra các giá trị thực tiễn trong việc học tập giáo pháp từ Lý Gia…Các học viên ấy đã chính thức trở thành HĐ Lý Gia…Hiện tại, họ đang tiếp tục theo học các lớp Giáo Pháp Nhập Môn, Giáo Pháp Căn Bản hoặc Giáo Pháp Nâng Cao do Ban Khoa Giáo Lý Gia tổ chức (các lớp này chỉ giảng dạy trong nội bộ Lý Gia)…!!!

- Chương Trình CLB 30 Phút Đọc Sách Cùng Lý Gia !!! Đây là chương trình sinh hoạt trực tuyến được phát triển từ CLB Những Người Yêu Mến Sách Lý Tứ, phát thường xuyên vào mỗi sáng chủ nhật trên các nên tảng truyền thông Lý Gia như, Fanpage Lý Gia, Youtube Lý Gia, Website LyTu.Vn…!!! Được đông đảo bạn đọc theo dõi cùng với hàng 1000 lượt like, comment, share…!!!

- CLB 30 Phút Học Tiếng Anh Cùng Lý Gia !!! CLB ra đời vào tháng 08/2023 với đội ngũ giảng viên, trợ giảng có nhiều kinh nghiệm, đang giảng dạy tại nhiều cơ sở giáo dục tiếng Anh trong nước và nước ngoài đảm nhiệm !!! CLB vừa tổ chức Lễ Bế Giảng Giai Đoạn 3 của K01 (giai đoạn 1 xoá mù, giai đoạn 2 xoá điếc và giai đoạn 3 xoá ngọng) với hàng trăm học viên theo học…!!!

Phát huy thắng lợi của năm 2023 !!! Theo dự kiến…Năm 2024, BQT Lý Gia sẽ đưa vào hoạt động 2 CLB trực tuyến gồm !!!

- CLB 30 Phút Yoga cùng Lý Gia !!! Đây là CLB trực tuyến giúp HĐ Lý Gia và cộng đồng nâng cao sức khoẻ với phương châm: “Một tinh thần minh mẫn cùng một thân thể tráng kiện”…!!! CLB sẽ do SM Lý Thuý Liên là HLV Yoga chuyên nghiệp làm chủ nhiệm, cùng với SM Lý Nữ Phương Danh Lý Ngọc Anh làm phó chủ nhiệm và đội ngũ hỗ trợ chuyên nghiệp…!!!

- CLB 30 Phút Học Lịch Sử Cùng Lý Gia !!! Đây là CLB trực tuyến, hoạt động mỗi tháng 2 kì, phát xuất từ nhu cầu học tập lịch sử của HĐ Lý Gia trên tinh thần: “Dân ta phải biết sử ta. Cho tường gốc tích nước nhà Việt Nam”…!!! Chủ nhiệm CLB là SM Tuệ Hà, Cán Bộ Phòng Giáo Dục Công Chúng, Viện Bảo Tàng Lịch Sử Quốc Gia, và Lý Nữ Phương Danh Lý Thu Hà làm phó chủ nhiệm...!!!

- Đặc biệt, để chào mừng năm mới Giáp Thìn (2024)...BQT Lý Gia sẽ khai giảng khoá K06 - HPQT - GMĐM - CHUYÊN ĐỀ - MỐI LIÊN HỆ GIỮA KINH KIM CANG VÀ CÁC VẤN ĐỀ CỐT LÕI TRONG PHẬT ĐẠO...Lớp chuyên đề này chỉ diễn ra trong 6 buổi, do Ban Khoa Giáo Lý Gia thực hiện và khai giảng vào đầu tháng giêng năm 2024, kết thúc vào cuối năm Quý Mão...!!! (Theo dõi trên các trang truyền thông của Lý Gia để biết chi tiết và đăng kí tham dự)

Các bạn !!!

Lý Gia coi Phật đạo là một nền giáo dục !!! Trong nền giáo dục ấy, việc học tập không bao giờ thừa…!!!

- Học để lợi mình !!!

- Học để lợi người !!!

- Học để lợi mình lợi người !!!

Phật dạy: “Bồ tát phải gồm đủ ngũ minh là, Nội minh, Ngoại minh, Y phương minh, Công xảo minh và Thanh minh”…!!!

Ngũ minh do học tập mà thành !!! Xét cho cùng, ngũ minh như một thân thể hoàn hảo, cơ thể hoàn hảo là phải hoàn hảo cả đầu mình và tứ chi, trong các bộ phận ấy một bộ phận nào đó khiếm khuyết có được coi là cơ thể hoàn hảo chăng ???

Năm 2024 đã đến !!! Rất mong, tất cả HĐ chúng ta nỗ lực hơn nữa trong học tập và đưa các giá trị của Lý Gia đến với cộng đồng trên tinh thần “lợi hoà đồng quân” và phương châm của Lý Gia, phương châm hoa Bồ Công Anh “mang yêu thương và ước mơ đến những nơi xa nhất…” !!!

Chúc mọi người an vui, tinh tấn, thành ở đời, đạt ở đạo !!!

31/12/2023

LÝ TỨ

- Cuối năm nhận được giấy khen theo cách "mèo khen mèo" của Lý Gia !!! Đây cũng là tấm "giấy khen đầu đời" của Lão Lý sau 25.550 ngày tồn tại trên bề mặt địa cầu !!! 😁😁😁😁!!!

3) Ý nghĩa của câu: “Như Lai như tánh kia mà giác nên không có giác khác, như tánh kia mà biết nên không có biết khác. Như tánh kia mà giác, thì không có bất giác” ???

- “Như Lai như tánh kia mà giác nên không có giác khác”: Chư Phật, như sức thanh tịnh, vắng lặng của tánh giác mà nhận định, phản ứng, hành động...!!!

Các bạn !!!

Mình vừa nhận được thư và một số câu hỏi của bạn đọc Dương Việt Dũng ở Bắc Ninh liên hệ đến việc tu thiền...Nội dung như sau:

"Thưa Tác giả Lý Tứ,

Cảm ơn những câu trả lời của Thầy cho con trong chuyên mục số 36. Những câu trả lời của Thầy thật ngắn gọn nhưng trọng tâm, giúp con giải được mối nghi trong lòng mình. Nay con xin tiếp tục có thêm những câu hỏi sau khi đọc chương 2: Thiền Và Ngũ Triền Cái trong sách Phật Giáo và Thiền.

1. Trong chương có trích lời Phật: “Sơ thiền phải gồm đủ hai điều: Một là xa lìa, hai là cụ túc” - thầy có thể giải nghĩa cụ thể hơn về “cụ túc” ở đây là gì ạ?

2. Về nghi: Thầy viết “nghi có thể là chướng ngại nặng”. Trong khi đó, tư duy chất vấn, phản biện đôi khi giúp ta tỉnh táo, sáng lẽ và không cuồng tín. Vậy sự khác nhau giữa “nghi” trong ngũ triền cái và cái “nghi” trong tư duy phản biện là gì ạ?

3. Chương nói “ngũ triền cái xuất hiện khi bắt đầu trú tâm” - xin thầy mô tả cơ chế sinh khởi: Tại sao chính lúc tâm bắt đầu tĩnh lặng thì vô minh lại “xuất chiêu” mạnh mẽ ạ?

4. Trong chương thầy liên hệ ngũ triền cái với bốn đế và 37 phẩm - thầy có thể giải thích rõ giúp con mối liên hệ có hệ thống giữa “vượt triền cái” và tiến trình tu tập 37 phẩm trợ đạo ạ?

5. Về việc "Hướng tâm mãnh liệt" trong đời sống: Thầy nhấn mạnh việc hướng tâm đến cứu cánh mãnh liệt để đẩy lùi vô minh. Với những học trò của Thầy, làm sao để các bạn ấy giữ được sự "mãnh liệt" này mà không bị biến thành áp lực căng thẳng hay sự mong cầu quá mức (một dạng của trạo cử)?

Con xin cảm ơn! Mong nhận được giải đáp từ Thầy! Kính chúc Thầy nhiều sức khỏe!

01/03/2026 - 16:42:21 - Dương Việt Dũng - Bắc Ninh" (Hết thư)

Dương Việt Dũng và bạn đọc thân mến !!!

Theo mình biết, thiền trong Phật đạo có hai xu hướng khác nhau đó là: Một của thế gian gọi là Thế gian thiền, một của xuất thế gọi là Xuất thế gian thiền...!!!

Đặc điểm của hai xu hướng này là:

- Thế gian thiền: Là loại thiền được coi như phương pháp giúp tâm thức người tu hành tĩnh lặng trong một thời gian nhất định bằng một sở pháp nào đó...!!!

Loại thiền này có được là nhờ quá trình dùng sở pháp để công phu, kèm với sử dụng ý chí để chế ngự loạn động của tâm thức...!!! Đặc điểm của Thế gian thiền là, việc tĩnh lặng của tâm thức luôn bị giới hạn bởi ngưỡng nhất định của ý chí...Khi ngưng công phu, ý chí cạn kiệt, những thiền thú đã đạt được cũng dần bị phai nhạt, tâm thức loạn động trở lại...!!!

Vì thế, cảnh giới cao nhất của thiền này chỉ là "Phi tưởng, phi phi tưởng xứ định" tức, còn công phu, tâm ý được kiểm soát, thức tưởng tạm dừng...Ý chí cạn kiệt, công phu ngưng, thức tưởng lại trỗi dậy...Cho nên, thiền này không đưa đến giác ngộ hoặc giải thoát hoàn toàn, bỡi lẽ nó được hình thành bởi "pháp tạo tác" (hữu vi pháp, cột trói)...Do đó, tâm ý thức đi vào ngõ cụt, không được khai phóng thông qua việc học tập để thay đổi nhận thức và thấu triệt bản chất...!!!

- Xuất thế gian thiền: Là loại thiền định do quá trình giác ngộ, tâm thức tự dừng lặng mà hình thành...!!!

Thiền này đối với đạo giác ngộ, không coi như một công cụ hay phương tiện giúp tâm thức tĩnh lặng...Mà, nó là hệ quả được sản sinh từ một tâm thức đã được khai phóng bởi sức mạnh của giáo pháp gọi là "giác lực"...Chính giác lực cho ra "định lực" và "huệ lực"...Vì thế, các thiền thú cũng lần lượt đạt được theo chiều sâu của hai lực đã nêu (định và huệ lực)...!!!

Đặc điểm của Xuất thế gian thiền là, thường hằng, không cần dụng công, tâm ý thức hoàn toàn giải thoát nên không phải chế ngự trước cảnh duyên...Vì thế, các Tam muội lần lượt xuất hiện từ tâm thức đã được khai phóng, người xưa gọi là "Tam muội lạc chánh thọ"...Và, các thiền thú tự chứng trong hành trình giác ngộ chính là dấu hiệu của giải thoát hiện tiền...!!!

- Những gì bạn đọc Dương Việt Dũng hỏi chỉ xảy ra ở Thế gian thiền, tức các loại thiền của những hành giả dụng công tu tập (không hoặc chưa giác ngộ)...Vì rằng, Xuất thế gian thiền (thiền của bậc giác ngộ) không tồn tại những chướng ngại mà bạn đã nêu, bởi trong đạo giác ngộ, các chướng ngại ấy đã được giải quyết trước khi giác lực hình thành...!!!

Sau đây, xin trả lời các thắc mắc của Dương Việt Dũng:

- Hỏi

1. "Trong chương có trích lời Phật: “Sơ thiền phải gồm đủ hai điều: Một là xa lìa, hai là cụ túc” - thầy có thể giải nghĩa cụ thể hơn về “cụ túc” ở đây là gì ạ?"

- Trả lời:

Để có được thiền định, người tu thiền phải hội đủ hai điều sau:

a) Xa lìa (yểm li): Phải xa lìa ngũ dục...Ngũ dục là, khi mắt đối sắc, tai nghe âm thanh, mũi ngửi mùi hương, lưỡi nếm các vị, thân đối với các xúc chạm không khởi lên ham muốn, mê mờ...!!! Chú ý, ngũ dục của Phật đạo không phải ngũ dục của đạo giáo là tài, sắc, danh, thực, thuỳ...Đây là hiểu lầm phổ biến của người tu hành trong Phật đạo mà lại y cứ vào lí thuyết của đạo giáo...!!!

b) Cụ túc (đầy đủ): Trong quá trình công phu, sau khi dừng ngũ dục, thân, tâm, ý phải hiện lên đầy đủ năm món (hay năm thiền chi) là: Tầm, tứ, hỉ, lạc, định...!!! Khi các thiền chi khởi lên đầy đủ, sung mãn, các chi thô trọng sẽ tự tịch diệt theo "nguyên lí bão hoà" lúc ấy tâm ý thức tiến vào các thiền thú cao hơn...!!!

- Hỏi:

2. "Về nghi: Thầy viết “nghi có thể là chướng ngại nặng”. Trong khi đó, tư duy chất vấn, phản biện đôi khi giúp ta tỉnh táo, sáng lẽ và không cuồng tín. Vậy sự khác nhau giữa “nghi” trong ngũ triền cái và cái “nghi” trong tư duy phản biện là gì ạ?"

- Trả lời:

a) Nghi và tư duy phản biện là hai hoạt động khác nhau của tâm, trí...!!! Nghi là phản ứng của tâm (mê)...!!! Phản biện, chất vấn là hành động khi trí (chưa sáng tỏ)...!!! Vì thế, nghi thuộc về triền cái...Còn chất vấn, phản biện không thuộc triền cái...Vì rằng, chưa sáng tỏ không đồng nghĩa với hành vi nghi ngờ xuất phát từ tâm mê...!!!

b) Nghi có ba thứ: Nghi mình, nghi người, nghi pháp...!!! Nghi mình: Nghi bản thân không thể giác ngộ hay được thiền...!!! Nghi người: Nghi người dạy không thể giúp ta giác ngộ...!!! Nghi pháp: Nghi rằng, pháp ta đang học tập hoặc công phu không thể đưa đến cứu cánh...!!!

- Hỏi:

3. "Chương nói “ngũ triền cái xuất hiện khi bắt đầu trú tâm” - xin thầy mô tả cơ chế sinh khởi: Tại sao chính lúc tâm bắt đầu tĩnh lặng thì vô minh lại “xuất chiêu” mạnh mẽ ạ?"

- Trả lời:

Người đời chưa giác ngộ, tâm thức thông qua các căn ăn năm món dục (ngũ dục) và uống sáu thứ rượu trần cảnh (lục trần) để thoả mãn dục tình, như kẻ nghiện được cung cấp đầy đủ rượu thịt và chất gây nghiện...!!! Khi người ấy ý thức nghiện ngập có hại, họ dừng ăn nhậu, hút chích cho nên dục tình không được thoả mãn...do không thoả mãn, lập tức cơn nghiện xuất hiện, quậy phá lung tung...!!!

Người đời không giác ngộ, tâm thức giong ruổi theo tiền trần dụ cho anh nghiện...Tu tập, trú tâm, chế ngự các dục, dụ cho thức tĩnh...Triền cái xuất hiện khi trú tâm dụ cho cơn nghiện nổi lên...Tâm thức không thể tĩnh lặng để vào thiền dụ cho cơn nghiện quậy phá...!!!

Qua những minh hoạ trên, Việt Dũng và bạn đọc có thể suy ra cơ chế sinh khởi của vô minh mà đại diện là ngũ triền cái vì sao lại hiện lên trong lúc trú tâm...!!!

- Hỏi:

4. "Trong chương thầy liên hệ ngũ triền cái với bốn đế và 37 phẩm - thầy có thể giải thích rõ giúp con mối liên hệ có hệ thống giữa “vượt triền cái” và tiến trình tu tập 37 phẩm trợ đạo ạ?"

- Trả lời:

Trong quá trình học tập giáo pháp, bốn đế như bốn cấp lớp, ba mươi bảy phẩm như ba mươi bảy môn học, ngũ triền cái như sức hấp dẫn của phòng game đối với học trò nghiện game...!!! Anh nào cứ cắp sách đến trường mà đi thẳng đến phòng game thì, sự học khó thành...!!! Để học hành thành công, phải dứt khoát cai nghiện...Không nhớ nghĩ, tham gia, đốt thời gian bằng trò chơi vô bổ ấy...!!!

- Hỏi:

5. "Về việc "Hướng tâm mãnh liệt" trong đời sống: Thầy nhấn mạnh việc hướng tâm đến cứu cánh mãnh liệt để đẩy lùi vô minh. Với những học trò của Thầy, làm sao để các bạn ấy giữ được sự "mãnh liệt" này mà không bị biến thành áp lực căng thẳng hay sự mong cầu quá mức (một dạng của trạo cử)?"

- Trả lời:

Muốn hướng tâm mãnh liệt đến cứu cánh, người tu hành phải học tập giáo pháp để chuyển tín tâm thành tín căn...!!!

Muốn chuyển tín tâm thành tín căn, phải học tập đúng chánh pháp...Nhờ học tập đúng chánh pháp, giác tâm chuyển thành giác lực...Khi có giác lực, định và huệ lực sẽ xuất hiện...Định và huệ lực xuất hiện, tâm thức hành giả nếm được ý vị thanh lương đầu tiên của đạo pháp...Nếm được ý vị thanh lương của đạo pháp, tín căn sẽ mọc...!!!

Giống như người bệnh nan y tin vào thầy thuốc (tín tâm)...Sau thời gian ngắn thăm khám, điều trị dấu hiệu bệnh tình thuyên giảm, niềm tin vào thầy và thuốc của bệnh nhân không bị lay chuyển (tín căn)...Nhờ niềm tin này, bệnh nhân siêng năng uống thuốc, bệnh giảm, tâm an và biết chắc mình sẽ hết bệnh (hướng tâm đến cứu cánh)...!!!

Tuy nhiên, bệnh thuyên giảm nhưng chưa hết hẳn...Bệnh nhân sợ thầy thuốc trúng gió mắc dịch chết bất đắc kì tử...Vì thế, họ thắp hương, khấn vái, uống thuốc gấp ba bốn lần chỉ định (tinh tấn lực)...vv...cầu cho thầy thuốc sống dai như đỉa để mình còn có ngày hết bịnh, từ đây tín căn thành tín lực (hướng tâm bình thường trở nên mãnh liệt)...!!!

Thế đấy !!! Cái cớ sự hướng tâm mãnh liệt đến cứu cánh của người tu hành đúng chánh pháp cũng như tất cả HĐ Lý Gia là như thế !!! Là như thế !!!

Hi vọng, những trả lời vừa rồi có thể giúp Dương Việt Dũng và bạn đọc giải toả những thắc mắc đã nêu...!!! Chúc mọi người an vui, tinh tấn...!!!

Rất mong nhận được những câu hỏi lí thú, bổ ích từ mọi người...!!!

- Các bạn có thể gửi câu hỏi theo đường link sau: https://forms.gle/HooJiZeXLBNokpUx8

- Hoặc đặt câu hỏi trực tiếp từ Website LyTu.Vn

02/03/2026

LÝ TỨ

Các bạn !!!

Để chính thức trở thành HĐ Lý Gia, các ứng viên phải tham gia một khoá học cộng đồng do Lý Gia tổ chức (tiêu biểu là lớp Hạnh Phúc Quanh Ta - Giọt Mưa Đầu Mùa) !!!

Mục đích của khoá học !!! Giúp ứng viên có thời gian tìm hiểu về Lý Gia, làm quen phương pháp giáo dục, đồng thời tìm hiểu các mục tiêu của Lý Gia đề ra có phù hợp với bản thân hay không ???!!!

Khi xét thấy phương pháp giáo dục, mục tiêu đề ra phù hợp với bản thân...Học viên có nguyện vọng trở thành HĐ Lý Gia sẽ được BQT Lý Gia mời tham gia một buổi tiếp xúc, giao lưu !!!

Đây là cơ hội học viên trình bày nguyện vọng của mình, cũng như đồng ý với con đường học tập mà bản thân học viên sẽ trải qua sau này (vì đến với Lý Gia chỉ có học, học và học)...Sau đó, học viên sẽ chính thức trở thành HĐ Lý Gia !!!

Trong buổi tiếp xúc các học viên K06 có nguyện vọng trở thành HĐ Lý Gia vừa rồi...BQT ghi nhận rất nhiều tâm sự đầy cảm xúc của trên 80 học viên có nguyện vọng...!!!

Xin giới thiệu đến mọi người, một đoạn video ngắn, ghi lại những lời tâm sự chân tình của ba học viên tiêu biểu đến từ TP Hồ Chí Minh, Hà Nội và Vương Quốc Bỉ !!!

30/01/2024

BQT LÝ GIA

- “Như tánh kia mà biết nên không có biết khác”: Chư Phật, như tánh giác mà biết, nên mọi nhận định, phản ứng, hành xử...đều theo Phật tri kiến (Phật trí) !!!