Các bạn !!!

Mấy ngày qua, mình nhận được một số câu hỏi của Vongai ở Hà Nội (02/02/2026 - 10:46:09); của James ở Nước ngoài (03/02/2026 - 1:01:14) và của Diệu Hoa - Phú Thọ (05/02/2026 - 11:47:09)...!!!

- Đối với các câu hỏi của Vongai ở Hà Nội...Theo nội dung thư, Vongai là HĐ Lý Gia, bạn đang theo học khoá KO1/2026 lớp GPNM...Cho nên những điều bạn thắc mắc, vui lòng nêu lên trong các buổi sinh hoạt định kì của Lý Gia hoặc tại lớp GPNM...Sẽ được mình hoặc BCN lớp trả lời trực tiếp...!!! Chú ý: Chuyên mục chỉ dành cho bạn đọc ngoài Lý Gia, mọi thắc mắc của HĐ Lý Gia, BQT chuyên mục không trả lời ở đây, mà trả lời trực tiếp trong các buổi sinh hoạt...!!!

- Về thắc mắc của bạn đọc James ở Nước ngoài (đề nghị bạn ghi rõ đất nước đang cư trú ở các lần hỏi tới), bạn ấy viết như sau:

"Kính gửi thầy Lý Tứ,

Cho con hỏi là đối với người đã giác ngộ thì chữ Lai (trong Như Lai) là do duyên, hay do người này tạo tác, hay kết hợp cả hai?

Con cám ơn thầy và mong chờ hồi âm của thầy.

03/02/2026 - 1:01:14 - Kính bút, James - Nước ngoài"

Mình xin trả lời như sau:

Như Lai là bậc vô tác, vô trụ, vô khứ lai...Như vậy, chữ "lai" trong danh xưng Như Lai là do nguyện lực và duyên chúng sanh mà thành...!!!

Sau đây là thư của bạn đọc Diệu Hoa:

"Thưa Thầy Lý Tứ

Con là Diệu Hoa, lần trước có gửi câu hỏi tới Thầy. Con đã đọc kỹ phần trả lời của Thầy cho những thắc mắc của con. Con thực sự rất biết ơn Thầy đã dành thời gian để hồi âm. Tuy nhiên, sau khi đọc xong, lòng con lại có chút bối rối.

Sự bối rối của con vì con đang cố gắng học hỏi để có được một sự thực hành rõ ràng và đúng đắn. Những câu trả lời của Thầy rất ngắn gọn và mở, khiến con cảm thấy khó nắm bắt được để áp dụng vào đời sống hằng ngày của một Phật tử tại gia.

Với tất cả sự thành kính và mong muốn được học hỏi sâu hơn, con xin phép được đặt lại một số câu hỏi, hy vọng Thầy có thể từ bi giảng giải rộng ra thêm một chút để con và nhiều bạn đọc khác có thể thông suốt:

1. Về việc thờ cúng tổ tiên, thắp nhang và đốt vàng mã, Thầy dạy rằng: “Thực hiện với tất cả lòng thành kính là cách làm đúng nhất, tốt nhất, tạm gọi là chánh kiến”.

Thầy cho con hỏi thêm, ranh giới giữa một bên là “Lòng thành đúng Chánh kiến” và một bên là “Lòng thành trong sự ngu muội” là ở đâu, thưa Thầy? Làm sao để con biết mình đang "thành" đúng chứ không phải đang "thành" sai theo tinh thần Đạo Phật?

2. Về câu hỏi thứ hai, Thầy trả lời: "Việc này mình thật sự không biết...Vì, bản thân 'chưa xuống dưới đó'...". Câu trả lời này khiến con suy nghĩ rất nhiều. Con hiểu ý Thầy muốn con buông xuống những tìm cầu không thực tế. Nhưng con thắc mắc: Đức Phật đã dạy về các cảnh giới luân hồi và về sự chuyển di của nghiệp thức. Vậy, dựa trên những lời dạy đó trong kinh điển, chúng ta có thể hiểu thế nào về việc cầu siêu và hồi hướng? (như sự việc của ngài Mục Kiền Liên cứu mẹ). Con không hỏi về trải nghiệm cá nhân của Thầy, mà con muốn hỏi về góc nhìn của Đạo Phật.

3. Thầy dạy: “Học tập để có trí tuệ như đức Phật là cách báo hiếu tốt nhất, bền lâu nhất”.

Phải chăng khi mình có trí tuệ, mình sẽ chuyển hóa được dòng nghiệp của cả dòng họ, hay còn ý nghĩa sâu xa nào khác thưa Thầy?

4. Thầy nói Huynh đệ Lý Gia mỗi người thờ mỗi kiểu, chỉ cần "tinh tấn học tập Phật pháp".

Thầy dạy "Đạo ai nấy giữ", có phải Thầy đang muốn nhấn mạnh rằng hình thức bên ngoài hoàn toàn không quan trọng bằng cái Tâm đã được chuyển hóa qua học tập phải không ạ?

Con thành thật xin lỗi vì sự dài dòng và có phần "cố chấp" trong việc tìm hiểu này. Chỉ vì con tin rằng, một khi đã hỏi, thì nên hỏi cho tới nơi tới chốn, để khỏi phải băn khoăn mãi ạ.

Con kính chúc Thầy luôn khỏe mạnh và an lạc.

05/02/2026 - 11:47:09 - Diệu Hoa - Phú Thọ" (Hết thư)

Về các thắc mắc của Diệu Hoa...Mình xin được trả lời:

- Hỏi:

1. "Về việc thờ cúng tổ tiên, thắp nhang và đốt vàng mã, Thầy dạy rằng: “Thực hiện với tất cả lòng thành kính là cách làm đúng nhất, tốt nhất, tạm gọi là chánh kiến”.

Thầy cho con hỏi thêm, ranh giới giữa một bên là “Lòng thành đúng Chánh kiến” và một bên là “Lòng thành trong sự ngu muội” là ở đâu, thưa Thầy? Làm sao để con biết mình đang "thành" đúng chứ không phải đang "thành" sai theo tinh thần Đạo Phật?"

- Trả lời:

Theo mình, lòng thành trong việc thờ cúng ông bà tổ tiên ta có thể tạm coi là chánh kiến đối với phong tục, văn hoá, tâm linh của đời...!!!

Và, cũng theo mình, đã là lòng thành thì người trí, kẻ ngu đều không khác nhau...Nếu, có thứ lòng thành nào đó đối với ông bà tổ tiên mà còn đánh giá, so bì hơn thua theo cách cân đong đo đếm như: Đây là lòng thành của kẻ trí, kia là lòng thành của người ngu thì, thì...thì...đấy là "lòng thòng" chứ không phải "lòng thành"...Lòng thòng vì nó phát xuất từ sự so bì, đánh giá, tìm kiếm lợi ích...Bởi, tấm lòng ấy "thòng" thêm điều kiện...!!!

Mà, mình tin rằng, ông bà tổ tiên khi nhận lòng thành kính của con cháu, chắc các Cụ không phân chia lòng thành ấy của đứa cháu có trí hay đứa cháu u mê...!!!

- Hỏi:

2. "Về câu hỏi thứ hai, Thầy trả lời: "Việc này mình thật sự không biết...Vì, bản thân 'chưa xuống dưới đó'...". Câu trả lời này khiến con suy nghĩ rất nhiều. Con hiểu ý Thầy muốn con buông xuống những tìm cầu không thực tế. Nhưng con thắc mắc: Đức Phật đã dạy về các cảnh giới luân hồi và về sự chuyển di của nghiệp thức. Vậy, dựa trên những lời dạy đó trong kinh điển, chúng ta có thể hiểu thế nào về việc cầu siêu và hồi hướng? (như sự việc của ngài Mục Kiền Liên cứu mẹ). Con không hỏi về trải nghiệm cá nhân của Thầy, mà con muốn hỏi về góc nhìn của Đạo Phật.

- Trả lời:

a) Luân hồi theo Phật đạo, đó là sự luân chuyển của tâm thức khi chưa giác ngộ...Chứ không phải chết rồi "đi...xuống...dưới...ấy"...!!!

b) Về việc Mục Kiền Liên cứu mẹ...Xin xem bài viết Mục Kiền Liên Cứu Mẹ trên Website LyTu.Vn...!!!

- Hỏi:

3. "Thầy dạy: “Học tập để có trí tuệ như đức Phật là cách báo hiếu tốt nhất, bền lâu nhất”. Phải chăng khi mình có trí tuệ, mình sẽ chuyển hóa được dòng nghiệp của cả dòng họ, hay còn ý nghĩa sâu xa nào khác thưa Thầy?"

- Trả lời:

a) Phật dạy báo hiếu như sau:

"Dẫu rằng có người một vai mang cha, một vai mang mẹ, và cõng như vậy trong trăm năm, xoa bóp, tắm rửa, cho ăn uống, và cha mẹ có đại tiện, tiểu tiện ngay tại đó, người ấy vẫn chưa làm đủ, chưa trả được ơn cha mẹ. Nhưng này các Tỳ-kheo, nếu có người làm cho cha mẹ không có lòng tin được sinh lòng tin; người không trì giới được trì giới; người xan tham được bố thí; người ngu si được trí tuệ – người ấy mới thật sự trả ơn cha mẹ.” (Tăng Chi Bộ – Kinh Song Tầm)...!!!

b) Khi thành tựu trí tuệ như đức Phật, những người có duyên trong nhiều đời sẽ được học giáo pháp của đức Phật đó để thành Phật ở vị lai...Trong đó có dòng họ...!!!

- Hỏi:

4. "Thầy nói Huynh đệ Lý Gia mỗi người thờ mỗi kiểu, chỉ cần "tinh tấn học tập Phật pháp".

Thầy dạy "Đạo ai nấy giữ", có phải Thầy đang muốn nhấn mạnh rằng hình thức bên ngoài hoàn toàn không quan trọng bằng cái Tâm đã được chuyển hóa qua học tập phải không ạ?"

- Trả lời:

Cũng có thể hiểu như vậy...!!!

Các bạn !!!

Việc thờ cúng thuộc về tín ngưỡng, tâm linh, văn hoá, phong tục...vv...Mỗi nơi, mỗi đạo có những cách thờ cúng khác nhau với những ý nghĩa khác nhau...!!!

Theo mình thì, không thể bảo rằng cách thờ cúng này ưu việt hơn cách thờ cúng khác...Bởi lẽ, việc thờ cúng phát xuất từ niềm tin, tâm linh, văn hoá...!!! Cho nên, việc thờ cúng khó có thể luận bàn, so sánh hay tìm ra chuẩn chung...!!! Thôi thì, mỗi người tự tìm cho mình cách thờ cúng thế nào mà bản thân cho là tốt nhất, thành kính nhất và được tôn giáo, gia đình, xã hội chấp nhận...!!!

Hi vọng, những trả lời vừa rồi, có thể giúp Vongai, James và Diệu Hoa thoả mãn các thắc mắc đã nêu...!!! Chúc các bạn an vui, tinh tấn...!!!

Rất mong nhận được những câu hỏi lí thú, bổ ích từ mọi người...!!!

- Các bạn có thể gửi câu hỏi theo đường link sau: https://forms.gle/HooJiZeXLBNokpUx8

- Hoặc đặt câu hỏi trực tiếp từ Website LyTu.Vn

05/02/2026

LÝ TỨ

Xin chuyển đến các bạn, bài tham luận của SĐ LÝ LỤC NHẬT !!!

Vô minh có ba phần gồm: Nhuận chi vô minh, Căn bản vô minh và Vô minh trụ địa !!! Người tu hành thành tựu Bất động (chứng Diệt đế), chỉ giải quyết Nhuận chi vô minh và Căn bản vô minh…Đến khi nào, người này thành tựu viên mãn Nhất thiết trí (viên mãn Đạo đế) mới giải quyết xong Vô minh trụ địa…!!!

Các bạn !!!

Chỉ còn vài giờ nữa, giây phút chuyển mình từ Nhâm Dần sang Quý Mão lại đến !!! Như vậy là, tất cả chúng ta sắp chào đón năm mới !!!

Năm mới Quý Mão, thay mặt BQT Lý Gia và Fanpage Lý Tứ…Xin chúc bạn đọc, HĐTM Lý Gia và gia đình an vui, tinh tấn, thành ở đời, đạt ở đạo !!!

Cũng trong giờ phút cuối cùng của năm con Cọp, mình nhận được thắc mắc của bạn đọc Như Nguyện !!! Bạn ấy viết như sau:

“Thưa thầy Lý Tứ!

Trong kinh có nói: “Phiền não tương ưng tâm. Vô minh thì không tương ưng tâm". Vậy một người tu hành giải quyết nguồn tâm rốt ráo bất động đã giải quyết được vô minh chưa. Tu hành đến mức nào mới có thể giải quyết được vô minh..??? Xin thầy giải đáp thắt mắc của tôi. Tôi cảm ơn thầy..!" 17/01/2023 - 20:37:35 - Như Nguyện.

Như Nguyện thân mến !!!

Để có thể giải đáp thắc mắc của bạn, đầu tiên chúng ta phải thấu suốt lời dạy từ kinh Thắng Man: “Phiền não tương ưng tâm. Vô minh bất tương ưng tâm” !!!

- Tại sao phiền não tương ưng tâm ???

Phiền não thuộc về tâm !!! Là hiệu ứng hư dối tuỳ tâm sinh khởi khi sáu căn xúc đối trần cảnh từ nhận thức mê muội !!! Do đó, khi nhận thức không còn mê muội, tâm hư dối thôi hiện khởi, hiệu ứng phiền não hư dối sẽ tịch diệt !!! Đây là lí do vì sao kinh dạy: “Phiền não tương ưng tâm” !!!

Kinh Tương Ưng dạy như sau: “Này các Tỷ-kheo, dục tham đối với mắt là tùy phiền não của tâm. Dục tham đối với tai là tùy phiền não của tâm. Dục tham đối với mũi là tùy phiền não của tâm. Dục tham đối với lưỡi là tùy phiền não của tâm. Dục tham đối với thân là tùy phiền não của tâm. Dục tham đối với ý là tùy phiền não của tâm.

Này các Tỷ-kheo, khi nào vị Tỷ-kheo đối với sáu xứ này, đoạn tận được tùy phiền não, thời tâm vị ấy hướng về ly dục. Do biến mãn với ly dục, tâm vị ấy được xem là kham nhẫn, chứng tri đối với các pháp cần phải giác ngộ” (Trích kinh Tương Ưng) !!!

Phiền não trụ địa có bốn món: Kiến nhất thiết xứ phiền não trụ địa; Dục ái phiền não trụ địa; Sắc ái phiền não trụ địa; Vô minh ái phiền não trụ địa !!!

Kinh Thắng Man dạy: “Thế nào là bốn? Kiến nhất xứ trụ địa, dục ái trụ địa, sắc ái trụ địa và vô minh ái trụ địa. Bạch thế Tôn! Bốn thứ trụ địa này có thể sanh tất cả biến khởi phiền não.

Bạch Thế Tôn ! Lực của bốn trụ địa có thể làm sở y cho biến khởi phiền não, song so với Vô minh trụ địa thì tính đếm thí dụ chẳng thể bì được”. (Trích kinh Thắng Man) !!!

- Tại sao vô minh bất tương ưng tâm ???

Vô minh thuộc về trí !!! Người tu hành cho dù đã tịch diệt tất cả tuỳ phiền não, nhưng chưa thấy thiệt tướng vạn pháp, chưa thấu suốt tất cả pháp lành, chưa thành tựu Nhất thiết trí, chưa chứng chân thật tuệ thì chưa được coi là hết vô minh !!! Đây là lí do vì sao kinh dạy: “Vô minh bất tương ưng tâm” !!!

Kinh Thắng Man dạy như sau:

“Cũng vậy, vô minh trụ địa đối với hữu ái trụ địa, lực của nó rất lớn. Thí như sắc, lực, oai đức và quyến thuộc của ma vương thì hơn hẳn chư thiên ở cõi Tha Hóa Tự Tại. Cũng vậy, vô minh trụ địa hơn cả bốn trụ địa, làm chỗ nương cho hằng hà sa số phiền não, cũng làm cho bốn trụ địa phiền não tồn tại lâu dài. Vô minh này, trí của Thanh văn và Độc giác chẳng thể đoạn, chỉ có trí của Như Lai mới có thể đoạn.

Bạch Thế Tôn ! Hữu ái trụ địa chẳng đồng với Vô minh trụ địa nghiệp. Vô minh trụ địa khác với bốn trụ địa. Khác với bốn trụ địa chỉ Phật mới đoạn được. Vì sao? Vì A La Hán và Bích Chi Phật đoạn được bốn trụ địa mà đối với lực lậu tận chẳng được tự tại, chẳng thể hiện chứng.

Vì sao? Bạch Thế Tôn, nói lậu tận là lời nói thừa. Cho nên, A La Hán, Bích Chi Phật và chư Bồ tát tối hậu hữu vì bị Vô minh trụ địa che mờ nên với mọi pháp chẳng biết, chẳng thấy. Vì chẳng biết chẳng thấy đối với mọi pháp nên thứ cần đoạn thì chẳng đoạn, thứ cần tận thì chẳng tận. Đối với mọi pháp chẳng đoạn chẳng tận nên được hữu dư giải thoát mà chẳng phải là tất cả giải thoát, được hữu dư thanh tịnh mà chẳng phải là tất cả thanh tịnh, được hữu dư công đức mà chẳng phải là tất cả công đức. Bạch Thế Tôn! Vì được hữu dư giải thoát mà chẳng phải là tất cả giải thoát … Cho đến được hữu dư công đức mà chẳng phải là tất cả công đức, nên chỉ biết hữu dư KHỔ, đoạn hữu dư TẬP, chứng hữu dư DIỆT, tu hữu dư ĐẠO.

Thắng Man lại bạch Phật rằng:

- Thế Tôn! Nếu chỉ biết HỮU DƯ KHỔ, đoạn HỮU DƯ TẬP, chứng HỮU DƯ DIỆT, tu HỮU DƯ ĐẠO thì gọi là diệt độ được ít phần, chứng được ít phần Niết bàn, hướng về Niết bàn giới. Nếu biết TẤT CẢ KHỔ, đoạn TẤT CẢ TẬP, chứng TẤT CẢ DIỆT, tu TẤT CẢ ĐẠO thì người đó ở nơi thế gian vô thường bại hoại này chứng được Niết bàn thường tịch thanh lương. Bạch Thế Tôn! Ở nơi thế gian không chỗ che chở, không chỗ y tựa, người đó sẽ làm chỗ che chở, làm chỗ y tựa”. (Trích kinh Thắng Man) !!!

Về Phiền não trụ địa và Vô minh trụ địa, sách Tâm Tông Và Trò Chơi Trí Tuệ giải thích như sau:

“….Người tu hành có hai thứ cần phải loại ra khỏi tâm và trí, đó là “Phiền não trụ địa” và “Vô minh trụ địa”. Phiền não trụ địa thuộc về tâm, Vô minh trụ địa thuộc về trí...!!!

Có một số Luận giả gộp hai thứ trụ địa này thành năm món, gọi là Ngũ trụ địa phiền não. Cũng có Luận giả cho rằng, Vô minh trụ địa của xuất thế gian, thuộc về hoặc giới ngoại, phải trải qua Bất tư nghì biến dịch sanh tử mới chấm dứt...!!!

Theo mình thì, để riêng hai món, gộp chung thành năm, hay phân thành bốn hoặc giới nội, một hoặc giới ngoại... tất cả đều không quan trọng. Mà, làm thế nào có thể tống khứ, không cho hai món này cư trú bất hợp pháp trong tâm trí của người tu hành mới là điều quan trọng nhất !!!

Ta có thể hiểu, Vô minh trụ địa như bóng tối, Phiền não trụ địa như ma quỷ... Tất nhiên, theo quan niệm thế gian, ở đâu tối tăm ở đó ma quỷ cư trú !!! Và, chúng ta cũng biết, trí tuệ như mặt trời, tâm thức như thế giới... Mặt trời lặn, thế giới tối tăm !!! Mặt trời mọc, thế giới sáng tỏ !!! Bây giờ, chúng ta thử điểm qua hai thứ trụ địa này, và tìm xem Phật đạo dùng cách gì để làm cho thế giới sáng soi, xua tan bóng tối, quét sạch "phiền ma não quỷ" !!!

- Phiền não trụ địa là gì ??? Là nơi cư trú của hết thảy phiền não, trụ địa này thuộc về Phiền não chướng. Có bốn nơi để phiền não cư trú đó là: Kiến nhất thiết xứ phiền não trụ địa, Dục ái phiền não trụ địa, Sắc ái phiền não trụ địa và Vô minh ái phiền não trụ địa !!!

• Kiến nhất thiết xứ phiền não trụ địa: Thấy nghe phân biệt, phiền não phát sinh. Dứt phân biệt, phiền não này chấm dứt !!!

• Dục ái phiền não trụ địa: Năm căn thân ham mê năm trần mà sinh phiền não. Sơ thiền đoạn phiền não này !!!

• Sắc ái phiền não trụ địa: Mê sắc thân mà sanh phiền não. Tứ thiền dứt phiền não này !!!

• Vô minh ái phiền não trụ địa: Tham đắm nghĩ suy, ham ưa vọng tưởng mà sinh phiền não. Thành tựu Tứ không định dứt chín phần, chứng Diệt thọ tưởng định chấm dứt toàn phần !!! Phiền não trụ địa gọi là Pháp tương ưng... Có nghĩa rằng, phiền não dứt thì tâm thanh tịnh, tâm thanh tịnh thì phiền não dứt !!!

- Vô minh trụ địa !!! Gồm ba phần, hai phần của hoặc giới nội, một phần của hoặc giới ngoại !!!

• Vô minh trụ địa của hoặc giới nội gồm Nhuận chi vô minh và Căn bản vô minh, hai thứ vô minh này thuộc về Sở tri chướng !!!

• Vô minh trụ địa hoặc giới ngoại là Vô minh trụ địa của Bất tư nghì biến dịch sanh tử, thuộc về Sở trí ngu !!!

Để dễ hiểu các thứ vô minh nói trên, ta có thể lấy ví dụ về quả trứng. Quả trứng gồm có ba phần cơ bản: Vỏ trứng, lòng đỏ và lòng trắng. Nhuận chi vô minh như lòng đỏ, Căn bản vô minh như lòng trắng, lòng đỏ và lòng trắng bị hư, quả trứng không thể nở ra con gà. Một chúng sanh, do hai thứ vô minh này làm cho tăm tối, hai thứ này chấm dứt, tăm tối của chúng sanh chấm dứt, tăm tối của chúng sanh chấm dứt Thánh trí sẽ hiện !!!

Thánh trí đã hiện nhưng chưa thể thoát ra khỏi cái ngu ba thừa... Giống như quả trứng đã hư, nhưng bản thân cái vỏ hãy còn, cái vỏ hãy còn chính là Vô minh trụ địa hoặc giới ngoại, chính cái vỏ này là lớp ngăn che bên ngoài làm cho ba thừa không thấy được thiệt tướng vạn pháp...!!! Đây là hình ảnh, "con ếch mắt sáng" ngồi dưới đáy giếng, thế giới đối với con ếch không lớn hơn cái giếng, muốn biết tướng chơn thật của thế giới, con ếch phải ra khỏi cái giếng !!! Thánh trí muốn thoát ra khỏi cái hạn hẹp của ba thừa để thành tựu Phật trí, phải phá bỏ lớp vỏ cuối cùng của Sở trí ngu, gọi là ra khỏi “Vô minh trụ địa hoặc giới ngoại” !!!

• Nhuận chi vô minh: Tiền ngũ thức mù tối. Dứt tập, hết vô minh này !!!

• Căn bản vô minh: Ý thức mù tối. Chứng diệt, hết vô minh này !!!

• Vô minh trụ địa: Trí tuệ bị che lấp bởi Sở trí ngu. Thành tựu Đạo đế, hết cái ngu này !!! (Trích Tâm Tông Và Trò Chơi Trí Tuệ - Lý Tứ - NXB Dân Trí - HaNoiBooks phát hành 2022) !!!

Về câu hỏi của Như Nguyện:

“Vậy một người tu hành giải quyết nguồn tâm rốt ráo bất động đã giải quyết được vô minh chưa. Tu hành đến mức nào mới có thể giải quyết được vô minh..???”

Mình xin trả lời như sau:

Vô minh có ba phần gồm: Nhuận chi vô minh, Căn bản vô minh và Vô minh trụ địa !!! Người tu hành thành tựu Bất động (chứng Diệt đế), chỉ giải quyết Nhuận chi vô minh và Căn bản vô minh…Đến khi nào, người này thành tựu viên mãn Nhất thiết trí (viên mãn Đạo đế) mới giải quyết xong Vô minh trụ địa…!!!

Kinh Thắng Man dạy: “Bạch Thế Tôn! Hằng hà sa số pháp mà Bồ đề Như Lai và Trí Kim Cang của Phật nên đoạn, tất cả đều y trì nơi Vô minh trụ địa mà kiến lập. Thí như tất cả hạt giống và rừng cây đều y nơi đại địa mà được sanh trưởng. Nếu đại địa hoại thì những thứ kia cũng hoại theo. Cũng vậy, hằng hà sa số tất cả pháp mà Bồ Đề và Trí Kim Cang của Phật nên đoạn, tất cả đều y nơi vô minh trụ địa mà sanh trưởng. Nếu vô minh trụ địa ấy đoạn thì hằng hà sa số tất cả pháp mà Bồ Đề và Trí Kim Cang của Phật nên đoạn cũng đoạn theo”. (Trích kinh Thắng Man) !!!

Như vậy ta có thể hiểu:

Thanh văn, Duyên Giác và Bồ tát quyền thừa muốn đoạn dứt Vô minh trụ địa, phải phát tâm Vô thượng Bồ đề vào Nhất thừa (Phật thừa) cầu học trí tuệ !!! Đoạn kinh sau nói rõ điều này như sau:

“Vì Thanh văn và Độc giác đều nhập Đại thừa, mà Đại thừa chính là Phật thừa. Cho nên Tam thừa chính là Nhất thừa. Chứng Nhất thừa thì được A Niệu Đa La Tam Miệu Tam Bồ Đề. A Niệu Đa La Tam Miệu Tam Bồ Đề chính là Niết bàn. Nói Niết bàn tức là pháp thân Như Lai thanh tịnh. Chứng pháp thân chính là chứng Nhất thừa, không khác Như Lai, không khác pháp thân. Nói Như Lai chính là pháp thân. Chứng cứu cánh pháp thân là chứng cứu cánh Nhất thừa. Chứng cứu cánh Nhất thừa thì lìa tương tục”. (Trích kinh Thắng Man) !!!

Như Nguyện và bạn đọc thân mến !!!

Trình bày ở trên, chỉ là những gì được coi cơ bản nhất của bốn phiền não và ba vô minh !!!

Để hiểu hết các thứ ấy, để đoạn trừ tận gốc, để đạt được Trí tuệ tối hậu…vv…cần có cơ sở giác ngộ vững chắc, nền tảng tri kiến thâm sâu và công hạnh giáo hoá dài lâu !!! Hy vọng, phần trả lời sẽ là món quà cuối năm, giúp Như Nguyện và bạn đọc nghiền ngẫm đêm trừ tịch, đón giao thừa, chào năm mới Quý Mão nhiều niềm vui cùng thành tựu như nguyện !!!

Rất mong, nhận được những câu hỏi lí thú và bổ ích từ các bạn !!! Chúc mọi người an vui, tinh tấn !!!

- Các bạn có thể gửi câu hỏi theo đường link sau:

[http://bit.ly/2K0aWfn]

- Hoặc đặt câu hỏi trực tiếp từ Website LyTu.Vn !!!

21/01/2023

LÝ TỨ

- CHỢ LONG XUYÊN SÁNG 30 TẾT QUÝ MÃO !!!

SÁCH NÓI - PHẬT GIÁO VÀ THIỀN - PHẦN 4 - TÁC GIẢ LÝ TỨ !!!

Xuất bản: NXB Dân Trí !!!

Phát hành: MinhThangBooks !!!

Đọc: Lý Lê Anh !!!

Ví dụ: Khi con muỗi đậu vào người, ta vẫy tay con muỗi ghi nhận có tác động hiểm nguy, lập tức con muỗi bay đi !!! Hoặc, khi gặp một vật có khuynh hướng bay vào mắt, lập tức con mắt nhắm lại !!! Hay, con giun khi bị thương tích sẽ quằn quại !!!

A LÔ !!! A LÔ !!!

Tập thơ Nhặt Nhạnh...Quà tết Bính Ngọ dành cho bạn đọc và HĐ Lý Gia đã chính thức xuất bản...!!!

"Lão đi nhặt nhạnh mù sương

Gom thành giọt nước tưới vườn trần ai

Lão đi nhặt nhạnh lai rai

Đồng...

Thau...

Mủ bể...

Ve chai...

...Hoá vàng...!!!"

08/02/2026

LÝ TỨ

Những phản xạ tích cực vừa nêu từ một hữu tình, chính là các phản ứng có chọn lọc, có tổ chức của tri giác, được tri giác ghi nhận và cho ra một hành động tức thời, thông qua các thông tin từ giác quan (6 căn) !!!

Học tập để bản thân có điều tốt, sau đó nếu có cơ hội đem điều tốt này chia sẻ đến người hữu duyên, là phương châm hành động và tâm nguyện của đại gia đình Lý Gia...

- Kính thưa các vị khách quý!

- Kính thưa Ban chủ nhiệm chương trình Hạnh phúc quanh ta - Giọt mưa đầu mùa!

- Kính thưa tất cả học viên khoá K01!

- Thưa tất cả HĐ Lý Gia!

Hôm nay, tôi rất vui mừng và hạnh phúc khi được BTC Lễ bế giảng khoá K01 “Hạnh phúc quanh ta - Giọt mưa đầu mùa” mời tham dự chương trình Bế giảng và phát biểu trong buổi lễ trang trọng này...

Vui mừng vì, biết rằng K01 lớp “Hạnh phúc quanh ta - Giọt mưa đầu mùa” do đại gia đình Lý Gia tổ chức, sau 20 buổi học đã gặt hái được những thành quả tốt đẹp... Hạnh phúc vì, biết rằng giáo pháp siêu việt của Đấng Từ Phụ Thích Ca Mâu Ni ra đời cách đây trên 2.600 năm, đến hôm nay đã được Lý Gia tổ chức thành phong trào học tập mở rộng trên quan điểm coi giáo pháp siêu việt ấy là một nền giáo dục minh triết, một tri thức tốt đẹp của nhân loại, một con đường sáng giúp những người ham thích học tập con đường này có được an vui thật sự trong đời sống... nhờ đó, dễ dàng thành công trong lao động cũng như học tập...

Thưa quý vị!

Hạnh phúc là phạm trù rộng lớn và chánh đáng mà xưa nay con người luôn tìm kiếm... Nhưng, để tìm được câu trả lời “hạnh phúc đích thực” của cuộc sống này là gì? Con đường đưa đến hạnh phúc ấy như thế nào? Và, làm sao tìm được nó vẫn là những câu hỏi muôn thuở trên thế gian...

May mắn thay, đại gia đình Lý Gia với những nỗ lực không mệt mỏi, với sự cần cù tìm kiếm, với dõng tâm tinh tấn không thối chuyển... Cho đến hôm nay, có thể nói rằng, Lý Gia chúng tôi đã tìm được thứ hạnh phúc đích thực nêu trên bằng cách ứng dụng giáo pháp siêu việt của Thế Tôn thông qua nhãn quan của một nền giáo dục, với một giáo trình hoàn hảo, khoa học, cụ thể, biện chứng, minh triết và đặc biệt là gần gũi với hơi thở cuộc sống!

Để minh chứng cho lời nói trên, sau gần 15 năm có mặt... Chúng tôi, từ vài ba người anh em cùng nhau học tập giáo pháp của đức Phật, đến nay con số ấy đã lên đến gần 1.500 người... 1.500 người không phải là một con số lớn, nhưng với tinh thần giáo dục của Lý Gia, thì lại là con số biết nói... Bởi quan điểm xuyên suốt của Lý Gia là “Học tới đâu, người học phải thấu suốt nguồn cơn đến đấy”, “Không một huynh đệ nào bị bỏ lại phía sau”... Vì vậy, Lý Gia không chạy theo số lượng. Lý Gia không muốn nhận thêm huynh đệ nếu chưa đảm bảo điều kiện giáo dục tốt nhất cho họ. Chính đường hướng này đã giúp rất nhiều huynh đệ Lý Gia đạt được những bước tiến ngỡ ngàng trên hành trình học tập giáo pháp! Vâng! Chỉ 1.500 người cho hành trình 15 năm, nhưng trong con số 1.500 ấy lại chứa đựng những kì tích mà thiết nghĩ xưa nay chỉ có trong cổ tích... Chúng tôi vẫn thường nói vui cho nhau nghe, đây là “chuyện cổ tích thời đại của Lý Gia”!

Đại gia đình Lý Gia ngày nay, không những đã có mặt khắp mọi miền đất nước từ miền Bắc đến Trung phần, từ Tây Nguyên đến Nam bộ, từ miền Tây Nam Bộ đến Đông Nam Bộ và những nơi được coi là địa đầu đất nước như Cà Mau, Hà Giang, Lạng Sơn v.v... cũng có anh em Lý Gia... Chẳng những thế, đại gia đình Lý Gia hiện tại cũng đã có những nhóm đại diện của mình ở nước ngoài như Hoa Kì, Ca Na Đa, Hàn Quốc, Nhật Bản, Đài Loan, Lào, Campuchia, Singapore v.v...

Để bảo đảm cho việc học tập xuyên suốt, chúng tôi đã tận dụng triệt để công nghệ kĩ thuật nhằm xoá đi khoảng cách địa lí... Thời gian học tập, chúng tôi chú trọng tận dụng những khoảnh khắc hiếm hoi trong cuộc sống, nhằm phù hợp với đời sống thực tế của từng anh em trong từng thời điểm khác nhau... Những thời điểm đó có thể là, sáng sớm, giờ nghỉ trưa, buổi tối v.v... chúng tôi chủ trương làm thế nào để mọi thành viên Lý Gia vừa có thể đảm bảo việc tiếp thu giáo pháp, vừa đảm bảo lao động, học tập và chăm sóc gia đình.

Về con người, đại gia đình Lý Gia hiện nay có nhiều cụ già xấp xỉ 90 đến 100 tuổi nhưng trí tuệ rất minh mẫn, sức khoẻ được coi là tốt nhất đối với tuổi xế chiều... Chúng tôi cũng có những em bé đang ở tuổi thiếu nhi, theo cha mẹ vào Lý Gia nhờ đó trở thành con ngoan, trò giỏi... Tham gia vào đại gia đình Lý Gia, còn có những cán bộ công chức về hưu hay đương chức, các doanh nhân, trí thức, học sinh, sinh viên, công nhân và những nông dân chân chất... Chúng tôi không chỉ gồm những người theo đạo Phật, mà có rất nhiều người là tín đồ thuận thành của các tôn giáo khác, hay những người không theo một tôn giáo nào...

Về tài liệu học tập... Sau gần 15 năm, chúng tôi đã hoàn thiện một bộ giáo trình dạy và học, từ “Giáo pháp nhập môn” đến giáo pháp nâng cao và giáo pháp chuyên sâu... Mà cụ thể đó là 8 đầu sách được cấp phép xuất bản bởi những nhà xuất bản có uy tín như: Nhà xuất bản Dân Trí, Nhà xuất bản Hồng Đức, Nhà xuất bản Hà Nội hay Nhà xuất bản Hội Nhà văn...

Ngoài 8 đầu sách nêu trên, chúng tôi còn chọn lọc các bài viết tiêu biểu trong các đầu sách đó để biên soạn thành một giáo trình cho người mới vào học gọi là “Giáo pháp nhập môn”, và một tài liệu được tổng hợp từ 11 bài kinh của đức Phật, đại diện cho các giai đoạn học tập, sau đó chú thích cặn kẽ làm thành tài liệu học tập...

Về kết quả học tập! Học cụ của Lý Gia là chiếc máy tính hay chiếc điện thoại thông minh! Trường học là một góc nhà, gốc cây trong công sở, hay bàn cà phê vỉa hè... Đến giờ nghỉ việc, chúng tôi có thể bật máy lên và chia sẻ với nhau những điều cần học tập... Tuy không gian học tập là như thế, thời gian học tập là như thế! Nhưng kết quả cho đến hôm nay, số người đã tiếp cận ánh sáng giáo pháp để có được an vui mà Phật đạo gọi là Giác Ngộ, không ai trong chúng tôi còn nhớ hay tính đếm là bao nhiêu huynh đệ của mình đã đạt được thành tích này hay thành tích khác cao hơn.... 

Thành tựu của mỗi anh em chúng tôi là phần thưởng vô giá, là thứ quý báu nhất mà đại gia đình Lý Gia trân quý, giữ gìn và mong muốn lan tỏa đến cộng đồng... Nhờ những thành tích học tập đó mà, “tiếng lành đồn xa”, chỉ trong năm 2022 đại gia đình Lý Gia đã tăng trưởng hơn những năm trước lên đến 400%! Thành tựu thực tế và sự lan toả đó là những chỉ dấu cho thấy, con đường Lý Gia chúng tôi đã đi, đang đi và sẽ đi là hoàn toàn đúng đắn và chúng tôi đang bước đi trên đạo lộ mà chư hiền, Thánh xưa đã đi... Với sự phát triển bền vững này, cùng những tài liệu học tập hợp pháp nêu trên... chính là sự thừa nhận của toàn xã hội đối với Lý Gia...

Thưa các bạn!

Học tập để bản thân có điều tốt, sau đó nếu có cơ hội đem điều tốt này chia sẻ đến người hữu duyên, là phương châm hành động và tâm nguyện của đại gia đình Lý Gia... Đầu năm 2023, sau những thành công từ các lớp học nội bộ... Một số thành viên của Lý Gia đã đề xuất ý kiến, đưa điều tốt đẹp này đến cộng đồng...Và đề xuất này được toàn thể HĐ Lý Gia ủng hộ! Thế là, từ những ý tưởng manh nha ban đầu tưởng chừng khó thực hiện... Chỉ sau một thời gian rất ngắn, khoá 01 “Hạnh phúc quanh ta - Giọt mưa đầu mùa” trở thành hiện thực và hôm nay là lễ bế giảng!

Vẫn biết rằng, với 20 buổi học so với biển giáo pháp mênh mông chẳng đáng là bao... 20 buổi học của lớp “Hạnh phúc quanh ta - Giọt mưa đầu mùa” chỉ là 20 giọt nước nhỏ bé trong biển nước giáo pháp... Tuy ít ỏi và nhỏ bé, nhưng 20 giọt nước ấy lại mang trong nó đầy đủ ý vị từ tính chất tốt đẹp của biển cả giáo pháp... Chính những ý vị này, đã là chất liệu cốt lõi làm nên sự thành công ngoài mong đợi của khóa học đầu tiên do đại gia đình Lý Gia tổ chức... 

Sáng nay, Ban truyền thông đã gởi cho tôi bản báo cáo tổng kết khoá học... và bạn ấy còn gởi thêm tin nhắn: “Đúng là những con số biết nói thầy ạ, chương trình nhận được rất nhiều đánh giá tích cực từ học viên, có thể nói là rất rất thành công”... Một bạn khác trong Ban khoa giáo cũng gởi một tin nhắn với lời lẽ hưng phấn: “Những gì xuất phát từ trái tim nhất định sẽ chạm đến những trái tim thầy ơi”! 

Các con số biết nói ấy là:

- Tỷ lệ học viên tham gia đầy đủ khoá học: Đạt 70%

- Nguyện vọng sau khoá học trở thành HĐ Lý Gia: Đạt 79,5%

- Học viên tham dự lễ bế giảng: 89,7%!

Để đạt được thành tích hôm nay, chính là sự cộng hưởng của những con tim khát khao lan tỏa điều tốt đẹp đến cộng đồng một cách vô điều kiện! Lý Tứ xin tán thán chung tinh thần ấy! Hy vọng rằng, sau khoá học này, sẽ có những khoá học khác được tiếp nối trên tinh thần Lý Gia, tinh thần hoa Bồ Công Anh “mang yêu thương và ước mơ đến những nơi xa nhất”!

Cuối cùng, kính chúc các vị khách quý, ban chủ nhiệm chương trình “Hạnh phúc quanh ta - Giọt mưa đầu mùa”, tất cả học viên K01 và HĐ Lý Gia an vui, hạnh phúc, thành công trong cuộc sống!

26/02/2023

LÝ TỨ

Và, tri giác chỉ có đối với hữu tình (loài có tri có giác), con vô tình thì không có tri giác (gọi là vô tri vô giác) !!! Ví dụ: Khi đặt một viên sỏi lên bàn tay, ta dùng tay kia vẫy vẫy như đuổi muỗi, viên sỏi không phản ứng !!! Hoặc khi ta chặt vào cái cây, cái cây không né tránh !!! Hay một đoạn cây nhỏ, ta chặt thành nhiều khúc, nhánh cây không quằn quại như con giun !!!

Các bạn !!!

Mình vừa nhận được thư và mười câu hỏi liên quan đến Kinh Kim Cang của bạn đọc Phước Tịnh ở Hà Nội...!!! Lời đầu tiên, cảm ơn độc giả Phước Tịnh đã có những nhận xét tốt đẹp đối với cách trả lời của Lý Tứ về các thắc mắc thông qua Vô Thanh Luận...!!!

Đọc các câu hỏi của Phước Tịnh, mình liên tưởng đến chương trình Hạnh Phúc Quanh Ta - Giọt Mưa Đầu Mùa về đề tài Kinh Kim Cang của khoá K06 được Lý Gia thực hiện gần hai năm trước...!!!

Có thể nói, Kim Cang là bản kinh không lạ gì với người tu hành...Hầu như trong cuộc đời tu tập, đa số đã từng đọc, nghiền ngẫm, thậm chí xưa nay có rất nhiều bản sớ, lời bình về kinh này...Và, Kinh Kim Cang được coi là bản kinh dễ đọc, dễ hiểu, dễ ứng dụng...!!! Tuy vậy, nếu xét trên bình diện thực tế, tiếp cận là như vậy, cảm nhận là như vậy, diễn giải là như vậy...nhưng, số người tu hành có thể giác ngộ từ Kinh Kim Cang để đạt được những mục tiêu của kinh đề ra thì, hầu như chẳng mấy ai...!!!

Vì sao sự tình này xảy ra ???

Như các bạn biết...!!! Kinh Kim Cang thuộc về Tâm tông, tức loại kinh mang tính trực chỉ giúp tâm thức ngay thời điểm ấy bước vào Đạo xuất thế...Có nghĩa rằng, để đạt cảnh giới từ trực chỉ, các thứ như: Tri thức, ý thức, trí não, kinh nghiệm, diễn ngôn...vv...không phải là công cụ khả thi...Mà, người đời thì, lại luôn luôn sử dụng các công cụ ấy như một phương tiện tối ưu để tiếp cận Tâm tông...Từ đó, cái cảm giác dễ đọc, dễ hiểu, dễ ứng dụng, dễ diễn nói...vv...đã dối gạt, làm ta không thấy được chiều sâu đằng sau lớp vỏ ngữ ngôn cũng như mục đích của bài kinh...!!! Thành ra, người đọc, người học chỉ dừng lại ở "cảm giác ấy" nên tâm thức vẫn cứ sinh diệt, đối cảnh vẫn cứ trụ chấp, gặp duyên vẫn phải trôi lăn...tham sân không hề sứt mẻ...!!!

Các bạn !!!

Trực chỉ hay trực nhận là năng lực đặc biệt mà mọi hữu tình đều có...Muốn năng lực này hiện khởi, nhất là hiện khởi trong quá trình tiếp cận Kim Cang Kinh...Ta không thể đọc văn tự rồi đưa lên đầu để bộ não phân tích câu từ, xử lí cảnh duyên theo quan điểm "ưng vô sở trụ"...Vì rằng, hành động ấy là khởi nguồn để tâm ý thức đi vào mê lộ, càng bám chặt quan điểm vô sở trụ, càng sa vào hầm hố của trụ xứ nào đó mà nhất thời ta không nhận ra...!!! Đây là cớ sự tưởng đã hiểu lại chẳng hiểu gì, tưởng đã thành tựu xuất thế lại xuôi dòng tâm thức, tưởng đã đoạn cảnh duyên lại bị cảnh duyên ràng buộc...!!! Điều này, các bạn có thể tự kiểm chứng chính mình...!!!

Đồng thời một bản Kinh Kim Cang...Người tu hành nếu khéo trực chỉ, có thể lần lượt đạt một trong ba mục tiêu của kinh...Đó là, Kim cang tâm, Kim cang trí và Kim cang tạng...!!!

Kim cang tâm khi thành tựu, không có cảnh duyên hay tà luận nào có thể phá vỡ...Giống như kim cương vững bền trước mọi tác động (bất động giải thoát)...!!! Thành tựu Kim cang trí thì ngược lại, người có trí này, có thể phá vỡ mọi tà luận, tà thuyết, tà tông...Giống như gươm bén có thể chém đứt mọi vật (Lục Tổ: "Xuống thế phá tà tông")...!!! Kim cang tạng, thành tựu tạng này, có thể thông đạt mọi pháp lành và sản sinh vô lượng đạo quả...Giống như mặt trời có thể giúp vạn loại đâm chồi, nảy lộc, ra hoa, kết trái...!!!

Ba thành tựu vừa nêu, có thể giúp bạn đọc làm bản tham chiếu, để xem ta đã thành tựu mục tiêu nào trong quá trình học tập, nghiền ngẫm Kinh Kim Cang...!!!

Để giúp mọi người có thể hiểu hơn về ba cảnh giới Kim Cang đã nêu...Xin mời Phước Tịnh và bạn đọc tham khảo loạt bài có chủ đề Kinh Kim Cang theo đường dẫn:

https://youtube.com/playlist...

Sau đây là thư của độc giả Phước Tịnh:

"Kính chào tác giả Lý Tứ,

Thời gian gần đây giới học Phật đang trao đổi rất sôi nổi về hiện tượng Lý Tứ và Vô Thanh Luận. Tôi đã lập tức đặt mua Vô Thanh Luận và chiêm nghiệm mấy tuần nay. Tôi thấy thật thú vị về cách lý giải Phật Pháp rất trọng tâm, logic và thuyết phục của tác giả. Nhân niềm hân hoan này, tôi cũng xin phép gửi tới tác giả Lý Tứ những suy tư, trăn trở của mình xoay quanh bộ Kinh Kim Cang. Rất mong được giao lưu cùng tác giả Lý Tứ.

1. Nghịch lý của "Vô Trụ":

Kinh dạy "Ưng vô sở trụ nhi sinh kỳ tâm" (Không trụ vào đâu, chân tâm mới hiện). Nhưng nếu ta khởi lên một ý niệm "ta phải không trụ vào đâu", thì ngay lúc đó tâm ta đã "trụ" vào cái ý niệm "không trụ" rồi. Vậy làm thế nào để thực sự "sinh kỳ tâm" mà không rơi vào cái bẫy vi tế của việc "trụ vào cái không"?

2. Đối tượng của Từ Bi:

Phật dạy phải độ vô lượng chúng sinh, nhưng lại phải thấy rằng "thật không có chúng sinh nào được diệt độ". Nhờ Thầy giải thích ý nghĩa câu này?

3. Ranh giới của "Lìa văn tự":

Tác giả Lý Tứ nhấn mạnh việc Tâm Tông phải "lìa văn tự". Nhưng Kinh Kim Cang chính là văn tự. Nếu vội vã vứt bỏ văn tự (chiếc bè) khi chưa qua sông, người tu sẽ chết chìm. Còn nếu ôm giữ văn tự thì không lên được bờ. Vậy đâu là ranh giới giữa Tâm Tông và Giáo Tông?

4. Bản chất của Phước đức:

Tại sao Phật lại khẳng định việc thọ trì, giảng giải 4 câu kệ trong kinh Kim Cang này lại có phước đức lớn hơn việc bố thí bảy báu đầy khắp tam thiên đại thiên thế giới? Nếu "phàm sở hữu tướng giai thị hư vọng", thì cái "phước đức" kia liệu có phải cũng là hư vọng không? Nếu phước đức cũng hư vọng, thì sự so sánh hơn thua này có ý nghĩa gì về mặt thực tướng?

5. Cái nhìn về Phật:

Kinh nói "Nhược kiến chư tướng phi tướng, tức kiến Như Lai". Nếu phủ nhận mọi tướng (kể cả 32 tướng tốt) để thấy Như Lai, vậy tại sao lịch sử lại cần một Đức Phật Thích Ca Mâu Ni xuất hiện bằng xương bằng thịt, có hình tướng cụ thể để thuyết pháp?

6. Chủ thể "Hàng phục tâm":

Khi Phật dạy cách "hàng phục tâm" và "an trụ tâm". Câu hỏi đặt ra là: Ai là người đang đi hàng phục? Và cái gì bị hàng phục? Tâm là vô thường, biến đổi khôn lường, và cái "Tôi" là không thật, thì cơ chế nào vận hành sự “hàng phục tâm” này nếu không có một chủ thể cố định?

7. Sự tồn tại của Thế giới:

Kinh Kim Cang nói: "Thế giới tức phi thế giới, thị danh thế giới". Vậy thế giới này là Khách quan (tồn tại độc lập bên ngoài tâm thức nhưng do duyên hợp) hay là Chủ quan (thuần túy do tâm biến hiện ra)?

8. Vấn đề "Nhẫn nhục" và "Vô ngã":

Trong kinh có nhắc đến tiền kiếp Phật bị Vua Ca Lợi cắt xẻo thân thể nhưng không sinh tâm sân hận vì Ngài "không có tướng ngã, nhân, chúng sinh, thọ giả". Sự "Nhẫn" này là sự chịu đựng sự thật hay là sự thấu triệt rằng "sự đau đớn cũng là giả"?

9. Pháp và Phi pháp:

Phật ví giáo pháp như chiếc bè, "Chánh pháp còn phải bỏ, huống chi là phi pháp". Vậy "Phi pháp" ở đây được hiểu là những điều xấu ác, hay là những pháp môn không dẫn đến rốt ráo (Giáo Tông quyền tiểu)? Nếu một người tu theo Tâm Tông mà vứt bỏ các pháp thiện (với lý do nó là pháp hữu vi, là tướng), liệu họ có rơi vào tà kiến "đoạn diệt" không?

10. Quá khứ, Hiện tại, Vị lai:

Kinh nói: "Tâm quá khứ bất khả đắc, tâm hiện tại bất khả đắc, tâm vị lai bất khả đắc". Nếu không thể nắm bắt được tâm ở bất kỳ thời điểm nào, thì cái gì đang tạo Nghiệp và cái gì đang chịu Quả báo? Cái gì nối liền dòng chảy sinh mệnh từ mê lầm sang giác ngộ nếu không có một điểm tựa thời gian nào cả?

Trên đây là những băn khoăn đã ấp ủ trong tôi rất lâu. Mong nhận được câu trả lời của tác giả Lý Tứ.

Chúc tác giả một mùa xuân mới nhiều sức khỏe và lan tỏa được nhiều giá trị Phật Pháp từ những quyển sách của mình!

08/02/2026 - 15:09:32 - Trân trọng - Phước Tịnh - Hà Nội

Tái bút:

Những ngày giáp tết, ngồi đọc Vô Thanh Luận trong cái se lạnh của miền Bắc, tôi như cảm nhận được tiếng lòng của tác giả và các bạn đọc - thật sáng tỏ, đồng cảm và ấm áp biết bao." (hết thư)

Về các thắc mắc của độc giả Phước Tịnh, mình xin được trả lời như sau:

- Hỏi:

1. "Nghịch lý của "Vô Trụ":

Kinh dạy "Ưng vô sở trụ nhi sinh kỳ tâm" (Không trụ vào đâu, chân tâm mới hiện). Nhưng nếu ta khởi lên một ý niệm "ta phải không trụ vào đâu", thì ngay lúc đó tâm ta đã "trụ" vào cái ý niệm "không trụ" rồi. Vậy làm thế nào để thực sự "sinh kỳ tâm" mà không rơi vào cái bẫy vi tế của việc "trụ vào cái không"?"

- Trả lời:

a) Kinh đâu có dạy "khởi lên ý niệm" ???

b) Vậy, muốn "sinh kì tâm", chỉ nên "không trụ, không niệm"...!!!

- Hỏi:

2. "Đối tượng của Từ Bi:

Phật dạy phải độ vô lượng chúng sinh, nhưng lại phải thấy rằng "thật không có chúng sinh nào được diệt độ". Nhờ Thầy giải thích ý nghĩa câu này?"

- Trả lời

a) Chúng sinh không thật, chỉ là sản phẩm của mê...Dứt mê, chúng sinh tự mất...!!!

b) Vì thế, tuy thế gian thấy Phật hay Bồ tát có độ vô số chúng sinh...Nhưng, các vị ấy chân thật biết rằng: "Chẳng có độ chúng sinh nào hết"...!!!

c) Giống như người giàu (hữu tình) nằm mơ thấy mình nghèo (thành chúng sinh)...Có người đánh thức người ấy (Phật độ chúng sinh), người giàu ấy thức giấc chân thật biết rằng, bản thân chưa lúc nào nghèo nào cả...!!!

- Hỏi:

3. "Ranh giới của "Lìa văn tự":

Tác giả Lý Tứ nhấn mạnh việc Tâm Tông phải "lìa văn tự". Nhưng Kinh Kim Cang chính là văn tự. Nếu vội vã vứt bỏ văn tự (chiếc bè) khi chưa qua sông, người tu sẽ chết chìm. Còn nếu ôm giữ văn tự thì không lên được bờ. Vậy đâu là ranh giới giữa Tâm Tông và Giáo Tông?"

- Trả lời:

a) "Lìa văn tự" chứ đâu có bảo không đọc kinh, nghe pháp ???

b) Tâm tông: Ngay thức thời, trực chỉ tâm thức để giác ngộ...!!! Giáo tông: Nương nơi giáo pháp từng bước phá bỏ che chướng để giác ngộ...!!!

- Hỏi:

4. "Bản chất của Phước đức:

Tại sao Phật lại khẳng định việc thọ trì, giảng giải 4 câu kệ trong kinh Kim Cang này lại có phước đức lớn hơn việc bố thí bảy báu đầy khắp tam thiên đại thiên thế giới? Nếu "phàm sở hữu tướng giai thị hư vọng", thì cái "phước đức" kia liệu có phải cũng là hư vọng không? Nếu phước đức cũng hư vọng, thì sự so sánh hơn thua này có ý nghĩa gì về mặt thực tướng?"

- Trả lời:

a) Tụng Kinh Kim Cang được "phước báu vô lậu"; Bố thí bảy báu chỉ được "phước báu hữu lậu"...Nên, tụng đọc Kim Cang phước báu lớn hơn bố thí bảy báu...!!!

b) Đều hư vọng...Nhưng, phước báu vô lậu không phiền não, phước báu hữu lậu thì ngược lại...!!! Cho nên, so sánh để...chúng...nghe...mà...ham...!!!

- Hỏi:

5. "Cái nhìn về Phật:

Kinh nói "Nhược kiến chư tướng phi tướng, tức kiến Như Lai". Nếu phủ nhận mọi tướng (kể cả 32 tướng tốt) để thấy Như Lai, vậy tại sao lịch sử lại cần một Đức Phật Thích Ca Mâu Ni xuất hiện bằng xương bằng thịt, có hình tướng cụ thể để thuyết pháp?"

- Trả lời:

a) Kinh nói "nhược kiến chư tướng phi tướng" chứ đâu có phủ nhận mọi tướng ???

b) Không có tướng tốt, giọng hay...không có fan hâm mộ...!!!

c) Thời đó chưa có internet...!!!

- Hỏi:

6. "Chủ thể "Hàng phục tâm":

Khi Phật dạy cách "hàng phục tâm" và "an trụ tâm". Câu hỏi đặt ra là: Ai là người đang đi hàng phục? Và cái gì bị hàng phục? Tâm là vô thường, biến đổi khôn lường, và cái "Tôi" là không thật, thì cơ chế nào vận hành sự “hàng phục tâm” này nếu không có một chủ thể cố định?"

- Trả lời:

a) Còn đi kiếm ai hàng phục, ai an trụ, cái gì bị hàng phục thì, chỉ nên tụng kinh A Di Đà để cầu vãng sanh Tây Phương...!!!

b) Không có chủ thể cố định (cái tôi hư vọng) nên mới hàng phục được...Nếu có một chủ thể bất biến nào đó thì, nhất định "vô phương cứu chữa"...!!!

- Hỏi:

7. "Sự tồn tại của Thế giới:

Kinh Kim Cang nói: "Thế giới tức phi thế giới, thị danh thế giới". Vậy thế giới này là Khách quan (tồn tại độc lập bên ngoài tâm thức nhưng do duyên hợp) hay là Chủ quan (thuần túy do tâm biến hiện ra)?"

- Trả lời:

Thế giới do duyên hiệp, tồn tại độc lập ngoài tâm thức...Nhận thức về thế giới do ý thức chủ quan lập bày...!!!

- Hỏi:

8. 'Vấn đề "Nhẫn nhục" và "Vô ngã":

Trong kinh có nhắc đến tiền kiếp Phật bị Vua Ca Lợi cắt xẻo thân thể nhưng không sinh tâm sân hận vì Ngài "không có tướng ngã, nhân, chúng sinh, thọ giả". Sự "Nhẫn" này là sự chịu đựng sự thật hay là sự thấu triệt rằng "sự đau đớn cũng là giả"?"

- Trả lời:

a) Đau đớn là có thật...!!!

b) Nhẫn là: Tuy có đau mà trong lòng không bức não, muộn phiền, oán hận, cưu mang...vv...!!!

- Hỏi:

9. "Pháp và Phi pháp:

Phật ví giáo pháp như chiếc bè, "Chánh pháp còn phải bỏ, huống chi là phi pháp". Vậy "Phi pháp" ở đây được hiểu là những điều xấu ác, hay là những pháp môn không dẫn đến rốt ráo (Giáo Tông quyền tiểu)? Nếu một người tu theo Tâm Tông mà vứt bỏ các pháp thiện (với lý do nó là pháp hữu vi, là tướng), liệu họ có rơi vào tà kiến "đoạn diệt" không?"

- Trả lời:

a) Cả hai đều phi pháp...!!!

b) Bản chất thiện pháp hay ác pháp (các pháp) đều không tự tướng, không tự tánh, không tự ngã, chẳng hữu vi, chẳng vô vi, chẳng trói, chẳng mở, không thể bỏ, không thể lấy...vv...!!!

b) Tông nào mà vứt bỏ thiện pháp cũng đều là tà kiến...!!!

- Hỏi:

10. "Quá khứ, Hiện tại, Vị lai:

Kinh nói: "Tâm quá khứ bất khả đắc, tâm hiện tại bất khả đắc, tâm vị lai bất khả đắc". Nếu không thể nắm bắt được tâm ở bất kỳ thời điểm nào, thì cái gì đang tạo Nghiệp và cái gì đang chịu Quả báo? Cái gì nối liền dòng chảy sinh mệnh từ mê lầm sang giác ngộ nếu không có một điểm tựa thời gian nào cả?"

- Trả lời:

a) Mê muội đang tạo nghiệp, thân tâm chịu quả báo...!!!

b) Nếu không có thời gian, căn phòng tối có chuyển sang sáng được không...???

Hi vọng, những trả lời vừa rồi, có thể giúp độc giả Phước Tịnh giải toả những thắc mắc đã nêu...!!! Chúc các bạn an vui, tinh tấn...!!!

Rất mong nhận được những câu hỏi lí thú, bổ ích từ mọi người...!!!

- Các bạn có thể gửi câu hỏi theo đường link sau: https://forms.gle/HooJiZeXLBNokpUx8

- Hoặc đặt câu hỏi trực tiếp từ Website LyTu.Vn

09/02/2026

LÝ TỨ