Các bạn !!!

Mình vừa nhận được thư của Thầy Phương Cảo gởi về từ Paris...Mừng quá, đọc vội một mạch và chuyển đến các bạn đây...!!!

Thầy Phương Cảo kính mến !!!

Hơn nửa năm rồi, không nhận được tin tức gì của Thầy kể từ đợt Thầy sang Paris điều trị...!!!

Tuy không thể liên lạc, nhưng Lý Tứ và HĐ Lý Gia vẫn thường nhắc đến Thầy...Nhất là thời gian này, thời gian Lý Gia chuẩn bị sự kiện ra mắt cuốn Vô Thanh Luận tại Thủ Đô Hà Nội với chủ đề của sự kiện là: "Vô Thanh Luận - Giáo Pháp Của Kỉ Nguyên Số"...Mà, Thầy là một trong những bạn đọc thâm tình, qua không gian mạng, đã đóng góp nhiều bài viết đem đến thành công của cuốn sách...!!!

Tôi và tất cả HĐ Lý Gia đều ao ước...Trong ngày vui đó, Thầy và bạn đọc có những đóng góp làm nên hình hài của cuốn sách đến tham dự cùng chúng tôi, nhất định đã vui lại càng thêm vui...Và, Ban Tổ Chức sự kiện cũng đã viết thiệp mời, cùng các bước chuẩn bị cần thiết để chào đón mọi người...!!! Tuy ao ước là như vậy...Nhưng, trong cuộc sống bề bộn và nhiều lo toan này, tôi cũng biết, để các thân hữu thu xếp việc riêng đến chung vui đầy đủ cùng Lý Gia là điều khó có thể...!!!

Tuy vậy, nhân bức thư này...Thay mặt BTC sự kiện, Lý Tứ trân trọng kính mời quý độc giả và bằng hữu đã có bài đăng trong Vô Thanh Luận như: Thầy Phương Cảo, Ngài Phương Chứng, Ngài Pháp Tánh, Tỳ Kheo Tâm Giác, Thầy Trí Đức, Học Giả Trí Thiện, Lão Đệ Ngã Hành, bằng hữu Huyền Đức, bằng hữu Vô Danh...và rất nhiều bạn đọc mà Lý Tứ không thể liệt kê hết...Vui lòng, nhín chút thời gian quý báu, thu xếp về tham dự sự kiện cùng Lý Gia...!!! Thời gian, địa điểm được ghi rõ trong thư mời...!!! Sự hiện diện của quý độc giả và thân hữu là niềm vinh hạnh lớn lao cho sự kiện và toàn thể HĐ Lý Gia...!!!

Thầy Phương Cảo kính mến !!!

Hay tin Thầy đã vượt qua giai đoạn khó khăn nhất của việc điều trị nơi đất khách, tôi thật sự vui mừng...Hy vọng một ngày không xa sau khi bình phục trở về Việt Nam, nhất định tôi sẽ đến chúc mừng thầy...!!! Chúc Thầy sớm hồi phục...!!!

Sau đây là thư của Thầy Phương Cảo...Mời tất cả bạn đọc cùng xem:

"Chào Thầy Lý Tứ kính mến,

Paris hôm nay có nắng nhẹ, mùa xuân đã đến, những tia nắng ấm áp len qua khung cửa sổ bệnh viện. Ngồi đây, bên chiếc bàn nhỏ cạnh giường bệnh, lòng tôi bỗng thấy ấm áp lạ thường. Cầm trên tay cuốn Vô Thanh Luận mà đứa cháu họ vừa mang từ Việt Nam sang, bao nhiêu cảm xúc ùa về, khiến tôi phải viết ngay những dòng này gửi Thầy.

Thưa Thầy,

Trước hết, tôi xin báo tin vui để Thầy và mọi người yên tâm: Bệnh tình của tôi đã có nhiều tiến triển tốt sau đợt điều trị vừa qua. Các bác sĩ ở đây nói rằng đáp ứng của cơ thể khả quan, nhưng vì tính chất phức tạp của căn bệnh, tôi buộc phải ở lại Paris thêm một thời gian nữa để tiếp tục theo dõi và điều trị. Dẫu biết rằng hành trình phía trước còn dài, nhưng với tôi, mỗi ngày được sống, được cảm nhận hơi thở, được đọc những bài viết của Thầy đã là một niềm hạnh phúc lớn lao.

Đợt vừa rồi, cháu họ tôi - bạn ấy là người cũng yêu thích Phật Pháp, năm trước được tôi giới thiệu sách của Thầy, không ngờ bạn ấy đã tìm đọc một cách say mê, vừa hay có chuyến công tác sang Pháp, cậu ấy liền qua thăm tôi. Trong hành trang bạn ấy mang theo, ngoài chút quà quê hương, còn có cuốn Vô Thanh Luận mà bạn ấy biết tôi hằng mong ước. Khi nhận được cuốn sách từ tay cậu cháu họ, tôi xúc động đến nghẹn ngào. Mở những trang giấy còn thơm mùi mực in, đọc từng dòng từng chữ quen thuộc mà tôi đã từng theo dõi trên mạng, thấy thật thiêng liêng và thân thương đến thế.

Thưa Thầy Lý Tứ,

Có những lúc cơn đau hành hạ, tưởng chừng như không thể chịu nổi, tôi lại nhớ đến lời Thầy: "Thân có đau nhưng tâm không khổ". Và tôi nhận ra, cái thân và cái tâm vốn độc lập, chỉ vì ở với nhau lâu ngày mà chúng ái luyến, nên cái này đau thì cái kia khổ. Nhờ quán chiếu như vậy mà tôi vượt qua được những giây phút khó khăn nhất.

Hôm nay, khi sức khỏe đã tạm ổn, tôi xin phép được viết vài dòng gửi Thầy, vừa để báo tin, vừa để bày tỏ lòng tri ân sâu sắc. Vô Thanh Luận với tôi không chỉ là một cuốn sách, nó là ngọn đuốc soi sáng con đường tôi đang đi giữa những ngày tháng tưởng chừng như tăm tối, khó khăn nhất cuộc đời.

Có lẽ duyên lành chưa dứt, nên tôi vẫn còn ở lại thế gian này để tiếp tục học hỏi và thực hành những lời Thầy chỉ dạy. Tôi vẫn nuôi hy vọng một ngày nào đó, khi chiến thắng bệnh tật, tôi sẽ được trở về Việt Nam, được gặp Thầy, được cầm tay Thầy và nói lời cảm ơn từ tận đáy lòng.

Cuối thư, kính chúc Thầy thật nhiều sức khỏe, an nhiên tự tại. Chúc cho Vô Thanh Luận sẽ lan tỏa được đến thật nhiều tấm lòng hữu duyên khác, như nó đã đến với tôi.

Paris, một ngày mùa xuân 2026

06/03/2026 - 21:38:35

Phương Cảo kính thư" (Hết thư)

Quý bằng hữu và bạn đọc thân mến !!!

Một lần nữa, Lý Tứ xin trân trọng kính mời quý bạn đọc cùng các bằng hữu của chuyên mục có bài đăng trên Vô Thanh Luận...Vui lòng nhín chút thì giờ quý báu đến tham dự sự kiện cùng Lý Gia...!!! Do không có địa chỉ cụ thể từng vị, BTC sẽ gởi thư mời chung trong chuyên mục kì này...Mong chư vị thông cảm !!! Trân trọng !!!

Chúc tất cả bạn đọc và quý bằng hữu nhiều sức khoẻ, an vui, tinh tấn...!!!

Rất mong nhận được những câu hỏi lí thú, bổ ích từ mọi người...!!!

- Các bạn có thể gửi câu hỏi theo đường link sau: https://forms.gle/HooJiZeXLBNokpUx8

- Hoặc đặt câu hỏi trực tiếp từ Website LyTu.Vn

07/03/2026

LÝ TỨ

Sau nhiều tháng nắng hạn...!!! Hôm nay 07/05/2024 (14:15) Long Xuyên đã có những giọt mưa đầu tiên...!!!

Tuy cơn mưa không lớn, những giọt mưa đầu mùa không nặng hạt...Nhưng, nhìn những giọt mưa sau những ngày nắng như thiêu đốt, làm mình chợt nhớ bài thơ Giọt Mưa Đầu Mùa nhiều kỉ niệm...!!!

Bài thơ được viết vào ngày 03/05/2021 nhân chuyến về dự họp mặt Hội Tình Quê An Thái ở Quảng Nam (01/05/2021) !!!

Trên đường trở lại miền Nam, trời nắng như đổ lửa...Khi xe qua khỏi Tuy Hoà Phú Yên, ngang núi Đá Bia...Trong cái nắng hầm hập, bất chợt cơn mưa đầu mùa ập đến...Vừa đi, vừa ngắm mưa rơi qua kính chắn gió, có chút gì đó xao xuyến trong lòng...Và cứ thế, những giọt mưa thành những lời thơ...!!! Mưa tiếp tục rơi và thơ tiếp tục thành lời...!!!

Núi Đá Bia, tên chữ là Thạch Bi Sơn, dân gian gọi là Núi Ông, là ngọn núi cao nhất trong khối núi Đại Lãnh thuộc dãy núi Đèo Cả, hiện ở xã Hòa Xuân Nam, thị xã Đông Hòa, phía Nam tỉnh Phú Yên...!!!

Núi nổi tiếng vì tảng đá bia khổng lồ, cao khoảng 80 mét trên đỉnh núi, ở cách xa vẫn có thể nhìn thấy...!!!

Tương truyền vào năm 1471, khi thân chinh cầm quân tấn công Chăm Pa... Vua Lê Thánh Tông dừng tại chân núi, cho quân lính trèo lên khắc tên, ghi rõ cương vực Đại Việt (Việt Nam ngày nay) tại tảng đá này. Vì thế, núi được gọi là núi Đá Bia....!!!

Mấy hôm sau, người bạn nối khố của Lý Tứ là Hoàng Phương đã phổ bài thơ thành nhạc, bản nhạc cũng lấy tên Giọt Mưa Đầu Mùa...!!!

Năm ngoái (2023), lớp Hạnh Phúc Quanh Ta của Lý Gia khai giảng khoá đầu tiên ra cộng đồng...!!! Lý Lục Nhật là người khởi tạo chương trình, đã có ý tưởng dùng bài Giọt Mưa Đầu Mùa làm bài ca chính thức của khoá học...!!! Thế là, lớp học lại có tên HẠNH PHÚC QUANH TA - GIỌT MƯA ĐẦU MÙA !!!

Và hôm nay, ba năm sau buổi chiều mưa ngày ấy...Trời miền Nam cũng nóng như đổ lửa bởi nhiều tháng khô hạn...Giọt Mưa Đầu Mùa của miền Nam lại bắt đầu rơi...!!!

Cơn mưa đầu mùa của miền Nam làm mình chợt nhớ hình ảnh những Giọt Mưa Đầu Mùa của ba năm về trước ở Phú Yên...!!!

07/05/2024

LÝ TỨ

MỜI CÁC BẠN NGHE BẢN NHẠC GIỌT MƯA ĐẦU MÙA - THƠ LÝ TỨ - NHẠC HOÀNG PHƯƠNG !!!

- “Như tánh kia mà giác, thì không có bất giác”: Luôn an trú trong tánh giác, dùng tánh giác soi chiếu, bất giác không sinh !!!

Các bạn !!!

Mình vừa nhận được một số câu hỏi của bạn đọc Hoàng Đại Nghĩa ở TP. HCM...Nội dung như sau:

“Kính Chào Thầy Lý Tứ,

Tôi là một Phật Tử cũng hay theo dõi chuyên mục hỏi đáp của Thầy. Nay đủ duyên, tôi xin gửi tới Thầy một số câu hỏi tôi đã băn khoăn rất lâu mà chưa có lời giải đáp. Kính mong Thầy từ bi khai thị:

1. Tại sao khi chứng đắc Vô Thượng Bồ Đề, Đức Phật lại do dự không muốn đi giáo hóa? Phải tới khi Chư Thiên khuyến thỉnh Ngài mới đi. Ý niệm không muốn đi giáo hóa đó khởi lên có mâu thuẫn với Hai Đức - Vô Lượng Từ, Vô Lượng Bi của một bậc Chánh Đẳng Chánh Giác không thưa Thầy?

2. Trong thời Đức Phật tại thế, Tăng đoàn tuy là một mô hình cộng đồng lý tưởng, nhưng cũng không tránh khỏi những bất hòa và nhiễu loạn nội bộ (như vụ của t ôn giả Đề Bà Đạt Đa (Devadatta) chia rẽ Tăng đoàn; Vụ bất hòa ở Kosambi - Phật phải bỏ đi độc cư 3 tháng hay vụ đố kỵ của Tôn giả Xa Nặc với tôn Giả Xá Lợi Phất, Mục Kiền Liên…). Theo Thầy Lý Tứ, nguyên nhân chính của những vấn đề trên nằm ở đâu? Và Lục Hòa nên được áp dụng như thế nào trong việc gìn giữ sự ổn định của một tổ chức?

3. Lý do ở câu 1 và những vấn đề xảy đến ở câu 2 có liên quan gì với nhau không thưa Thầy?

4. Trong Kinh hay nói: “Tu hành lấy Tâm làm gốc”. Quả thực chung chung quá! Nhờ Thầy giải thích rõ hơn giúp tôi - thế nào là lấy tâm làm gốc?

5. Vì sao Kinh nói, các cảnh giới đều do Tâm hiển bày? Như vậy có rơi vào chủ nghĩa duy tâm không?

Kính chúc Thầy Lý Tứ sức khỏe và an vui!

07/03/2026 - 16:48:05 - Hoàng Đại Nghĩa - TP Hồ Chí Minh” (Hết thư)

Hoàng Đại Nghĩa và bạn đọc thân mến !!!

Về các thắc mắc của Hoàng Đại Nghĩa...Lý Tứ xin được trả lời như sau:

- Hỏi:

1. "Tại sao khi chứng đắc Vô Thượng Bồ Đề, Đức Phật lại do dự không muốn đi giáo hóa? Phải tới khi Chư Thiên khuyến thỉnh Ngài mới đi. Ý niệm không muốn đi giáo hóa đó khởi lên có mâu thuẫn với Hai Đức - Vô Lượng Từ, Vô Lượng Bi của một bậc Chánh Đẳng Chánh Giác không thưa Thầy?"

- Trả lời:

Kinh ghi lại, sau khi chứng Vô Thượng Bồ Đề, Đức Phật nhận thấy đạo lí đã chứng ngộ siêu quá thấy biết của chúng sinh nên khó nói cho họ thấu hiểu, vì thế có ý định nhập Niết Bàn...Sau đó được Chư Thiên ba lần khuyến thỉnh...Phật mới quán, để giúp chúng sinh thấu hiểu được đạo lí cao siêu này, Chư Phật xưa phải dùng ba thừa để giáo hoá...Nhìn ra con đường giáo hoá thông qua phương tiện ba thừa, bây giờ Phật Thích Ca Mâu Ni mới quyết định ở lại giáo hoá chúng sinh...!!!

Theo mình, khi chưa tìm ra con đường giáo hoá thì không có ý định đến với chúng sinh...Đến khi tìm được con đường tốt nhất mới ở lại giáo hoá...Quyết định này, chính là hành động đầy đủ đức tính từ bi của Phật...!!! Câu chuyện này cũng cho ta thấy rằng, kẻ trí khi chưa tìm thấy con đường thì, thà chết chứ không hồ đồ dạy người...Như vậy mới xứng đáng vô lượng từ bi chân thật...!!!

- Hỏi:

2. "Trong thời Đức Phật tại thế, Tăng đoàn tuy là một mô hình cộng đồng lý tưởng, nhưng cũng không tránh khỏi những bất hòa và nhiễu loạn nội bộ (như vụ của tôn giả Đề Bà Đạt Đa (Devadatta) chia rẽ Tăng đoàn; Vụ bất hòa ở Kosambi - Phật phải bỏ đi độc cư 3 tháng hay vụ đố kỵ của Tôn giả Xa Nặc với tôn Giả Xá Lợi Phất, Mục Kiền Liên…). Theo Thầy Lý Tứ, nguyên nhân chính của những vấn đề trên nằm ở đâu? Và Lục Hòa nên được áp dụng như thế nào trong việc gìn giữ sự ổn định của một tổ chức?"

- Trả lời:

a) Học tập mà chưa thật sự giác ngộ vì thế (bản thân) còn những riêng tư thầm kín...Đây chính là nguyên nhân dẫn đến chia rẽ, mâu thuẫn, đố kị, bất hoà...vv...!!!

b) Học tập để tự thân giác ngộ, không còn những nỗi niềm riêng tư, thầm kín chính là cách giúp người học tập đạo pháp thực hiện tinh thần lục hoà cao nhất...!!! Kinh Tương Ưng cũng dạy: "Những ai còn tư niệm, tư lường, thầm ý...Đây là cảnh sở duyên cho thức (mê) an trú...Thức an trú, thức tăng trưởng...Thức tăng trưởng, thức chọn lựa (con đường mê muội, không hoà hợp để đi)"...!!!

- Hỏi:

3. "Lý do ở câu 1 và những vấn đề xảy đến ở câu 2 có liên quan gì với nhau không thưa Thầy?"

- Trả lời:

Mình thấy các lí do ở câu một và hai không có liên quan gì...Một bên là thái độ của kẻ trí (câu 1); Một bên là hành xử của người ngu (câu 2)...!!!

- Hỏi:

4. "Trong Kinh hay nói: “Tu hành lấy Tâm làm gốc”. Quả thực chung chung quá! Nhờ Thầy giải thích rõ hơn giúp tôi - thế nào là lấy tâm làm gốc?"

- Trả lời:

a) Câu "lấy tâm làm gốc" chỉ là câu nói phổ biến chứ chưa phải tất cả trong đạo pháp...Vì rằng, đối với Phật đạo, tuỳ mỗi thừa, tuỳ mỗi giai đoạn học tập, người tu hành có lúc lấy tâm làm gốc, có lúc lấy thân làm gốc, có lúc lấy pháp làm gốc, có lúc lấy trí làm gốc...vv...Thậm chí, Lục Tổ Huệ Năng còn nói: "Thầy của ta lấy vô niệm làm tông, vô tướng làm thể, vô trụ làm gốc..." !!!

b) Lấy tâm làm gốc: Là lấy tâm làm đối tượng để quán chiếu, hàng phục...!!! Kinh Kim Cang cũng đề cập vấn đề này qua câu: "Vân hà ưng trụ ??? Vân hà hàng phục kì tâm ???" !!!

- Hỏi:

5. "Vì sao Kinh nói, các cảnh giới đều do Tâm hiển bày? Như vậy có rơi vào chủ nghĩa duy tâm không?"

- Trả lời:

a) Những câu nói như: Các cảnh giới do tâm hiển bày, hay tam giới duy tâm, hoặc hết thảy do tự tâm hiện...vv...trong Phật đạo, nhằm chỉ ra rằng, tất cả các cảnh giới sai biệt như: Ma, Phật; mê, ngộ; địa ngục, Niết Bàn; khổ, vui...vv...đều từ tâm thức biến hiện...!!! Người tu hành thường nhầm lẫn việc kinh nói các "cảnh giới trong tâm thức" thành ra "thế giới khách quan" như nhà cửa, xe cộ, tinh tú, nhật nguyệt...vv...!!!

b) Chữ tâm của Phật đạo không đồng nghĩa chữ tâm của triết lí duy tâm...!!! Vì thế, câu "hết thảy do tự tâm hiện" không liên hệ đến chủ nghĩa duy tâm...!!!

Hi vọng những trả lời vừa rồi, có thể giúp Hoàng Đại Nghĩa và bạn đọc sáng tỏ những thắc mắc đã nêu...!!! Chúc các bạn an vui, tinh tấn...!!!

Rất mong nhận được những câu hỏi lí thú, bổ ích từ mọi người...!!!

- Các bạn có thể gửi câu hỏi theo đường link sau: https://forms.gle/HooJiZeXLBNokpUx8

- Hoặc đặt câu hỏi trực tiếp từ Website LyTu.Vn

08/03/2026

LÝ TỨ

Các bạn !!!

Sáng nay, Chủ Nhật 16/06/2024 trong buổi sinh hoạt thường lệ sau chương trình 30 phút đọc sách cùng Lý Gia...!!!

Mình và mọi người lại có buổi trao đổi lí thú về các vấn đề hóc búa của Phật đạo như:

- Có mấy loại định (thiền định, vô lậu định, giải thoát định, ma ha na già định) ???

- Điều kiện để kiến tánh giác (tánh giác, tự tánh, Phật tánh) ???

- Vô minh và các giai đoạn tịch diệt (vô minh thế gian và vô minh xuất thế) ???

- Ý nghĩa đích thực của Phật đạo là gì ???

- Cái Kì Khôi trên tinh thần bài thơ:

"Thầy hay là Phật cũng danh thôi...!!!

Vạn loại hữu tình chỉ nói chơi...!!!

Cái thật ra ngoài danh và tướng...!!!

Ai người biết được 'Cái Kì Khôi'..." !!!

Sinh hoạt xong, ngồi nhâm nhi tách trà, lướt facebook...!!! Vô tình, nhìn thấy Lý Vĩnh Hưng đăng trên facebook của y ta bài Kì Cục Môn mà ST Lý Bạch Huệ Minh đã đọc trong chuyên mục sách nói (Anh Lạc Luận 2 - NXB Hồng Đức - MinhThangBooks phát hành)...!!!

Bài viết trên, mình đã viết cách đây 8 năm cũng vào một ngày tháng 6...!!! Bài viết tuy đã 8 năm rồi...Nhưng hôm nay vẫn thấy phảng phất ý nghĩa trong buổi sinh hoạt của chúng ta...!!!

Mình xin đăng lại bài viết này từ chuyên mục sách nói của Lý Gia với những mong các bạn thầm hội về Cái Kì Khôi của đạo pháp...!!!

Chúc mọi người có một ngày cuối tuần an vui, hạnh phúc...trên tinh thần rất...rất...rất...kì...khôi của Lý Gia...!!!

16/06/2024

LÝ TỨ

Các bạn! ^[[1]^] ... Những ngày trăng tròn tháng tư âm lịch này, đi qua từng con phố, từng làng quê… đâu đâu chúng ta cũng có thể nhìn thấy rất nhiều cờ, hoa mừng ngày Phật Đản.

Hoà cùng niềm vui chung của ba cõi, HĐ chúng ta là những Phật Tử, những người con được sinh ra từ miệng Đức Như Lai, được nuôi lớn bằng pháp thực thượng diệu của bậc Đẳng Chánh Giác và được sống yên vui trong ngôi nhà chung Thanh Tịnh Niết Bàn do Chư Phật dựng nên.Là những người con của Đấng Cha Lành, công ơn này và tài sản có được, chúng ta “không được quyền quên”, “không thể không báo ơn”, và nhất định phải “có bổn phận phải gìn giữ tài sản vô giá” này.

Giáo Pháp của Đức Phật là thứ tài sản vô giá nhất trong các thứ tài sản mà ba cõi có được. Trên 2500 năm trước, Đấng Từ Phụ Thích Ca Mâu Ni đã dành cả cuộc đời gây dựng, để lại và hôm nay chúng ta may mắn được thừa hưởng!

Biết ơn, báo ơn và giữ gìn tài sản của Đức Thế Tôn để lại. Theo mình, đây là nghĩa vụ thiêng liêng của bất kỳ những ai đã và đang coi mình là một Phật Tử (con của Phật) nói chung và của HĐ chúng ta nói riêng. Bất kỳ phút giây nào trong đời sống này, tạm quên ba điều đã nêu, chúng ta phải tự coi đó là nỗi bất hạnh lớn nhất trong cuộc đời này.

Bất hạnh vì bởi ta đã không toàn tâm toàn ý để kế thừa sự nghiệp trí tuệ (Duy Tuệ Thị Nghiệp) của Đức Phật, lại không biết gìn giữ thứ tài sản vô giá mà mỗi một châu kỷ thế gian mới có một Đức Phật làm nên và để lại. Điều này giống như người cha đã để lại cho những đứa con của mình một khối tài sản vô giá mà đứa con đó vì ngu muội “không biết kế thừa”, cũng “chẳng biết phát huy” khối tài sản này, lại mải mê bất giác chạy theo thú vui ở đời, “quên mất bổn phận gìn giữ” khối tài sản vô giá.

“Không kế thừa” được thì khối tài sản vô giá trở thành đồ vô dụng. “Không biết giữ gìn” thì tài sản đó sẽ mất dần theo tháng năm. “Không biết phát huy” để báo ơn Chư Phật là có lỗi với thế hệ đi sau.

Vì thế hệ đi sau sẽ không có cơ hội thấu suốt Giáo Pháp, giống như con cháu không biết rằng ông cha đã để lại kho tàng vô cùng lợi ích ở nơi đâu và tìm kiếm nó bằng cách nào! Để thực hiện trọn vẹn ba điều nêu trên. Theo mình thì mỗi người trong Huynh Đệ chúng ta phải:

- Tự nỗ lực bản thân, không rời chánh niệm, quyết tâm tu hành, thành tựu cho bằng được những lời Phật dạy. Có làm như vậy theo mình thì đây chính là biện pháp thiết thực để "giữ gìn trọn vẹn tài sản" của Chư Phật để lại.

-  Quyết đem những gì thành tựu được dù ít hay nhiều, dù sâu hay cạn, như pháp mà trao đổi với người chưa biết, để họ cùng có được điều tốt đẹp như ta. Làm như vậy theo mình thì đây chính là hành động cụ thể để "báo ơn Phật".

-  Chưa đạt được mục tiêu cuối cùng của Phật đạo vì lợi ích muôn loài, quyết “chưa thôi tu tập”. Chưa đạt được mục tiêu cuối cùng của Phật đạo vì lợi ích của ba cõi, phải biết hổ thẹn với lòng mình.

Chưa đạt được mục tiêu cuối cùng của Phật đạo, vì lợi ích thăng tiến của người tu hành cùng bản thân, phải tự biết rằng: “Mỗi một giây phút đi qua, là mỗi phút giây đang nuôi lớn lòng vị kỷ”.

Ngăn chặn lòng vị kỷ, vì lợi ích của muôn loài, quyết tâm tu tập để đạt được mục tiêu cuối cùng của Phật đạo, chính là hành động thiết thực nhất nói lên "lòng biết ơn đối với Chư Phật" bằng chính tấm lòng này.

Các bạn! ...  Mừng ngày Đấng Từ Phụ Đản Sanh, để tỏ lòng biết ơn, hành động báo ơn, thật tâm giữ gìn tài sản trí tuệ mà Thế Tôn đã để lại, ngoài chuyện treo đèn kết hoa như ngoài kia, theo mình thì trong tận cùng thẳm sâu của mỗi HĐ, chúng ta nhất định phải thực hiện cho bằng được ba điều nói trên.

Ngày nào chúng ta chưa làm được những điều này, giống như “một người con bất hiếu”, “một gia đình bất hạnh”, “một đời sống của những kẻ bất lực”. Chúng ta phải tự biết xấu hổ với Chư Phật, chúng ta phải tự biết xấu hổ với tiền nhân, bản thân, thế hệ đi sau, phải tự biết xấu hổ với muôn loài.

Có quyết tâm như thế, có biết xấu hổ như thế, có dành trọn tấm lòng này trong từng mỗi niệm như thế vì Giáo Pháp chúng ta mới không phụ công ơn của Chư Phật, chúng ta mới có thể tự hào mà nói rằng ta nay “quy y nơi Đức Phật, nơi Hiền Thánh Tăng” và chúng ta mới không “đánh mất Giáo Pháp của Chư Phật”.

Chỉ có suy nghĩ và hành động như thế, chúng ta mới xứng đáng với danh xưng là Phật Tử trong ngày mừng Đức Phật Đản Sanh này.

Chúc các HĐ tinh tấn và nhiều an lạc!          

                                                          LÝ TỨ

------------------

[[1]] Trích Email của Lý Tứ gửi cho các Huynh Đệ (HĐ) Lý Gia.

SÁCH NÓI - PHẬT GIÁO VÀ THIỀN - PHẦN 6 - TÁC GIẢ LÝ TỨ !!!

Xuất bản: NXB Dân Trí !!!

Phát hành: MinhThangBooks !!!

Đọc: Lý Lê Anh !!!

CÂU LẠC BỘ NHỮNG NGƯỜI YÊU MẾN SÁCH CỦA TÁC GIẢ LÝ TỨ - CHƯƠNG TRÌNH 30 PHÚT ĐỌC SÁCH CÙNG LÝ GIA CHÂU ÂU !!!

Đề tài: Viết Cho Những Người Bạn Trẻ - Tác giả Lý Tứ !!!

MC: Lý Diệu Âm !!!

Đọc: Lý Đông Anh !!!

Các bạn !!!

Mình nhận được thư cùng một số thắc mắc của hai bạn Tần Mục ở Hà Nội và Dương Việt Dũng ở Bắc Ninh...Nội dung như sau:

I- Thư bạn Tần Mục:

"Kính bạch Thầy Lý Tứ !

Con đã gửi tới chuyên mục "BẠN ĐỌC HỎI - LÝ TỨ TRẢ LỜI", hai bài viết để bày tỏ lòng ngưỡng mộ và ca ngợi Trí Tuệ thấu suốt của Thầy cùng Huynh Đệ Lý Gia.

Bài thứ hai, con sáng tác dưới dạng bài thơ để tôn vinh quyển sách Vô Thanh Luận. Con sắp xếp để các chữ cái trong bài thơ bắt đầu lần lượt bằng các chữ V - Ô - T - H - A - N - H... (tạo thành tên sách). Chính vì chủ ý này nên bài thơ chưa thể hiện hết được vẻ đẹp trọn vẹn của nội dung.

Con thực sự khâm phục Trí Tuệ của Thầy, vì nhờ Thầy mà con mới hiểu rõ thế nào là Trí Tuệ. Chỉ cần nhìn vào câu thơ cuối cùng (lược bỏ, giữ lại), con đã thấy được cả bức tranh toàn vẹn: Một vị chính là Trí Tuệ đã sáng tạo ra Đạo…Đâu cần danh tướng nữa!

* Bài thứ 3 này con xin được đặt câu hỏi như sau: Thầy dạy rằng: Tu hành trong Phật đạo chính là để dứt đi ba điều Ngu - Mê - Lầm và đạt được ba mục tiêu Giác Ngộ - Giải Thoát - Trí Tuệ. Vậy làm thế nào để Văn - Tư - Tu nhằm:

• Nhận diện rõ ràng Ngu - Mê - Lầm đang hiện diện ngay trong nhận thức của mình?

• Đạt được chắc thật Giác Ngộ - Giải Thoát - Trí Tuệ?

• Biết chắc chắn rằng bản thân đã thấu suốt hoàn toàn và thực chứng các mục tiêu đó?

Con xin thành tâm đảnh lễ Thầy!

8.3.2026 - 14:50 - Tần Mục - Hà Nội"

II- Thư của Dương Việt Dũng:

"Kính thưa Thầy Lý Tứ,

Con là Dương Việt Dũng ở Bắc Ninh.

Sau khi đọc những dòng trả lời của Thầy, con thực sự xúc động và khâm phục. Những giải đáp của Thầy không chỉ "gỡ rối" về mặt kỹ thuật thiền, mà còn mở ra cho con một nhận thức mới về toàn bộ cấu trúc của đạo lộ giác ngộ. Con xin cúi đầu cảm ơn Thầy.

Điều khiến con tâm đắc nhất chính là sự phân định rạch ròi giữa Thế gian thiền và Xuất thế gian thiền. Trước nay, con thường nghĩ thiền chỉ đơn thuần là ngồi cho tâm lặng, và khi gặp chướng ngại thì tìm cách đè nén. Nhưng Thầy chỉ rõ: Chính cái sự dụng công, tạo tác ấy (hữu vi pháp) lại là cội nguồn của triền cái. Còn khi đã có "giác lực", thiền định chỉ là hệ quả tự nhiên của một tâm thức đã được khai phóng. So sánh của Thầy về "bệnh nhân nan y" và "tín căn" thật sự là một minh họa rõ ràng, giúp con hiểu thế nào là sự mãnh liệt tự nhiên mà không tạo ra áp lực.

Để tiếp tục được nghe Thầy, xin phép Thầy cho con được hỏi thêm một số điều nữa ạ:

1. Thời gian vừa rồi mạng xã hội đang nổi lên lùm xùm về chuyện một cô gái và một thầy tu, người ta cho rằng cô gái đó đầu tiên đến bằng “tín tâm” sau sa vào “mê tín”. Nhờ Thầy minh định giúp con các khái niệm “tín căn” “tín tâm” và “mê tín”? Điều gì để người học Phật phân biệt được mình đang có “tín căn” hay đang bị “mê tín” dẫn dắt? Việc thay đổi nhận thức như Pháp và việc bị “tẩy não” (để theo một chủ thuyết, một vị thầy ngoại đạo) giống và khác nhau như thế nào ạ?

Thưa Thầy Lý Tứ,

Con tiếp tục đọc kỹ Chương 3: "Bốn Đế và Ba Thừa" (trang 46-88) trong tác phẩm Phật Giáo và Thiền, con vô cùng tâm đắc với cách Thầy đã luận giải một cách sâu sắc và có hệ thống về Tứ Diệu Đế - "linh hồn" của giáo lý Phật giáo, cũng như mối quan hệ biện chứng giữa bốn chân lý này với ba thừa (Thanh Văn, Duyên Giác, Bồ Tát). Con xin có một số câu hỏi để làm rõ băn khoăn trong con:

2. Xin Thầy giải thích kỹ hơn về chữ Đế theo góc nhìn Phật Đạo? Tại sao Đức Phật không nói Khổ, Tập, Diệt, Đạo mà lại nói Khổ Đế, Tập Đế, Diệt Đế, Đạo Đế ạ?

3. Đại đa số người tu đang hiểu, Khổ Đế là một sự thật không chối cãi, thực hành Bát Chánh Đạo (Đạo Đế) để giải quyết Tập Đế (nguyên nhân) nhằm đạt được mục tiêu hết Khổ như vậy được gọi là Diệt Đế. Nhưng Thầy lại chủ trương đi tuần tự, giải quyết Khổ Đế, Tập Đế, đạt được Diệt Đế khi đó mới học Đạo Đế. Thầy có thể giải thích giúp con lý do, căn cứ Thầy chủ trương như vậy ạ?

Ba thừa ứng với 3 nhóm đối tượng căn cơ khác nhau. Có nhất thiết họ đều phải trải qua tuần tự 4 đế trong quá trình tu tập? Có đối tượng nào có thể nhảy cóc, đảo lộn thứ lớp trên không ạ?

4. Thế nào là "trí tuệ vô lậu" thưa Thầy? Trí tuệ vô lậu khác trí tuệ thế gian như thế nào? Có cần loại bỏ trí tuệ thế gian trên con đường tu tập để đạt trí tuệ vô lậu không ạ?

Con xin tri ân Thầy vì kho tàng Pháp bảo mà Thầy đang ngày đêm truyền trao.

Kính chúc Thầy nhiều sức khỏe!

13/03/2026 - 18:40:14 - Dương Việt Dũng - Bắc Ninh" (Hết thư)

Tần Mục, Dương Việt Dũng và bạn đọc thân mến:

Về các câu hỏi của hai bạn, mình xin lần lượt trả lời như sau:

I- Các câu hỏi của bạn Tần Mục:

- Hỏi:

"Thầy dạy rằng: Tu hành trong Phật đạo chính là để dứt đi ba điều Ngu - Mê - Lầm và đạt được ba mục tiêu Giác Ngộ - Giải Thoát - Trí Tuệ. Vậy làm thế nào để Văn - Tư - Tu nhằm:

• Nhận diện rõ ràng Ngu - Mê - Lầm đang hiện diện ngay trong nhận thức của mình?

• Đạt được chắc thật Giác Ngộ - Giải Thoát - Trí Tuệ?

• Biết chắc chắn rằng bản thân đã thấu suốt hoàn toàn và thực chứng các mục tiêu đó?"

- Trả lời:

a) Đối với Phật đạo, Tứ đế chính là bốn cấp học giúp người học ứng dụng văn, tư, tu để ra khỏi ba món ngu, mê, lầm của đạo pháp...!!! Khổ đế và tập đế, giải quyết các món khổ, phiền não, kiết sử, mê mờ gọi chung là lậu hoặc, giúp người hết ngu...!!! Diệt đế, giúp người "minh tâm kiến tánh" chứng chân Niết Bàn, hết mê...!!! Đạo đế, giúp người thành tựu trí tuệ "thấy thiệt tướng", hết lầm...!!!

b) Thoát khỏi ba món ngu mê lầm, người học sẽ lần lượt thành tựu ba mục tiêu của đạo pháp là giác ngộ, giải thoát và trí tuệ...!!! Mỗi mục tiêu có những chuẩn mực nhất định, người học căn cứ vào các chuẩn mực (pháp ấn) đó để tự đánh giá mức độ thành tựu của mình...!!!

c) Cảm ơn bài thơ của Tần Mục...Mình mạn phép "sửa chữa chút chút" để bài thơ khi đọc lên có vần điệu, gãy gọn cũng như trong sáng hơn...!!!

II- Các câu hỏi của Dương Việt Dũng:

- Hỏi:

1. "Thời gian vừa rồi mạng xã hội đang nổi lên lùm xùm về chuyện một cô gái và một thầy tu, người ta cho rằng cô gái đó đầu tiên đến bằng “tín tâm” sau sa vào “mê tín”. Nhờ Thầy minh định giúp con các khái niệm “tín căn” “tín tâm” và “mê tín”? Điều gì để người học Phật phân biệt được mình đang có “tín căn” hay đang bị “mê tín” dẫn dắt? Việc thay đổi nhận thức như Pháp và việc bị “tẩy não” (để theo một chủ thuyết, một vị thầy ngoại đạo) giống và khác nhau như thế nào ạ?"

- Trả lời:

a) Về câu chuyện bạn nêu, mình không tìm hiểu, không biết thực hư, nên không có ý kiến...!!!

b) Tín tâm: Niềm tin riêng của mỗi con người...!!! Tín căn: Niềm tin sâu đậm, có căn cứ, đã mọc rễ trong tâm thức...!!! Mê tín: Niềm tin mù quáng, không cơ sở, thiếu logic...!!!

c) Giác ngộ chân thật, là cơ sở giúp người học tập trong Phật đạo biết mình không rơi vào mê tín...!!!

d) Thay đổi nhận thức như pháp sẽ đưa đến thanh tịnh, an vui, hết phiền não, lậu hoặc, không cố chấp, thị phi, hơn thua....vv...Bị "tẩy não" thì ngược lại...!!!

- Hỏi:

2. "Xin Thầy giải thích kỹ hơn về chữ Đế theo góc nhìn Phật Đạo? Tại sao Đức Phật không nói Khổ, Tập, Diệt, Đạo mà lại nói Khổ Đế, Tập Đế, Diệt Đế, Đạo Đế ạ?"

- Trả lời:

a) Đế: Gốc rễ, nền tảng, cơ sở, bệ đỡ, nguyên nhân...!!!

b) Khổ, tập, diệt, đạo là hiện tượng, là cái ngọn, là quả đã thành...!!! Khổ đế, tập đế, diệt đế, đạo đế là nguyên nhân, là cơ sở phát sinh, là nền tảng, là gốc rễ, là bản chất làm nên các hiện tượng như khổ, tập, diệt, đạo...!!!

- Hỏi:

3. "Đại đa số người tu đang hiểu, Khổ Đế là một sự thật không chối cãi, thực hành Bát Chánh Đạo (Đạo Đế) để giải quyết Tập Đế (nguyên nhân) nhằm đạt được mục tiêu hết Khổ như vậy được gọi là Diệt Đế. Nhưng Thầy lại chủ trương đi tuần tự, giải quyết Khổ Đế, Tập Đế, đạt được Diệt Đế khi đó mới học Đạo Đế. Thầy có thể giải thích giúp con lý do, căn cứ Thầy chủ trương như vậy ạ?"

- Trả lời:

a) Nếu khổ là "sự thật không chối cãi", thì khổ làm sao dứt ???!!!

b) Người đã thành tựu bát chánh (thấy, nghe, nghĩ suy...vv...đều chân chánh, như pháp) thì, khổ, phiền não ở đâu ra mà diệt trừ...???!!!

c) Kinh Đại Niết Bàn, Phật dạy đại ý: "Tứ đế như bốn bậc thang, muốn đến bậc thang thứ hai phải đi qua bậc thang thứ nhất...Muốn đến bậc thang thứ ba, thứ tư phải đi qua các bậc thang trước, sự tình này không thể đảo ngược..." !!!

d) Khổ đế và tập đế, là cách thức thanh lọc giúp tâm thức chúng sanh như nguồn nước bị nhiễm ô, lóng trong các tạp chất thô trọng (tạp niệm)...!!! Diệt đế, là cách thức làm cho nước (tâm thức) đã lóng trong hoàn toàn tiêu diệt các mầm bệnh vi tế (các hoặc) tiềm ẩn trong nó...!!! Đạo đế, là học cách thức chế biến, tinh luyện thứ nước trong sạch (tinh khiết) đã có thành diệu dược cứu người (cam lộ)...!!! Quy trình chuyển hoá tâm thức này của giáo pháp, gồm đủ các bước mang tính khoa học, không thể đảo ngược...!!!

- Hỏi:

4."Ba thừa ứng với 3 nhóm đối tượng căn cơ khác nhau. Có nhất thiết họ đều phải trải qua tuần tự 4 đế trong quá trình tu tập? Có đối tượng nào có thể nhảy cóc, đảo lộn thứ lớp trên không ạ?"

- Trả lời:

a) Ba thừa đều phải dùng quy trình tứ đế để thành tựu các mục tiêu trong Phật đạo...!!!

b) Người căn cơ nhạy bén có thể thành tựu mau chóng quy trình trên, vì quá mau chóng nên "cảm giác nhảy cóc" gọi là đốn ngộ...!!! Nhưng, học tập đảo lộn thì không...!!! Giống như người đã học đại học (đạo đế) thì quay trở lại học cấp tiểu học (khổ, tập) để làm gì ???!!!

- Hỏi:

5. "Thế nào là "trí tuệ vô lậu" thưa Thầy? Trí tuệ vô lậu khác trí tuệ thế gian như thế nào? Có cần loại bỏ trí tuệ thế gian trên con đường tu tập để đạt trí tuệ vô lậu không ạ?"

- Trả lời:

a) Trí tuệ vô lậu: Là thứ trí tuệ (hiểu biết, nhận thức) không còn chứa nhóm khổ, phiền não, kiết sử, mê mờ...!!! Trí tuệ hữu lậu hay thế trí (trí tuệ thế gian) thì ngược lại...!!!

b) Phật đạo không chủ trương loại bỏ trí tuệ (hiểu biết) thế gian...Mà, chỉ dạy người thấu suốt bản chất của hiểu biết (hay nhận thức) và đưa ra quy trình chuyển hoá, giúp hiểu biết hay nhận thức không còn chứa nhóm mầm mống phát sinh lậu hoặc...!!! Phật đạo gọi quy trình chuyển hoá này là "chuyển thức thành trí"...!!! Dương Việt Dũng và bạn đọc có thể tham khảo đề tài này qua các video từ đường dẫn sau: https://youtu.be/H5PZdczOERQ?si=u4Mx4f-RIN37KQp8...hoặc video: https://youtu.be/J2InKn9xHAk....!!!

Hi vọng, những trả lời vừa rồi, có thể giúp Tần Mục, Dương Việt Dũng và bạn đọc giải toả những thắc mắc đã nêu...!!! Chúc các bạn an vui, tinh tấn, thành công trong học tập...!!!

Rất mong nhận được những câu hỏi lí thú, bổ ích từ mọi người...!!!

- Các bạn có thể gửi câu hỏi theo đường link sau: https://forms.gle/HooJiZeXLBNokpUx8

- Hoặc đặt câu hỏi trực tiếp từ Website LyTu.Vn

15/03/2026

LÝ TỨ

Các bạn !!!

Mình vừa nhận được thư và một số câu hỏi của độc giả Duy Tuệ ở Hà Nội...Nội dung như sau:

"Kính thưa tác giả Lý Tứ,

Tôi là một người đã dành nhiều năm nghiên cứu và thực hành Phật Pháp, đặc biệt là hệ thống kinh điển Đại thừa. Tôi rất tâm đắc với cách tiếp cận Phật đạo như một nền giáo dục của ông, thể hiện qua các tác phẩm như "Phật Giáo Và Thiền" hay "Vô Đối Môn" và tập sách mới xuất bản “Vô Thanh Luận”. Tôi thấy hướng tiếp cận này rất mới mẻ và có tính ứng dụng cao.

Tuy nhiên, trong quá trình đọc kinh, tôi có một vài trăn trở, xin được phép trao đổi và đặt câu hỏi với ông như sau:

1. Về "Tứ Y" (bốn pháp nương tựa) và tinh thần giáo dục khai phóng

Kính thưa ông, trong Phẩm Tứ Y của kinh Đại Niết Bàn, Đức Phật có dạy về bốn điều nương tựa: (1) Y pháp bất y nhân, (2) Y liễu nghĩa kinh bất y bất liễu nghĩa, (3) Y trí bất y thức, (4) Y nghĩa bất y ngữ. Đây được xem là kim chỉ nam cho người học Phật, mang tính chất "giáo dục khai phóng" triệt để, giúp hành giả không bị lệ thuộc vào bất kỳ cá nhân hay hình thức ngôn ngữ nào.

Ở cương vị một nhà giáo dục, ông thấy "Tứ Y" nên được lồng ghép và giảng dạy như thế nào trong các chương trình, tác phẩm của mình để người học (những người đang tìm hiểu Phật đạo) có thể thực sự ứng dụng, tránh được việc biến Phật pháp thành một hệ thống giáo điều hay niềm tin mù quáng, thay vì là một nền giáo dục trí tuệ?

2. Về "Pháp thân thường trụ" và mục tiêu giáo dục

Kính thưa ông, một trong những giáo lý cốt lõi và cao siêu nhất của Kinh Đại Niết Bàn là thuyết "Như Lai thường trụ" và "Pháp thân bất diệt". Kinh khẳng định thân kim cang của Như Lai là chân thường, chân lạc, chân ngã, chân tịnh, hoàn toàn vượt thoát quan niệm vô thường, khổ, vô ngã, bất tịnh của thế gian và hàng Nhị thừa .

Nếu nhìn nhận Phật đạo là một nền giáo dục thiết thực, thì khái niệm "Pháp thân thường trụ" nên được trình bày như thế nào? Và với tư cách là một nhà giáo dục, ông sẽ dùng phương pháp nào để giúp học viên của mình có thể "cảm nhận" hoặc "kiến chứng" được một khái niệm siêu việt như "Pháp thân", thay vì chỉ hiểu nó như một đối tượng của niềm tin hay tư duy triết học?

3. Về "Nhất-xiển-đề" và thách thức trong việc giáo dục

Kính thưa ông, trong kinh Đại Niết Bàn có nhắc đến hạng người "Nhất-xiển-đề", những người bị cho là "chặt đứt mọi căn lành, không có niềm tin, không còn khả năng thành Phật". Đây là một vấn đề gây nhiều tranh luận, vì dường như nó đi ngược lại tinh thần bình đẳng và từ bi của Phật giáo Đại thừa - Tất cả chúng sanh đều có Phật Tánh.

Đứng ở góc độ "giáo dục khai phóng" mà ông theo đuổi, liệu có tồn tại khái niệm về một "người học không thể tiếp thu" (một "Nhất-xiển-đề" trong giáo dục) hay không? Nếu có, vai trò của người thầy (hay nhà giáo dục) là gì khi đối diện với những người học dường như "vô căn lành" ấy, những người mà mọi phương pháp sư phạm dường như đều không có tác dụng? Trách nhiệm "khai thị" của người dạy trong trường hợp này là gì để đánh thức được Phật Tánh trong họ?

Tôi rất mong nhận được sự chia sẻ và những góc nhìn sâu sắc từ một người đã dày công nghiên cứu và ứng dụng Phật pháp như ông. Những câu trả lời của ông trong các chuyên mục "Bạn đọc hỏi - Lý Tứ trả lời" luôn rất thực tế và khai minh, và tôi tin rằng những trăn trở trên cũng là điều mà nhiều người đang tìm hiểu Phật Pháp theo tinh thần giáo dục và ứng dụng quan tâm .

Xin trân trọng cảm ơn ông.

18/03/2026 - 14:53:54

Duy Tuệ - Hà Nội" (Hết thư)

Độc giả Duy Tuệ và bạn đọc kính mến !!!

Lời đầu tiên, Lý Tứ xin chân thành cảm ơn độc giả Duy Tuệ, người có tuổi đời lẫn tuổi đạo thuộc hàng cao niên...Đã có những nhận xét tốt đẹp về cách tiếp cận Phật đạo của Lý Gia cũng như chuyên mục Bạn Đọc Hỏi - Lý Tứ Trả Lời...!!! Chúc độc giả Duy Tuệ nhiều sức khoẻ, an vui, có những thành công nhất định trên hành trình tham cứu đạo pháp...!!!

Về các thắc mắc của độc giả...Lý Tứ xin được phép trả lời như sau:

- Hỏi:

1. "Về "Tứ Y" (bốn pháp nương tựa) và tinh thần giáo dục khai phóng

Kính thưa ông, trong Phẩm Tứ Y của kinh Đại Niết Bàn, Đức Phật có dạy về bốn điều nương tựa: (1) Y pháp bất y nhân, (2) Y liễu nghĩa kinh bất y bất liễu nghĩa, (3) Y trí bất y thức, (4) Y nghĩa bất y ngữ. Đây được xem là kim chỉ nam cho người học Phật, mang tính chất "giáo dục khai phóng" triệt để, giúp hành giả không bị lệ thuộc vào bất kỳ cá nhân hay hình thức ngôn ngữ nào.

Ở cương vị một nhà giáo dục, ông thấy "Tứ Y" nên được lồng ghép và giảng dạy như thế nào trong các chương trình, tác phẩm của mình để người học (những người đang tìm hiểu Phật đạo) có thể thực sự ứng dụng, tránh được việc biến Phật pháp thành một hệ thống giáo điều hay niềm tin mù quáng, thay vì là một nền giáo dục trí tuệ?"

- Trả lời:

a) Tứ y trong Phật đạo là bốn nguyên tắc căn bản, là kim chỉ nam giúp người học không bám chấp vào những điều phi chân lí, làm trở ngại quá trình tiến tu...!!! Bốn điều gồm:

1- Y pháp bất y nhân: Chỉ căn cứ vào chánh pháp, không căn cứ vào cá nhân hay bản thân người dạy...!!!

2- Y nghĩa bất y ngữ: Chỉ căn cứ vào nghĩa lí, không chạy theo hay chấp nhất văn tự...!!!

3- Y trí bất y thức: Chỉ nương vào trí tuệ chân thật, không căn cứ vào phân biệt của vọng thức...!!!

4- Y kinh liễu nghĩa, không y kinh bất liễu nghĩa: Chỉ căn cứ vào những lời dạy hay kinh điển chỉ thẳng chân lí, không căn cứ vào lời dạy hay kinh điển chưa hoàn hảo, mang tính phương tiện...!!!

b) Đối với Lý Gia, việc học tập Tứ y được giảng giải nội dung cụ thể bốn món này để người học nắm rõ...Đồng thời, người học được nhắc nhở từ các điển hình cụ thể khi có cơ duyên...!!!

- Hỏi:

2. "Về "Pháp thân thường trụ" và mục tiêu giáo dục

Kính thưa ông, một trong những giáo lý cốt lõi và cao siêu nhất của Kinh Đại Niết Bàn là thuyết "Như Lai thường trụ" và "Pháp thân bất diệt". Kinh khẳng định thân kim cang của Như Lai là chân thường, chân lạc, chân ngã, chân tịnh, hoàn toàn vượt thoát quan niệm vô thường, khổ, vô ngã, bất tịnh của thế gian và hàng Nhị thừa.

Nếu nhìn nhận Phật đạo là một nền giáo dục thiết thực, thì khái niệm "Pháp thân thường trụ" nên được trình bày như thế nào? Và với tư cách là một nhà giáo dục, ông sẽ dùng phương pháp nào để giúp học viên của mình có thể "cảm nhận" hoặc "kiến chứng" được một khái niệm siêu việt như "Pháp thân", thay vì chỉ hiểu nó như một đối tượng của niềm tin hay tư duy triết học?"

- Trả lời:

a) Pháp thân: Cách nói khác trí tuệ của Phật hay Bồ tát...!!!

b) Để dễ hiểu về ba thân trong đó có pháp thân...Ví dụ sau, có thể giúp người học cảm nhận về các thân ấy: Thân tướng thầy giáo, ví như nhục thân...!!! Những bài giảng, ví như hoá thân...!!! Hiểu biết của người thầy, ví như pháp thân...!!!

- Hỏi:

3. "Về "Nhất-xiển-đề" và thách thức trong việc giáo dục

Kính thưa ông, trong kinh Đại Niết Bàn có nhắc đến hạng người "Nhất-xiển-đề", những người bị cho là "chặt đứt mọi căn lành, không có niềm tin, không còn khả năng thành Phật". Đây là một vấn đề gây nhiều tranh luận, vì dường như nó đi ngược lại tinh thần bình đẳng và từ bi của Phật giáo Đại thừa - Tất cả chúng sanh đều có Phật Tánh.

Đứng ở góc độ "giáo dục khai phóng" mà ông theo đuổi, liệu có tồn tại khái niệm về một "người học không thể tiếp thu" (một "Nhất-xiển-đề" trong giáo dục) hay không? Nếu có, vai trò của người thầy (hay nhà giáo dục) là gì khi đối diện với những người học dường như "vô căn lành" ấy, những người mà mọi phương pháp sư phạm dường như đều không có tác dụng? Trách nhiệm "khai thị" của người dạy trong trường hợp này là gì để đánh thức được Phật Tánh trong họ?"

- Trả lời:

a) Nhất xiển để (Icchantika):

1- Là từ phiên âm chỉ hạng người dứt thiện căn, không có niềm tin vào giáo pháp, tội lỗi và không biết hổ thẹn. Họ được xem là kẻ khó được cứu độ...!!!

2- Bồ tát xiển đề: Một số trường hợp đặc biệt, Bồ tát nguyện ở lại trong vòng luân hồi để cứu độ chúng sinh mà không chịu vào Niết Bàn...Hạng Bồ tát này, Phật đạo gọi là "Bồ tát xiển đề"...!!!

Về Nhất xiển đề...Theo quan điểm của tôi, hạng người này tuy đã dứt căn lành, nhưng đến lúc nào đó, nếu họ hồi tâm, chân thật sám hối thì cũng có cơ hội giác ngộ như bao chúng sinh khác...!!! Kinh Đại Niết Bàn có đoạn như sau:

"- Này Thuần-đà! Nếu phạm bốn tội nặng và năm tội nghịch, cùng hủy báng Chánh pháp, người như vậy gọi là phá giới.

Thuần-đà bạch Phật:

- Thế-Tôn! Người phá giới như vậy có thể cứu vớt được chăng?

- Này Thuần-đà! Có nhơn duyên thời cứu vớt được. Nếu người đó còn mặc pháp phục chưa bỏ, trong tâm luôn hổ thẹn sợ sệt, tự trách cứ lấy mình, trong lòng ăn năn, sanh tâm hộ trì Chánh pháp, muốn kiến lập Chánh pháp và nguyện sẽ cúng dường người hộ pháp. Nếu có người đọc tụng kinh điển Đại thừa, Tôi sẽ đến han hỏi để được thọ trì đọc tụng. Khi đã thông thuộc rồi, Tôi sẽ vì người khác giảng nói. Này Thuần-đà người như trên đây, Phật gọi là chẳng phá giới..." (Trích kinh Đại Niết Bàn - HT Thích Trí Tịnh dịch)...!!!

b) Như đã nêu ở trên, Nhất xiển đề là hạng người đã mất căn lành, rất khó giáo dục...Tuy nhiên, tâm chúng sanh vô thường và Phật tánh trong họ là thường...Vì thế, khi nào tâm thức Nhất xiển đề vô thường của người ấy tiêu thất, nếu họ quyết tâm học tập thì cơ hội giác ngộ nhất định sẽ đến...!!! Giống như hết mây mù, mặt trời sẽ hiện...!!!

Hi vọng, những trả lời vừa rồi, có thể giúp độc giả Duy Tuệ và bạn đọc giải toả những thắc mắc đã nêu...!!! Chúc độc giả Duy Tuệ và bạn đọc an vui, tinh tấn...!!!

Rất mong nhận được những câu hỏi lí thú, bổ ích từ mọi người...!!!

- Các bạn có thể gửi câu hỏi theo đường link sau: https://forms.gle/HooJiZeXLBNokpUx8

- Hoặc đặt câu hỏi trực tiếp từ Website LyTu.Vn

18/03/2026

LÝ TỨ