- Hỏi

“Thưa thầy Lý Tứ! ... Công việc của em thuộc loại bận rộn, nhiều khi công nhân tan ca em vẫn phải làm việc, rất nhiều áp lực. Để giảm áp lực, em tìm đến Phật pháp đọc rất nhiều sách giảng giải về Phật pháp và dạy tu học, nhưng càng đọc em càng rối, mỗi sách thuyết một cách, mỗi sách dạy một kiểu...

Thế rồi em lang thang trên mạng và đọc được những bài viết của thầy, em nhận thấy thầy giải thích Phật pháp không giống những gì các cuốn sách mà em xem qua đã viết. Cách giải thích của thầy theo em là hiện đại và gần gũi với cuộc sống, không lý luận cao siêu, không dài dòng, giúp người đọc dễ hiểu. Em thử áp dụng cách dạy của thầy và nhận thấy bản thân mình có thể học theo cách của thầy.

Nay em mạo muội viết thư này, em biết những bậc uyên bác như thầy không chấp người mới học. Mong thầy giải đáp một số thắc mắc của em!

1) Một người như em, bận rộn với cuộc sống không nhiều thời gian cho việc tu học, nói chung không có thời gian ngồi thiền tụng kinh công phu (một vợ hai con, vợ em cũng kỹ sư nhưng làm khác cơ quan). Về nhà, tranh thủ lắm mới có thời gian đọc sách hoặc lên mạng, tuy vậy em rất cố gắng. Em xin hỏi thầy, thầy có cách gì giúp em tu tập trong hoàn cảnh này không?

2) Em nghe nói, theo đạo là phải bỏ đời! Mà cái gánh của em bỏ thế nào đây? Nếu thực hiện như vậy, có phải trở thành người vô trách nhiệm và tiêu cực trong khi xã hội và gia đình đang cần mình? Em xin lỗi nếu câu hỏi này không làm thầy vừa ý!

3) Đạo là gì? Em nghĩ mãi mà không thông, mỗi nơi giải thích một cách? Đạo từ đâu mà có? Có phải đạo là những gì cao siêu vượt quá khả năng tiệm cận một con người bình thường? 

(15/07/2020 01:30:00; Trương Phú Cần)

- Đáp:

Đọc tâm sự..., mình rất thông cảm và xin được chia sẻ những áp lực mà bạn đang gặp phải trong cuộc sống!!!

Không riêng gì bạn, mà theo mình, chúng ta đang sống trong kỉ nguyên công nghệ, kỉ nguyên mà tất cả mọi người đều phải vận hành theo quy luật của nó để tạo ra những sản phẩm tốt nhất cho xã hội, đồng thời giúp cuộc sống tốt đẹp hơn... Vì thế, áp lực trong công việc, áp lực từ cuộc sống là chuyện nhất định phải xảy ra!!!

Vấn đề ở đây là, không phải chúng ta than vãn, trốn chạy hay né tránh áp lực!!! Vì rằng than vãn, trốn chạy hay né tránh không giải quyết tận gốc vấn đề!!! Mà theo mình, kẻ trí nên chọn cho mình tâm thế như thế nào để đón nhận các áp lực ấy!!!??? ... Khi hiểu được điều này, cũng công việc ấy, cũng áp lực ấy... Nhưng nó không làm ta cuống quýt hay hãi sợ trước áp lực, thậm chí ta có thể thong dong đón nhận mọi hoàn cảnh, nhờ thế năng suất làm việc có thể tăng lên!!! ... Về các thắc mắc, mình xin được giải đáp:

45.1. Một người... bận rộn... không nhiều thời gian cho việc tu học, ... thầy có cách gì giúp em tu tập trong hoàn cảnh này không?

Đạo Phật là con đường giúp người thay đổi nhận thức, con đường đó chính là Phật pháp!!! ... Phật pháp gồm vũ trụ quan và nhân sinh quan của Phật đạo... Nói nôm na, Phật pháp giúp ta nhìn nhận cuộc sống và thế giới theo nhãn quang Phật giáo...!!!

Phật đạo chỉ ra rằng, thế giới tự nó không tánh, không tướng... Cái được gọi là cuộc sống (nhân sinh) chỉ là sự tiếp nối liên tục trong tâm thức, thông qua những pháp (quan niệm) được ý thức sản sinh một cách chủ quan, khi nhìn về thế giới và nhân sinh!!!

Từ quan điểm đó, Phật đạo chỉ ra rằng: Thế giới bản lai (xưa nay) không phải là một pháp như người đời vẫn thường quan niệm... Giống như mặt trời, mặt trăng, núi non, biển cả, bình, bàn, li, chén, v.v... bản chất các thứ ấy chẳng trói buộc hay giải thoát vì nó không phải là pháp (tự nó không phải là một quan niệm)!!! ... Cho nên Phật dạy: “Ta dùng Phật nhãn quan sát hết thảy tinh tú, nhật nguyệt, núi sông, ao hồ, các đại, hữu tình, vô tình, v.v... không một pháp có được...”!!!

Cũng từ quan điểm đó, Phật đạo chỉ ra rằng: Cuộc sống tự nó là không!!! ... Tức thân, tâm, ý thức bản lai tự không... Có nghĩa, trong tận cùng sâu thẳm của thân, tâm, ý thức cũng chẳng hề có pháp nào... Kinh dạy: “Ngũ uẩn giai không” (năm uẩn pháp đều không)!!!

Như vậy, xét cho cùng, thế giới và nhân sinh không phải là các pháp uẩn (các quan niệm trói buộc)!!! ... Chỉ tại ta mãi chạy theo hiện tượng (hư vọng tướng) từ thấy nghe hay biết (kiến văn giác tri) rồi bỏ quên cái được gọi là “bản lai vô sanh” vốn dĩ là bản chất (thiệt tướng) mà mỗi mỗi hữu tình tự có!!! ... Vì thế, trong bản nhiên vô sanh mà lại sanh ưu bi, khổ não!!! ... Thấy có trói buộc, thấy có giải thoát!!!

Nhận thức đúng những điều này rồi, ta bình tâm suy xét thân tâm và thế giới, mới thấy công việc là công việc, ta là ta, tất cả đều không có tánh sanh diệt, cũng chẳng có tướng áp lực hay không áp lực!!! ... Chỉ tại một niệm mê, mê thân tâm, mê thế giới, mê công việc, v.v... áp lực mới hiện!!!

Nếu mọi thời, mọi lúc, mọi nơi ta đều ý thức như vậy (chánh niệm) Không chạy theo hiện tượng, không để công việc trở thành quan niệm chiếm cứ tâm trí ta (mê)!!! ... Kinh dạy: “Khi mắt đối sắc, tai nghe âm thanh, v.v... không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng, không cho rằng cái ta thấy nghe là vừa ý hay không vừa ý, cũng đồng thời không cho rằng các thứ ấy cũng vừa ý cũng không vừa ý, v.v... Khi nào các quan niệm như thế khởi lên, biết đây là hữu vi, hữu lậu (quan niệm do tâm ý sản sanh làm che mờ tâm trí), phải xả nó lập tức, thanh tịnh giải thoát sẽ tự hiện...”!!!

Với những gì được nêu ở trên, con đường của Phật đạo chính là thứ văn hoá giúp ta nhận thức một cách minh bạch về bản chất của thân tâm và thế giới... Mà, những gì thuộc về nhận thức, những gì thuộc về văn hoá khi nhận thức thấu đáo, nó sẽ là hơi thở làm nên “sự sống”, nó sẽ là chất liệu làm nên “đời sống” ... Hay khác hơn, nó chính là ta, ta chính là nó, ở đâu ta cũng là nó, làm gì nó cũng là ta (ta và văn hoá đó không hai)!!!

Như vậy, không nhất thiết phải ngồi thiền, tụng kinh, công phu, v.v... như bạn nêu mới là tu, mà tu theo Phật đạo là hành động biến nhận thức thành văn hoá trong mọi hoạt động của đời sống (biến nhận thức thành văn hoá và sống với nó gọi là văn tư tu)!!! Đây là lí do vì sao, Phật đạo gọi là “Đạo Giác Ngộ”!!! Giác ngộ là nhận thức như pháp, là thấy biết thân tâm và thế giới một cách minh bạch, cuối cùng bắt gặp điều ta đã nhận thức, đã thấy biết minh bạch ấy ngay trong thực tại này!!!

Như vậy, chắc bây giờ người bạn trẻ... đã nhận ra “tu hành trong hoàn cảnh này” là làm những gì rồi chứ!!!

45.2. Theo đạo là phải bỏ đời! ... cái gánh của em bỏ thế nào đây? Nếu... như vậy, ... thành... vô trách nhiệm... khi xã hội và gia đình đang cần...?

Nếu hiểu được Phật đạo là gì, tu tập trong Phật đạo là thực hành ra sao... như những gì đã được giải thích ở câu 1!!! Các thắc mắc trong câu hỏi này: Theo đạo là phải bỏ đời? Cái gánh của em bỏ thế nào đây! Người có trách nhiệm hay vô trách nhiệm? Tích cực hay tiêu cực, v.v...??? Nhất định tự bạn có thể trả lời cho chính bản thân theo quan điểm chánh thống của Phật giáo!!!

45.3.  Đạo là gì? ... mỗi nơi giải thích một cách? Đạo từ đâu mà có? Có phải đạo là những gì cao siêu vượt quá khả năng... người bình thường?

    ● Đạo là gì?

“Đạo, theo chữ Hán nghĩa đen là con đường hay đường đi, nghĩa bóng mang khái niệm trừu tượng về con đường, phương hướng, đường lối dẫn dắt con người đi đến mục tiêu hay lý tưởng nào đó. Có rất nhiều lý tưởng, phương hướng và nguyên tắc khác nhau về Đạo, thí dụ Thiên đạo, Nhân đạo, Trí đạo, Tâm đạo. Tuy vậy, tất cả những con đường Đạo khác nhau đó có cùng chung một nền tảng cơ bản là dựa trên cái Thiện, cái Đẹp, Tự Nhiên trong sáng lành mạnh và Chân Chính để mưu cầu Hạnh Phúc và An Bình cho con người...” (Theo Wikipedia)

     ● Thành đạo là thành điều gì?

Thành đạo là hoàn thành các mục tiêu từ con đường mà “đạo ấy” đã vạch ra!!!

Em nghĩ mãi mà không thông, mỗi nơi giải thích một cách?
Ha ha ha ha!!! Suy nghĩ chi cho mệt!!! ... Hãy thực hiện phương châm và hành động ngay tức thì: “Khi mô tìm hiểu đạo ta, điều chi không biết thì tra gu gồ...”!!! (Google)

Đạo từ đâu mà có?
Đạo chẳng phải trên trời rớt xuống!!!

Đạo chẳng phải dưới đất chui lên!!!

Đạo cũng chẳng phải là món xui hên!!!

Mà đạo là cái “bề trên” ... la... làng...!!!

Bề trên: Danh xưng tốt đẹp dành cho những người có trí!!! (Lý Tứ)

Có phải đạo là những gì cao siêu vượt quá khả năng tiệm cận một con người bình thường?
Người trí hoá hiện ra đạo (con đường) cho con người theo đó mà đi đến mục tiêu đã được “đạo ấy” đề ra!!! ... Vì thế, chỉ có những ai thuộc lớp “cõi trên” mới không thể tiệm cận với đạo!!! ... Còn lại: Nam, phụ, lão, ấu, thất học, bác học, chú học, anh vợ học, chị dâu học, v.v... đều có thể “học đạo” nếu đạo ấy “đích thị là một con đường” chưa bị ổ gà, ổ voi, nước lũ, v.v... làm cho xuống cấp!!!

Hy vọng, những giải thích ở trên, có thể giúp bạn... giải quyết các thắc mắc từ ba câu hỏi bạn ấy nêu lên!!!

Chúc mọi người an vui!!!

(17/07/2020)

TÂM PHÁP

Tác giả: Lý Tứ

NXB Hội nhà văn Việt Nam năm 2019

Phần I: Trung Nguyên Cửu Tuyệt Chuyện Kể Bên Dòng Ô Giang; Trung Nguyên Cửu Tuyệt Tìm Cầu Chân Lý.

Từ trang: 9 - 23

Giọng đọc; Nhã Quỳnh - phát thanh viên Đài tiếng nói nhân dân TP Hồ Chí Minh

“Ai biết lý duyên khởi sẽ biết được pháp;

Ai biết được pháp sẽ biết được không pháp;

Ai biết được không pháp sẽ thấy được nghĩa không;

Ai thấy được nghĩa không sẽ thấy được thật pháp;

Ai thấy được thật pháp sẽ thấu suốt Phật pháp”.

Khéo biết bổn lai chẳng ấu sen

Mê thời nói ấu, giác gọi sen

Sen ấu cả hai đều không thật

Vì người tạm nói chuyện ấu sen!    (05-2012)

Tự Tâm hồ vô hữu

Kiến tánh sơn bất không

Tự tánh động vô động

Trí tuệ tự viên thông.

Không chạy theo cảnh để sinh pháp

Không chạy theo pháp để sinh tâm

Không mê tâm sinh ngã

Không thủ giữ ngã để bị trói buộc sẽ hết vô minh

Sen kia tự "không tánh",

Cũng "chẳng có tướng trần"

Xưa nay tâm và ý

Vắng lặng, “Thiền” tự sanh!

Người cố đi tìm sen

Qua hương và màu sắc

Nếu kẻ này được Thiền

Có chi là đáng khen!

Quán vạn hữu không tánh

Tâm ý chưa từng sanh

Người này không cầu được

Thiền Na cũng viên thành!

Xưa nay ba đời Phật

Đều "không pháp không tâm"

Không mảy may hiện khởi

Gọi hết "Ngu Mê Lầm"!

Các bạn! ... Bài kệ “Nhạn Quá Trường Không” nhận được rất nhiều phản hồi tích cực từ một số HĐ. Mình chiêm nghiệm: “Lời ví dụ của Phật: Ngà voi già, trời gầm thì nổi vân”. Thử đặt vấn đề, nếu là sừng trâu, sừng bò hoặc ngà voi chưa già, những thứ ấy sẽ thế nào khi trời gầm?

Cũng như thế, bài kệ chỉ có tác dụng với những ai có tâm tương ưng, còn những ai chưa tương ưng, thì cũng giống như sừng trâu sừng bò chưa già, chẳng có một chút tác dụng gì cho dù trời có gầm đến năm lần bảy lượt