Các bạn!!! 

Trong buổi sinh hoạt hồi tối, đề tài Hữu sư và Vô sư trí cùng các vấn đề liên quan đã được mọi người đưa ra thảo luận... Tuy nhiên, sáng nay câu chuyện này lại một lần nữa được vài HĐ đem ra hỏi!!! Để làm sáng tỏ hai vấn đề trên, mình xin đưa ra một số ý kiến!!!

Hữu sư trí và Vô sư trí là hai cảnh giới, mà một người tu tập phải đạt đến và phải trải qua trong quá trình tu học, từ đó mới có thể thành tựu cảnh giới cao nhất của Phật đạo!!!

● Vô sư trí: Là một thứ hiểu biết mà người tu hành tự chứng ngộ cảnh giới cao nhất của Phật đạo... Vì thế, Vô sư trí còn có tên Tự nhiên trí, Phật trí, Nhất thiết chủng trí!!!

● Hữu sư trí: Là thứ hiểu biết đạt được trong quá trình học tập từ một người khác (hay một nguồn bất kì) dạy hoặc giúp ta hiểu ra!!! Hầu hết người tu hành để có thể thành tựu các đạo quả trong Phật đạo, đều phải trải qua một số giai đoạn học tập của Hữu sư trí... Những quả vị của Hữu sư trí gồm:

─ Đối với nhị thừa: Hữu sư trí gồm bảy quả hữu học và một quả vô học là, hướng Tu đà hoàn, Tu đà hoàn, hướng Tư đà hàm, Tư đà hàm, hướng A na hàm, A na hàm và hướng A la hán, cùng một quả vô học là A la hán!!!

A la hán của nhị thừa được gọi là vô học, bởi lẽ đối với quả vị này, phần tu tập để giải quyết tự thân đã xong, nên tạm gọi là vô học... Để có thể thành tựu Vô thượng bồ đề, một A la hán phải hồi tâm, phát nguyện học trí tuệ, thực hành Bồ tát đạo... Đến khi nào vị Bồ tát đó đầy đủ công đức, sẽ thành tựu Vô sư trí, đăng Pháp vân địa, chờ ngày thành Đẳng chánh giác (xin xem Diệu Pháp Liên Hoa Kinh)!!! 

Vì thế, danh xưng vô học của một A la hán là vô học đối với ba cõi, nhưng lại hữu học đối với Vô thượng bồ đề!!! Gọi là ra khỏi phần đoạn sanh tử để tiến về bất tư nghì biến dịch sanh tử (xin xem Kinh Lăng Già)!!!

─ Đối với Bồ tát thừa: Các đạo quả của Hữu sư trí gồm Thập tín, thập hạnh, thập hồi hướng, thập trụ và thập địa ngoại trừ Pháp vân địa!!!

Sau khi một Bồ tát thành tựu tất cả các đạo quả của Hữu sư trí, gọi là thành tựu Nhất thiết trí, vị này làm công hạnh cho đến khi nào đầy đủ công đức chứng Vô sư trí, đăng Pháp vân địa giáo hoá chúng sanh chờ ngày đủ duyên thành Đẳng chánh giác!!!

Chúng ta có thể hiểu, bất kì một hiểu biết nào, một tri kiến nào được kế thừa bởi sự học tập, cho dù sự học tập đó đến từ một nguồn nào, có thể do nghe nói, có thể do đọc tụng, v.v... đều thuộc về Hữu sư trí!!!

Cái biết của Hữu sư trí luôn luôn bị giới hạn bởi nguồn học tập, vì thế cái biết này không thể nào viên mãn trong Phật đạo!!! Có nghĩa rằng, người dạy chỉ có thể dạy những điều có thể dạy, còn những điều vượt quá giới hạn của phạm trù giáo dục thì, nhất định không thể dạy được!!! Đây là lí do vì sao, một người cho dù thành tựu hoàn hảo mười thứ trí của Nhất thiết trí, cũng không thể biết hết mọi điều của một Đẳng chánh giác đã biết!!!

● Vì sao sau khi người tu hành thành tựu Nhất thiết trí, phải thực hành công hạnh Bồ tát đến khi nào đầy đủ công đức, mới có thể có cơ hội bùng nổ để thành tựu Vô sư trí???

Giống như một người học về kĩ thuật canh tác, sau thời gian dài lăn lộn với ruộng đồng, ứng dụng những điều đã học vào công việc, trải qua nhiều thử thách từ thực tế, trong đó bao gồm thành công và thất bại... Trong giây phút nào đó, vị ấy hoát nhiên hiểu ra những điều sâu thẳm của việc canh tác mà bất kì một sự truyền đạt nào cũng chẳng thể xuyên thấu cái sâu thẳm ấy!!! Cái hoát nhiên cuối cùng này, Phật đạo gọi là Vô sư trí!!! Thành tựu Vô sư trí được coi là nhân duyên “kì sự hi hữu” trong Phật đạo, không phải người tu hành nào cũng có thể thành tựu cảnh giới cao tột ấy, giống như hoa Ưu đàm bát la, trên vài ngàn năm mới xuất hiện ở thế gian một lần!!!

● Nhập pháp giới là gì??? 

Khi đọc kinh, ta thường hay nghe nói đến cụm từ nhập pháp giới!!! Như vậy nhập pháp giới là gì??? Tu tập đến bậc nào mới có thể nhập pháp giới!!!

Nhập pháp giới là cụm từ đặc trưng để chỉ cho các Bồ tát sau khi viên mãn Diệt đế, đã thành tựu bất động giải thoát (không tâm, không pháp)... Sau đó vị này phát tâm cầu Vô thượng bồ đề và rời cảnh giới bất động để học Nhất thiết trí... Gọi là nhập pháp giới!!! Vì thế, cảnh giới này kinh gọi là Bồ tát từ bất động bước ra, hay Bồ tát nhớ lại nguyện xưa!!!

Trong quá trình chứng bất động giải thoát, tâm thức Bồ tát đã chấm dứt sinh diệt, tâm và pháp đồng tịch diệt... Để có thể học các Tam muội môn và Giải thát môn của chư Phật, vị này phải thâm nhập vào pháp giới chúng sinh... Đó là thâm nhập vào từng suy nghĩ, quan niệm, hành động, v.v... để tìm ra căn nguyên điên đảo từ tâm thức của họ, từ đó mới có thể sử dụng thiện xảo các Tam muội môn và các Giải thoát môn mình đã học một cách hiệu quả nhất cho từng đối tượng, khiến tất cả đồng được pháp lành!!! Kinh gọi sự học tập này là, “Bồ tát học trí tuệ từ nơi phiền não của chúng sinh”!!![1] 

Giống như người học nghề kim hoàn, sau khi đã sở hữu khối vàng và đá quý thật lớn, bây giờ người ấy phải tìm xem nhu cầu, thị hiếu người dùng để có thể chế tác các món nữ trang vừa ý cho khách hàng!!! Học các Tam muội môn cùng các Giải thoát môn, dụ cho sở hữu khối vàng và đá quý lớn, nhập vào suy nghĩ, ưa thích, quan niệm của chúng sanh... dụ cho nhập pháp giới của Bồ tát!!!

Ta có thể thấy điều này trong phẩm Nhập Pháp Giới từ kinh Hoa Nghiêm!!! Khi Thiện Tài Đồng Tử đi cầu Nhất thiết trí (cầu sở hữu trí tuệ), tâm Thiện Tài đồng với hư không (thành tựu bất động giải thoát), hết thảy công đức có được hồi hướng cho tất cả chúng sanh (nhập vào pháp giới chúng sanh để biết rõ tâm ý của họ mà khiến họ được pháp lành)!!! Như vậy có thể hiểu, Nhập pháp giới là cảnh giới tiếp nối trong quá trình tu tập sau khi chứng Diệt đế vào Đạo đế của một Bồ tát!!!

● Nhập thế là gì??? 

Nhập thế là cảnh giới đặc thù của Nhị thừa!!! Nhị thừa sau khi yểm li thế gian, tìm nơi vắng vẻ tu tập đạo Giải thoát gọi là xuất thế!!! Sau khi vị ấy thành tựu đạo quả Giải thoát của một A la hán!!! Vị ấy trở lại thế gian, đồng sự với người thế gian để dạy họ đạo Giải thoát bằng Tứ nhiếp pháp, ta có thể hiểu nôm na đó là cùng ăn, cùng ở, cùng làm!!! Hành động này của Nhị thừa gọi là nhập thế!!! Câu chuyện ngài Phú Lâu Na sau khi chứng A la hán quả, tình nguyện đến một nơi hẻo lánh, bán khai để dạy người ở đó canh tác và tu tập là hình ảnh minh hoạ sinh động nhất về việc nhập thế của Nhị thừa!!! 

Nhập thế là cảnh giới của người đã thành tựu đạo xuất thế theo quan điểm Nhị thừa... 

Người chưa thành tựu đạo quả xuất thế, chưa thành tựu Tứ cú thành đạo (tứ thành tựu) của một A la hán là: 

Chư lậu dĩ tận, 

Phạm hạnh dĩ lập, 

Sở tác dĩ biện, 

Bất thọ lậu hữu... 

(Nghĩa là.. mọi sự phiền não đã hết, đức hạnh thanh tịnh đã lập, việc tu hành để tự cứu đã xong, chẳng còn trở lại cảnh giới mê muội của cõi hữu nữa...) 

Thì, người đó vẫn còn là người thế gian, không gọi là nhập thế!!! Bởi họ chưa từng xuất thì làm gì có chuyện nhập và lấy gì để nhập???!!! Chưa thành tựu xuất thế mà đã hô hào nhập thế thì, không lẽ nhập để dạy người cái tham lam, bất tịnh, ngu dốt, điên đảo, v.v... của chính mình hay sao???!!!

Nhập thế của Nhị thừa, không giống nhập pháp giới của Bồ Tát!!! Nhập thế của Nhị thừa chỉ dạy cho người cao nhất là đạo quả giải thoát, vì năng lực của một La hán không thể thực hiện những phần việc giáo dục Phật đạo ở cấp độ cao hơn!!! 

Nhập pháp giới của Bồ tát và kết quả cuối cùng của sự tu học, có thể khiến chúng sanh thành tựu cả ba mục tiêu của Phật đạo là GIÁC NGỘ - GIẢI THOÁT - TRÍ TUỆ!!! 

Nhị thừa muốn giúp người thành tựu ba mục tiêu nói trên, phải phát tâm Vô thượng bồ đề và cầu học Nhất thiết trí!!!

Các bạn!!!

Những gì chúng ta đã trao đổi, chỉ là những điều căn bản, kiến giải một cách khái quát các thứ trí cùng những cảnh giới đặc thù trong Phật đạo!!!

Vì đây là những hiểu biết thuộc về chuyên môn kĩ thuật đặc trưng, bài viết nhằm giới thiệu quy trình tu học hơn là đi sâu vào tính chất của từng cảnh giới, do đó bài viết chưa phải là tất cả!!! Chỉ đến khi nào các bạn dấn thân tu học và thành tựu từng đạo quả, cũng như trải qua tất cả các cảnh giới đặc trưng đã trình bày, mới có thể cảm nhận sâu sắc và hiểu biết chân thật nhất những vấn đề nêu trên!!!

Chúc mọi người năm mới Canh Tý (2020), an vui và thành tựu những điều cần thành tựu trong Phật đạo!!!

                                                                  (21-01-2020)

Các bạn!!! 

Người tu hành nào trong đời, cũng ít nhất một vài lần nghe nói đến cụm từ “đạo xuất thế”!!! Và cũng có rất nhiều người tu hành đã cất công đi tìm hoặc thực hành “đạo xuất thế”!!! Tuy nhiên, đạo xuất thế là gì??? Làm thế nào để thành tựu thì, câu hỏi này có lẽ vẫn còn là thắc mắc của nhiều người!!!???

● Đạo “xuất thế” là gì???

Về mặt văn tự, chữ xuất thế (出世) có nghĩa là ra khỏi  thế gian... Trong Phật đạo, đạo xuất thế là thứ đạo (con đường) đưa người tu hành ra khỏi những trói buộc của các pháp (quan niệm) thế gian, còn gọi là đạo giải thoát!!!

● Đạo “thế gian” là gì???

Để có thể hiểu đạo thế gian là gì, đây là một việc làm không hề dễ dàng...Vì rằng, con người từ lúc sinh ra cho đến lúc chết, được nuôi lớn bởi “cái nôi thế gian”!!! Từ ăn, uống, học tập, lao động, đời sống, v.v... hầu như được giáo dục và lớn lên bằng các pháp (quan điểm, quan niệm) thế gian!!! Trong môi trường như thế, khó mà nhận ra ta đang ở trong thế gian pháp!!!

Điều này giống như một con cá, sinh ra, lớn lên trong một bể nước màu...Con cá không nhìn thấy điều gì khác ngoài màu sắc của thứ nước mà con cá đã sống...Bây giờ, nhận thức của con cá và cái bể nước màu là những gì hiển nhiên nhất của cuộc sống!!! Con cá không hề biết rằng, thứ màu sắc mà nó nhìn thấy từ lúc sinh ra cho đến tận hôm nay,  không phải màu sắc đích thực của nước... Khác hơn, trong tận cùng sâu thẳm, con cá không biết rằng bản chất của nước không phải màu sắc như thế, có nghĩa bản chất của nước không màu!!!

Con người và thế giới tâm thức cũng gần giống như vậy...Từ khi sinh ra, tâm (hiệu ứng tình cảm) con người được hình thành thông qua những cảm xúc hỉ, nộ, ái, ố, v.v... Thức (hiểu biết) con người được nuôi dưỡng bởi những quan niệm phải, quấy, hơn, thua, được, mất, thiện, ác, v.v...Tâm và thức của một con người bị bao phủ và sống trong môi trường như vậy...Tất nhiên, con người không hề biết rằng, tâm này bản chất của nó là không, và thức này bản chất của nó cũng tự không!!! Có nghĩa, bản lai một hữu tình nói chung và con người nói riêng là “không tâm, không pháp”!!!

● Xuất thế là xuất đi đâu???

Như những gì đã trình bày ở trên, bản lai tâm thức một con người tự nó “không tâm không pháp”, Phật đạo gọi là “rốt ráo không”!!! Nhưng trong quá trình sống, con người được học tập các pháp thế gian, từ đó tâm và thức mê các pháp thế gian... Cho nên, bản lai một hữu tình đang không tâm không pháp, bỗng dưng trở thành có tâm có pháp!!! Chính tâm và thức bị nhiễm ô các pháp thế gian, nên khổ, phiền não, kiết sử, lậu hoặc xuất hiện!!! Điều này giống như biển cả đang yên ắng, bỗng dưng bão tố nổi lên làm nước biển dậy sóng!!!

Để giải quyết cơn sóng dữ của tâm thức, Phật đạo chỉ ra con đường đưa tâm thức trở về với sự yên bình tự nhiên của nó... Con đường này, Phật đạo gọi là đạo xuất thế, tức con đường giúp chúng sanh thoát ra khỏi cơn cuồng nộ, sự giận dữ của tâm thức thế gian!!!

Như vậy, thế gian hay xuất thế, không phải là một nơi chốn nào bên ngoài chúng ta, hay một thế giới vật lí nào đó xa xăm mà, thế gian hay xuất thế đều từ tâm thức này!!!

Cũng ngay tại nơi đây, cũng ở trong thế giới này!!! Nếu ta bình tâm nhận ra rằng, các cảm xúc hỉ, nộ, ái, ố... hay các quan niệm đúng, sai, phải, quấy, tốt, xấu, thiện, ác... đều chẳng phải là ta, nó chẳng có chân lí, đây là thứ bão tố khiến tâm thức của ta đang bình lặng bỗng dưng nổi sóng... đang an vui, bỗng dưng trở nên khổ, phiền não!!! Nhận thức được như thế, đối trước thấy nghe hay biết, ta không mê mờ, không chạy theo, không bị cảnh duyên lôi cuốn vào đó... Lập tức, nơi thế gian trở thành xuất thế!!! Một tâm thức đầy lậu hoặc hiển nhiên trở thành tâm trí vô lậu!!!

Phật đạo là đạo trí tuệ, con đường từ thế gian đến xuất thế là con đường của trí tuệ...Mọi thứ đều bắt nguồn từ nhận thức!!! Mê là nhận thức bị mê!!! Ngộ (hay giác ngộ) là nhận thức thấu suốt được bản chất của tâm và pháp!!! 

Nếu ta vẫn cứ mê, không giác ngộ để thấu suốt bản chất của tâm và pháp, cứ mãi “hướng ngoại tìm cầu”...Cho dù ta từ bỏ thế giới này, lên tận rừng sâu núi thẳm, cửa đóng then cài, không tiếp xúc thế giới nhân sinh thì, với những tâm thức như vậy, thế gian đạo cũng theo người đó lên tận rừng sâu núi thẳm...Cho dù cửa đóng then cài, không tiếp xúc thế giới nhân sinh thì, thế gian đạo cũng theo người đó mà vào tận buồng kín, bao phủ lấy cõi lòng người đó!!!

Ngày xưa, Thế Tôn đã từ bỏ tất cả, lên rừng sâu núi thẳm, xa lánh nhân sinh, tu luyện bao nhiêu thứ thiền định, nhưng kết quả thế gian và ba cõi vẫn như bóng với hình, không thể nào thoát ra được!!! 

Chỉ cần một lần bình tâm ngồi xuống, nhận thức đổi thay, giác ngộ bừng sáng... Ngài chợt hiểu ra, chẳng có gì là thế gian, chẳng có gì xuất thế, tất cả đều từ một niệm mê!!! Con đường trung đạo đã được khai sinh, làm nên đạo quả tối thượng!!! Sự thật này mọi người đều biết, lịch sử đã ghi!!! 

Tóm lại!!! “Tam giới duy tâm, vạn pháp duy thức”!!! Thế gian hay xuất thế đều tự tâm thức, ba cõi hay niết bàn xuất xứ từ mê hay ngộ!!! Tâm thức bản chất chẳng phải thế gian hay xuất thế, ngay tại nơi đây, mê là thế gian, ngộ là xuất thế, lìa mê lìa ngộ chính là trung đạo... Trung đạo hay xuất thế gian thượng thượng là con đường thuộc về nhận thức dẫn ta đến vô thượng quả!!! 

Những ai từ bỏ nhận thức, cặm cụi đi tìm con đường xuất thế bằng một cách thế nào đó, vô hình trung kẻ đó tự quay lưng với thực tế, tự dẫm chân lên dấu vết bánh xe ngã đỗ mà người xưa đã từng mất sáu năm ròng rã nhọc công tốn sức, để rồi cuối cùng nhận ra đây là việc làm vô ích của kẻ thiếu trí và từ bỏ nó không thương tiếc!!!

Chính nhờ sự từ bỏ những việc làm vô ích không thương tiếc của người xưa, chính sự bừng sáng từ nhận thức chứ chẳng phải từ thứ gì khác!!! Hôm nay, con đường xuất thế đã được mở ra, chúng ta là những người của hậu thế may mắn có một con đường để đi!!!

Xin vạn lần cúi lạy!!!

Xin vạn lần biết ơn con đường trí tuệ được khai sáng bởi Bậc Đại Trí Tuệ từ 2600 năm trước!!!

Để kết thúc bài viết, xin giới thiệu đến các bạn một đoạn Kinh Viên Giác dùng để tham khảo!!!

 “Khi ấy, ở trong đại chúng, Bồ tát Văn Thù Sư Lợi liền từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ dưới chân Phật, đi quanh bên phải ba vòng, quỳ dài chắp tay mà bạch Phật rằng: 

‘Đức Đại Bi Thế Tôn! Mong Ngài vì pháp chúng đến trong hội này mà nói về nhơn địa pháp hạnh thanh tịnh bổn khởi của Như Lai; và nói về hàng Bồ tát ở trong Đại thừa phát tâm thanh tịnh xa lìa các thứ bệnh, có thể khiến chúng sanh mạt thế ở đời vị lai cầu pháp Đại thừa, không rơi vào tà kiến’. Nói xong, năm vóc gieo xuống đất, lập đi lập lại như vậy ba lần.

Lúc bấy giờ, Đức Thế Tôn bảo Bồ tát Văn Thù Sư Lợi rằng: “Lành thay! Lành thay! Này Thiện nam tử! Các ông mới có thể vì các Bồ tát mà thưa hỏi pháp hạnh ở nơi nhơn địa của Như Lai, và vì tất cả chúng sanh đời mạt cầu pháp Đại thừa, được chánh trụ trì, chẳng lạc tà kiến. Ông hãy lắng nghe, ta sẽ vì ông mà nói”.

Khi ấy, Bồ tát Văn Thù Sư Lợi vui mừng vâng theo lời dạy, cùng đại chúng lắng tâm nghe kỹ.

 “Này Thiện nam tử! Đấng Pháp vương vô thượng có môn Đại Đà La Ni, gọi là Viên Giác, lưu xuất ra tất cả pháp thanh tịnh, chơn như, Bồ đề, Niết bàn và pháp Ba-la-mật để dạy bảo hàng Bồ tát. Tất cả nhơn địa bổn khởi của Như Lai đều y vào Viên-chiếu thanh tịnh giác tướng này mà hằng đoạn vô minh, mới thành Phật đạo.

Thế nào là Vô minh? Này Thiện nam tử! Tất cả chúng sanh từ vô thủy đến nay, bị nhiều thứ điên đảo giống như người mê, thấy bốn phương đổi chỗ, vọng nhận tứ đại làm tướng của tự thân, sáu trần duyên ảnh làm tướng của tự tâm, khác nào người bị con mắt nhặm thấy hoa đốm lăng xăng trong hư không và mặt trăng thứ hai.

Này Thiện nam tử! Trong hư không thật ra không có hoa, nhưng vì bệnh mà vọng chấp đó thôi. Bởi do vọng chấp, nên chẳng những lầm tự tánh của hư không này, mà còn lầm trong hư không thật sanh ra hoa. Do đây mà vọng có sự lưu chuyển trong sanh tử, nên gọi là vô minh.

Này Thiện nam tử! Vô minh này chẳng thật có tự thể. Như người nằm mộng, khi mộng chẳng phải không, đến lúc tỉnh giấc thì rõ ràng không có gì cả. Như các hoa đốm diệt trong hư không, không thể nói nhất định có chỗ diệt. Vì sao? - Vì vốn không có chỗ sanh vậy. Tất cả chúng sanh vốn ở trong thể vô sanh mà lại vọng thấy có sanh có diệt, thế nên nói là lưu chuyển sanh tử.

Này Thiện nam tử! Như Lai khi còn nhơn địa tu nơi Viên Giác, biết là không hoa liền không bị lưu chuyển, cũng không có thân tâm để thọ nhận sự sanh tử kia. Chẳng phải tạo tác nên không, mà bổn tánh vốn không. Cái tri giác kia cũng giống như hư không, biết cái hư không tức là tướng không hoa, nhưng cũng không thể nói nó không có tánh Tri giác. Có - Không đều trừ sạch, đó gọi là Tùy thuận Tịnh giác”. (Trích Kinh Viên Giác)            

 (14-01-2020)

Các bạn!!! 

Trẻ con thường thích nghịch nước, có dịp là bọn chúng tìm đến nước để đùa nghịch!!! Thuở nhỏ, mình cũng như thế!!!

Sinh ra ở nông thôn, quê mình chung quanh toàn là đồng ruộng, vì thế không thiếu những con mương cạn, những vũng lầy trâu nằm, những đám ruộng trũng, hàng năm lũ lụt kéo về là nước trắng đồng... Trẻ con thích lắm!!! Cứ có cơ hội người lớn không để ý, lập tức chúng nhào vô mấy chỗ ấy để đùa nghịch... Thế là, không thiếu đứa bị đuối nước, dân mình gọi là chết đuối!!!

Ngày ấy Bà Ngoại của mình còn sống, để răn đe cái tội ham nghịch nước, Bà đã kể cho mình câu chuyện:

“Có đứa nhỏ nọ, hàng ngày ra mấy cái mương, vũng trâu nằm nghịch nước... Một con đỉa đã chui theo đường lỗ tai rồi chạy lên óc làm ổ, sinh sôi nảy nở trong đó!!! Đỉa mẹ, đỉa con nhong nhóc trong đầu, thỉnh thoảng một vài con theo mắt, mũi, lỗ tai bò ra... Gia đình nhà đỉa ăn mòn vỏ não của thằng nhỏ, vì thế cái đầu của nó rất ngứa ngáy!!!

Cứ mỗi lần cha mẹ đi làm đồng, đứa nhỏ ở nhà nấu cơm... Mỗi khi cơm sôi, đứa nhỏ lấy nắp vung đang nóng đội trên đầu cho đã ngứa!!!

Một hôm, người mẹ đi làm đồng về sớm, thấy đứa bé dùng nắp vung nóng đội trên đầu, người mẹ mắng đứa bé và lấy chiếc đũa bếp gõ vào đầu thằng con!!!

Không ngờ, vỏ não của thằng bé bị đỉa ăn mòn lâu ngày mỏng như vỏ trứng, nghe một cái bụp, đầu thằng bé thủng một lỗ, những con đỉa sống chật chội trong đó lúc nhúc bò ra”!!!

Câu chuyện của Bà Ngoại kể cho nghe từ khi mình bốn, năm tuổi!!! Nhưng không hiểu làm sao cho dù đã hơn sáu mươi tuổi đầu, câu chuyện ấy vẫn đeo đuổi!!! 

Bây giờ già, biết rằng đấy chỉ là câu chuyện do người lớn tưởng tượng ra để răn đe mấy đứa nhỏ nghịch nước, nhưng mỗi khi ngứa lỗ tai, ngứa con mắt, ngứa lỗ mũi, v.v... mình lại suy nghĩ đến câu chuyện, có lúc vừa ngoáy lỗ tai, vừa cảm giác một con đỉa nó thò ra!!! Ha ha ha ha!!! Ngẫm nghĩ như thế, mình lại tức cười!!!

Mấy hôm nay, tứ đại không điều thích, HĐ thương nên không gọi để tâm sự ban đêm, dành thời gian cho mình nghỉ ngơi... Thế nhưng, cái thói quen một đêm ngủ vài ba tiếng có lẽ đã thành tánh rồi chăng!!!??? Hồi tối, mình quyết tâm đi ngủ sớm!!! Mười giờ lên giường, thề quyết ngủ một giấc đến sáng để lấy lại sức... Nhưng rồi, 01 giờ 30 mình lại bò dậy, uống một chung trà nguội, mở email ra đọc và lại lang thang trên mạng!!!

Lướt qua một vài bài viết, đọc một vài bình luận, hình ảnh những đứa trẻ nghịch nước và con đỉa làm ổ trên đầu lại hiện lên trong suy nghĩ của mình!!!

Đúng là có một số người đến với Phật pháp như trẻ con thích nước, miễn ở đâu có nước là chúng nhảy vô lặn hụp một cách thoả thích mà không hề lo sợ ở đó có những con đỉa sẽ chui vô lỗ tai, lỗ mũi rồi leo lên đầu làm ổ!!! 

Và, quả thật là, có những cái đầu đã bị dòng họ nhà đỉa sinh sôi nảy nở trong đó!!! Nó trào ra tai, nó trào ra mắt, v.v... ngo ngoe trong những bài viết, trong những dòng comment mình vừa đọc được!!! Thú thật, trước tình cảnh này, cười không xong, mà khóc cũng chẳng đặng!!!

Để đã ngứa, đứa trẻ úp nắp vung nóng lên đầu!!! Để giảm bớt cái khó chịu khi những con đỉa ngọ nguậy trong tâm thức, người ta buộc phải nói, phải viết, phải bình luận... Mà không hề biết những thứ mình đang viết, đang nói, đang bình luận là đúng hay sai, có chân lí hay không, luận cứ đã thuyết phục hay chưa!!!???

Mình lại suy nghĩ!!! Vì sao trên đời, không thiếu những người rất khôn ngoan lanh lợi, tính toán chẳng thua kém một ai!!! Thế nhưng, khi đối trước giáo pháp họ lại ngây thơ đến tội nghiệp!!! Ai nói gì cũng tin, ai dạy gì cũng học, tin mà không cần dựa vào một cơ sở nào hết!!! 

Học mà chẳng bao giờ tự hỏi rằng: Vì sao tôi học điều này??? Học điều này để được cái gì??? Căn cứ vào cơ sở nào để chứng minh rằng, điều tôi học khi thực hiện sẽ cho ra kết quả như đã hứa!!!???

Ôi thôi!!! Có vô số câu hỏi gần như bắt buộc (để cảnh báo tự thân) trước khi học tập hay hành động một điều gì đó lại bị phần lớn người tu hành bỏ qua!!! Giống như đứa trẻ thấy nước là nhào vô mà không hề biết, chính hành động này, là một trong những nguy cơ con đỉa theo tai, mũi chui vô làm ổ trên đầu, để rồi ngứa quá lại lấy cái nắp vung... mà... đội!!!

“Tôi cứ thực hành, mà không đem tâm mong cầu, đến ngày nào đó sẽ thành tựu đạo quả”!!! Ô hay!!! Chúng ta có tự gạt gẩm chính mình bằng kết luận vu vơ do vỏ não đã bị mỏng vì đỉa ăn mòn hay không!!!??? “Thắp đuốc lên mà đi”!!! Có nghĩa rằng, phải đi theo ánh sáng được soi rọi từ ngọn đuốc, chứ chẳng phải đi trong tăm tối!!! 

Phật đạo là một nền giáo dục, có một giáo trình từ thấp lên cao mang trong mình đầy đủ tính khoa học cũng như viên mãn về mặt học thuật, dựa trên cơ sở lý luận vững chắc, có tính thuyết phục cao!!! Vì nó là đạo trí tuệ!!! Đạo trí tuệ hay đạo của cơ bắp, của mê muội đây???!!!

“All roads lead to Rome”!!! “Đường nào cũng về La Mã”!!! Không chắc như vậy đâu các bạn ui!!! Đây là câu chuyện của ngày xưa, câu chuyện của những tấm bản đồ Peutinger vẽ trên cuộn giấy, câu chuyện của hệ thống giao thông ở La Mã ngày ấy!!! Câu nói này “xưa rồi Tám”!!! Nay đã “lỗi thời rồi...Tám...ui”!!!

Các bạn ơi!!!

Con đường đưa đến an vui, con đường đưa đến trí tuệ phải được hiểu đúng, thực hành đúng và mong ước đúng... chứ chẳng phải thứ mà ta tự gạt gẩm chính mình bằng kết luận vu vơ là “làm mà không mong cầu, một ngày nào đó sẽ được”!!! Trong các bạn, có một ai đã đạt được điều gì trong cái cách học tập tăm tối ấy chưa!!!??? Hãy tự trả lời cho chính mình, không cần la lên cho thiên hạ biết!!!

Làm mà không mong cầu thì làm để làm gì???!!! Các bạn thử tự trả lời cho bản thân đi!!!??? Đành rằng Phật đạo có đề cập đến vô sở đắc, vô sở cầu, v.v... là nói đến cứu cánh, nói đến quả chứng, chứ chẳng phải nói đến phương tiện, nói đến con đường mà ta đang đi!!! Thui rùi!!! Nhầm rồi Cuội... ui!!!

Muốn được an vui, muốn có trí tuệ... mà ta không đi bằng con đường được soi sáng bởi ngọn đuốc trí tuệ thì, mọi con đường của tối tăm, cả tin, thiếu cơ sở, vô căn cứ, không khoa học, v.v... nhất định đều dẫn đến “cái tổ đỉa trên đầu”!!!                                                

  (03 giờ 32 – 05-01-2020)

Danh Sách Tản Mạn — 40 Bài Viết

Chọn khoảng thời gian để xem danh sách bài viết chi tiết.

Chúng ta thường hay nghe người tu hành nói "Phật tại tâm", như một lời khuyên bảo rằng, người tu hành không nên tìm Phật ở đâu xa, mà hãy tìm Phật trong chính tâm của mình !!!Thật nghĩa của Phật đạo, không phải trong tâm có một ông Phật…Mà, khi giác ngộ, tâm ấy chính là Phật !!!

Các bạn !!!
Tuần này, chúng ta sẽ trao đổi câu hỏi của bạn có nickname Thanh Binh !!!
Câu hỏi như sau:

1) Xin hỏi, người ta thường nói: “Phật tại tâm”. Xin cho biết, Phật tại tâm là ở nơi nào trong tâm? Tìm Phật trong tâm bằng cách gì?

2) Khi người ta làm ác, Phật trong tâm có ác theo hay không? Một con quỷ trong tâm có Phật hay không? Cảm ơn Lý Tứ và BQT Lý Gia.

Thanh Binh thân mến !!!
Các câu nói, “Phật tại tâm”, “Phật trong tâm”, “trong tâm có Phật”…v..v…Chúng ta thường hay nghe người tu hành nói đến, như một lời khuyên bảo rằng, người tu hành không nên tìm Phật ở đâu xa, mà hãy tìm Phật trong chính tâm của mình !!!

Xét về khía cạch đạo đức hay luân lí thế gian thì, câu nói này có thể chấp nhận, vì nó bao hàm ý nghĩa khuyến dụ người tìm thấy cái hay, cái đẹp, sự tốt lành…v..v…trong chính họ, mà không phải chạy theo những thứ “đạo đức giả tạm” ở bên ngoài !!!

Tuy nhiên, về chuyên môn mà nói, câu nói trên không mô tả hết ý nghĩa đích thực thế nào là Phật tâm, thậm chí đôi lúc nó hướng người đến chỗ dụng công loay hoay tìm kiếm một “ông Phật” nào đó trong tâm, không phù hợp với thật nghĩa Phật tâm, cũng như không thể là phương tiện thiện xảo giúp người giác ngộ Phật tâm, vì câu nói ấy kẹt tứ cú (có đây kia) !!!

Thật nghĩa của Phật đạo, không phải trong tâm có một ông Phật…Mà, khi giác ngộ, tâm ấy chính là Phật !!! Có nghĩa rằng, khi mê cũng tâm ấy, nhưng do u tối nên tâm thức trở thành tâm thức của một chúng sanh !!! Điều này giống như hư không, không có đèn nơi hư không ấy trở thành tối, có đèn hư không ấy trở thành sáng…Tối hay sáng là do có đèn hay không, chứ không phải hư không tự có sáng hay tối !!!

Đây cũng là lí do vì sao, kinh Kim Cang Đức Phật dạy rằng: “Nầy Tu-Bồ-Đề! Chúng-sanh kia chẳng phải chúng-sanh, cũng chẳng phải là không-phải-chúng-sanh. Bởi vì sao? Nầy Tu-Bồ-Đề! Những chúng-sanh, chúng-sanh đó, đức Như-Lai nói chẳng-phải chúng-sanh, đó tạm gọi là chúng-sanh”.

Để tuyên thuyết về thật nghĩa của tâm, người xưa thường hay nói: “Tức tâm tức Phật” hay “tâm ấy tức Phật”, “tâm ấy là Phật”, “tâm ấy làm Phật”…v..v…!!!

Do những kiến giải ở trên, các câu hỏi của bạn như: “Phật tại tâm là ở nơi nào trong tâm? Tìm Phật trong tâm bằng cách gì?”…v..v…không thể thành lập được !!! 

Về câu hỏi thứ hai: “Khi người ta làm ác, Phật trong tâm có ác theo hay không? Một con quỷ trong tâm có Phật hay không?”

Câu hỏi này, mình xin trả lời như sau: Khi một hữu tình đang ở trong ác nghiệp với đầy đủ ác niệm thì, toàn tâm hữu tình ấy là ác tâm…Nếu hữu tình này giác ngộ, ác niệm tịch diệt, ác nghiệp tiêu trừ, chẳng mê mờ hay tích chứa hai nghiệp ác hay thiện, lập tức tâm của hữu tình ấy chẳng khác tâm Phật… Để minh hoạ cho điều vừa nêu, Thiền Sư Huệ Sinh đời Lý có bài kệ như sau:
“Pháp bản như vô pháp,
Phi hữu diệc phi không.
Nhược nhân tri thử pháp
Chúng sinh dữ Phật đồng.
Tịch tịch Lăng già nguyệt
Không không độ hài chu
Tri không, không giác hữu
Tam muội nhậm thông chu”

Về ý của câu hỏi: “Một con quỷ trong tâm có Phật hay không?” Nếu bạn hiểu phần trả lời ở trên, thì bạn sẽ tự trả lời cho chính mình về phần này của câu hỏi !!! 

Mình cũng xin thêm một ý nhỏ, chữ Phật mà chúng ta đang luận bàn, nhằm nói đến “bổn tâm thanh tịnh”, do bản tâm thanh tịnh mà gọi là Phật tâm, chứ tâm này chưa phải là tâm của một Đẳng Chánh Giác đủ mười danh hiệu như Thích Ca Mâu Ni !!!

Chúc bạn an vui, tinh tấn !!!

Các bạn !!!
Trong tuần, mình cũng nhận được câu hỏi của một bạn có nickname là Dung Nguyen, đăng trong mục đề xuất của trang, câu hỏi như sau:
“Dạ con kính Ngài Lý Tứ, con mới biết đến Phật pháp và có nhiều điều con chưa hiểu rõ, con xin được hỏi ngài, “tà kiến” là gì? Xin ngài chia sẻ cho con hiểu cụm từ “tà kiến” trong giáo pháp, để con và bạn đồng tu hiểu rõ hơn ạ! A Di Đà Phật, tuỳ hỉ công đức của Ngài.

Dung Nguyên thân mến !!!

Tà kiến (ngược với chánh kiến): Là một kiết sử trong mười kiết sử !!! Tà kiến là những hiểu biết, kiến giải sai lệch tinh thần giáo pháp, không giúp mình và người thành tựu những điều cần thành tựu trong đạo pháp !!! Thậm chí những kiến giải sai lệch từ tà kiến, có thể khiến người đi vào đường dữ !!!

Kinh Tăng Chi I, 41. Phật nói về tà kiến như sau:

“Ta không thấy một pháp nào khác, này các Tỷ kheo, do pháp ấy, các chúng sinh, sau khi thân hoại mạng chung, bị sinh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục, này các Tỷ kheo, như là tà kiến.”

Bạn có thể tìm hiểu thêm ý nghĩa tà kiến trong Google !!!
Thân !!!

Các bạn !!!
Tuần tới, chúng ta trao đổi thắc mắc của Thanh Nhan Truong (Vũng Tàu). Nội dung câu hỏi như sau:

Thưa Thầy Lý Tứ!
1) Con có nghe nhiều người nói rằng, “thứ nhứt tu tại gia, thứ nhì tu chợ, thứ ba tu chùa”. Xin hỏi Thầy, theo quan niệm của Thầy thì câu nói đó có hợp lí không? 

2) Người ta thường hay nói, “xả phú cầu bần, xả thân cầu đạo”. Con là người tạm coi là có tài sản khá khá, cũng rất muốn tu hành, nhưng suy nghĩ đến câu nói trên lại hoang mang. Xin Thầy cho biết, có phải người tu phải xả bỏ tiền của, phú quý, làm cho bản thân nghèo đi, mới cầu được đạo hay không? Xin cảm ơn Thầy và BQT!

BQT LÝ GIA rất mong nhận được nhiều câu hỏi lí thú và bổ ích từ các bạn !!!
BQT

Bạn gửi câu hỏi theo đường link sau

-Giác ngộ là ở “cái đầu”... Phật pháp thuộc về trí tuệ !!! Cho nên, chúng ta chỉ trao đổi với nhau Phật pháp, chứ ta không luận bàn về tôn giáo !!!

Vừa rồi, có một vị HĐ trẻ hỏi mình:

-Thưa Thầy! Con thường hay nổi nóng khi có điều gì đó không vừa ý, việc này dẫn đến mích lòng, gặp khó khăn trong làm ăn... Thầy có thể cho con lời khuyên và có cách gì đó để điều chỉnh bản thân !!!

Mình trả lời:

-Mỗi người có một số tập khí (thói quen vô thức, khó kiểm soát) trong đời sống, trong giao tiếp...sân là một trong những tập khí đó !!! Để điều chỉnh bản thân, và làm cho tập khí này mõng nhẹ, đến chấm dứt vĩnh viễn, phải cần có thời gian rèn luyện, không thể muốn nó hết là hết liền...!!!

-Thứ nhất: Phải hiểu rằng, người thường có thói quen nóng giận không hẳn là người xấu... Thực tế cho thấy, có những người hay nổi nóng bất ngờ nhưng bụng dạ họ rất tốt !!!

-Thứ hai: Để “sân” trở thành “một nghiệp”, nó phải trải qua ba giai đoạn, đó là: “Sân, hận, não” !!!

Sân, là sự nóng giận bộc phát bất ngờ... Hận, là gìn giữ, nuôi dưỡng sân hận đó trong lòng... Não, là đến khi sự nuôi dưỡng này thành nghiệp sẽ biến thành thù hận, dẫn đến hại mình, hại người !!! Vì thế, phải tự ý thức rằng, sân hận thường đưa đến hậu quả không tốt, kết quả của nó là tạo nghiệp chẳng lành !!!

Để giải quyết tâm sân, có nhiều cách: Trong đó, phát khởi lòng thương người, không đề cao bản thân, tôn trọng ý kiến trái chiều, thường tự quở trách chính mình, bình tĩnh trước mọi sự việc, không để căn thẳng vì áp lực công việc...v..v... Những việc làm này, giúp ta kềm chế bản thân khi gặp những điều bất như ý !!!

Nếu giả sử, lỡ ta nổi nóng trước một ai đó, phải biết hành động này không tốt, lập tức dừng sự nóng giận này lại tức thì... Quan trọng là, không nuôi dưỡng tâm sân trong lòng, bằng mọi cách xả bỏ, không để nó trở thành tâm nghiệp (hận) dẫn đến việc hại mình hại người (não) !!!

Mỗi người, có một ngưỡng chịu đựng khác nhau, không ai giống ai, sân cũng có ngưỡng chịu đựng của nó... Quyết tâm rèn luyện, một ngày đẹp trời sẽ hết sân hận !!!

Bạn ấy hỏi tiếp:

-Làm sao để cái ngã nó mất ???

-Phải tâm niệm rằng: “Ta không là cái đinh gì trên đời”... Nhờ ý thức như vậy, “ngọn cờ ngã” sẽ hạ xuống đến mức thấp nhất !!!

Trên đây, chỉ là hai lời khuyên giúp giảm bớt tầng suất và cường độ của sân và ngã... Chỉ khi nào thật sự giác ngộ, hai thứ này mới tịch diệt vĩnh viễn !!!

Một bạn trẻ khác hỏi mình:

-Thầy ơi! Lý Gia có đặt ra luật lệ gì không ???

-Không !!! Lý Gia không phải là một tổ chức nên không có luật lệ gì hết, và mình cũng “không đủ tư cách” để lập ra luật lệ ràng buộc người !!!

Nhưng mình thường khuyên HĐ của Lý Gia:

-“Những gì luật pháp cấm, không nên làm”... Vì, luật pháp cấm mà làm, sẽ bị rắc rối trước pháp luật...!!!

-“Những gì bà xã cấm, không nên làm”... Vì, trái lời bà xã, có ngày phải...ăn...cơm...tiệm !!! Ha ha ha ha !!!

Bạn ấy lại hỏi tiếp:

-Tại sao không thêm một điều nữa là: “Những gì Phật cấm, không làm” ???

-Lý Gia không phải chỉ có những người theo Đạo Phật, mà gồm những người theo các đạo giáo khác nhau, thậm chí có người không theo đạo nào... Cho nên, “đạo ai nấy giữ” !!!

-Những người không theo đạo Phật có thể giác ngộ Phật pháp hay không ???

-Giác ngộ là ở “cái đầu”... Phật pháp thuộc về trí tuệ !!! Cho nên, chúng ta chỉ trao đổi với nhau Phật pháp, chứ ta không luận bàn về tôn giáo !!!

Lý Gia coi Phật pháp như một nền giáo dục, một thứ văn hoá, một tri thức tốt đẹp của nhân loại... Trong cuộc sống, tri thức không bao giờ thừa, nếu thấy thích, các bạn có thể tham gia NHÓM LÝ GIA để học tập, chia sẻ những tri thức tốt đẹp của Phật pháp... Biết đâu, một ngày đẹp trời, bỗng dưng ta giác ngộ thì hay biết mấy !!! Chúc các bạn an vui !!!

Thầy Lý Tứ trả lời câu hỏi về Phật pháp với chủ đề Tự lực hay Tha lực. Đây là hai thuật ngữ trong tu tập, nói lên hai giai đoạn khác nhau trong tiến trình tiến tu

Câu hỏi của bạn Quang Khánh

Thưa Thầy: 
Trong các lời Phật đã dạy cho chúng sanh con thường nghe rao giảng: “ HÃY TỰ MÌNH THẮP ĐUỐC LÊN MÀ ĐI “ Câu này có ý nghĩa khuyến tấn chúng sanh tự thân con người nỗ lực tu học không ngừng nghỉ, với thái độ nghiêm túc, phải tự quay về với bản tánh như nhiên nơi mỗi chúng sanh để tự giác ngộ, giải thoát và trí huệ….! Không dựa dẫm vào bên ngoài, không thể xin cầu mà có được…!!!

Nhưng trong học tập và nghe giãng con cũng thường nghe câu ví von “ NHƯ CON NGƯỜI KHÔNG THỂ TỰ MÌNH NẮM TÓC NÂNG MÌNH LÊN ĐƯỢC “ ..!!!
Như vậy cách rao giảng này có mâu thuẫn..? Và nếu hiểu thì hiểu như thế nào cho đúng nhất..???
Xin Thầy hoan hỷ

Trả lời: 
Anh Khánh !!!
Riêng câu hỏi của Anh hôm nay, theo thiển ý của tôi, đây là cách trả lời cho hai đương cơ, hai thời điểm tu tập khác nhau:
-Người đã có ngọn đuốc trí tuệ, thì sẽ nhận được lời khuyên: “Hãy tự mình thắp đuốc lên mà đi”…

-Nếu là người chưa giác ngộ, chưa thoát khỏi thế gian pháp, chưa có ngọn đuốc trí tuệ..v..v…Thì sẽ nhận được câu nói: “Như con người, không thể tự mình nắm tóc nâng mình lên được”… Câu này nhằm khuyến tấn người ấy phải cầu bậc có trí giúp họ giác ngộ !!!

Giống như một đứa bé, khi còn học mẫu giáo, mỗi ngày không thể tự đến trường, mà phải nhờ người đưa rước… Lớn lên, đứa trẻ ấy sẽ nhận được lời khuyên, hãy tự đi đến trường !!!

Vì thế, Phật đạo mới có kinh liễu nghĩa và bất liễu nghĩa, mới có lúc nói các pháp là có, lúc nói các pháp là không !!!
Để minh hoạ cho điều này, Tổ A Nan có bài kệ như sau:

“Bổn lai phó hữu pháp
Phó liễu ngôn vô pháp
Cá cá tu tự ngộ
Ngộ liễu vô vô pháp”

Tạm dịch
Lúc dạy, nói có pháp
Dạy rồi, nói không pháp
Mỗi mỗi phải tự ngộ
Ngộ rồi chẳng không pháp.

Chúc Anh an vui, tinh tấn !!!
LÝ TỨ

Câu hỏi của bạn Quang Khánh

Thưa Thầy: 
Trong các lời Phật đã dạy cho chúng sanh con thường nghe rao giảng: “ HÃY TỰ MÌNH THẮP ĐUỐC LÊN MÀ ĐI “ Câu này có ý nghĩa khuyến tấn chúng sanh tự thân con người nỗ lực tu học không ngừng nghỉ, với thái độ nghiêm túc, phải tự quay về với bản tánh như nhiên nơi mỗi chúng sanh để tự giác ngộ, giải thoát và trí huệ….! Không dựa dẫm vào bên ngoài, không thể xin cầu mà có được…!!!

Nhưng trong học tập và nghe giãng con cũng thường nghe câu ví von “ NHƯ CON NGƯỜI KHÔNG THỂ TỰ MÌNH NẮM TÓC NÂNG MÌNH LÊN ĐƯỢC “ ..!!!
Như vậy cách rao giảng này có mâu thuẫn..? Và nếu hiểu thì hiểu như thế nào cho đúng nhất..???
Xin Thầy hoan hỷ

Trả lời: 
Anh Khánh !!!
Riêng câu hỏi của Anh hôm nay, theo thiển ý của tôi, đây là cách trả lời cho hai đương cơ, hai thời điểm tu tập khác nhau:
-Người đã có ngọn đuốc trí tuệ, thì sẽ nhận được lời khuyên: “Hãy tự mình thắp đuốc lên mà đi”…

-Nếu là người chưa giác ngộ, chưa thoát khỏi thế gian pháp, chưa có ngọn đuốc trí tuệ..v..v…Thì sẽ nhận được câu nói: “Như con người, không thể tự mình nắm tóc nâng mình lên được”… Câu này nhằm khuyến tấn người ấy phải cầu bậc có trí giúp họ giác ngộ !!!

Giống như một đứa bé, khi còn học mẫu giáo, mỗi ngày không thể tự đến trường, mà phải nhờ người đưa rước… Lớn lên, đứa trẻ ấy sẽ nhận được lời khuyên, hãy tự đi đến trường !!!

Vì thế, Phật đạo mới có kinh liễu nghĩa và bất liễu nghĩa, mới có lúc nói các pháp là có, lúc nói các pháp là không !!!
Để minh hoạ cho điều này, Tổ A Nan có bài kệ như sau:

“Bổn lai phó hữu pháp
Phó liễu ngôn vô pháp
Cá cá tu tự ngộ
Ngộ liễu vô vô pháp”

Tạm dịch
Lúc dạy, nói có pháp
Dạy rồi, nói không pháp
Mỗi mỗi phải tự ngộ
Ngộ rồi chẳng không pháp.

Chúc Anh an vui, tinh tấn !!!
LÝ TỨ