Tổng kết Trò chơi trí tuệ 01.2019: Người tu hành nhắm thẳng vào ba độc tham, sân, si để tiêu diệt có phải là hành động hợp lí trong tu tập hay không ??? Phải tu tập như thế nào, để tịch diệt tham sân si một cách hiệu quả nhất ???

Các bạn !!! 

Theo giao ước ban đầu, hôm nay TRÒ CHƠI TRÍ TUỆ 01/2019 kết thúc !!! 

Trong suốt thời gian Trò Chơi Trí Tuệ 01/2019 diễn ra, BQT NHÓM LÝ GIA đã nhận trên 30 câu trả lời của các HĐ gần xa gởi về... Đây được coi là thắng lợi tinh thần của HĐ Lý Gia chúng ta !!! 

Trò Chơi Trí Tuệ là loại hình “vừa học vừa chơi”, “vui chơi để mở mang trí tuệ”, nên chúng ta không đặt nặng chuyện hơn thua, hay dở... Mà cốt lõi của trò chơi này, giúp chúng ta có cơ hội tư duy sâu hơn từ một vấn đề của Phật đạo và trình bày kết quả tư duy ấy trước đại chúng... Vì rằng, tư duy hay chánh tư duy (thiền tư) là nền tảng cơ bản hình thành trí tuệ vô lậu sau này !!! 

Trả lời đúng trọng tâm câu hỏi, đưa ra giải pháp khả thi mang tính cộng đồng, trong đó các bước thực hành có thể ứng dụng một cách dễ dàng, khoa học, phù hợp giáo pháp là những yêu cầu được BQT đề ra cho các câu hỏi lần này... BQT dựa vào các tiêu chí nói trên để đánh giá câu trả lời !!! 

Theo đánh giá chung, BQT nhận thấy phần lớn HĐ chúng ta nắm vững giáo pháp... Tuy nhiên, khi yêu cầu đưa ra một giải pháp khả thi mang tính cộng đồng thì, HĐ chúng ta lúng túng trong cách đặt vấn đề cũng như trình bày... Điều này, cho phép chúng ta nhìn nhận một thực tế là: Để giải quyết tự thân, HĐ chúng ta làm rất tốt... Nhưng, để tìm ra một giải pháp giúp người, HĐ chúng ta còn nhiều hạn chế... Cho nên, để khắc phục hạn chế, không có cách gì khác hơn là chúng ta phải học !!! Trò Chơi Trí Tuệ chính là mô hình giúp chúng ta học tập và khắc phục thiếu sót nói trên !!! 

Viết đến đây, mình chợt nhớ đến thành ngữ “ngôn dị hành nan” (nói dễ làm khó) mà thế gian hay dùng... Thật ra, thành ngữ này phần lớn đúng với pháp thế gian, nhưng có thể không phù hợp với một số giai đoạn của đạo xuất thế...Đối với đạo xuất thế, việc giải quyết vấn nạn tham sân si (hành) không khó! Theo mình biết, chỉ cần một thời gian ngắn, việc giải quyết tam độc đối với HĐ Lý Gia là chuyện hoàn toàn có thể (thực tế tu học đã chứng minh điều này)...Nhưng để tìm ra một giải pháp khả thi mang tính cộng đồng và trình bày giải pháp này một cách thuyết phục trước đại chúng (một hình thức tạo luận), đối với HĐ chúng ta lại là chuyện không dễ !!! Hoá ra, đạo xuất thế có khi lại là “ngôn nan hành dị (nói khó làm dễ)” !!! 

Trong các trả lời BQT nhận được, trả lời của các HĐ sau đây được đánh giá là tốt nhất, đó là trả lời của Lý Hậu Vệ (Cần Thơ); Lý Liêm (An Giang) Lý Nam Tử (An Giang); Lý Ca Ca (Cần Thơ); Lý Văn Tỵ (Quảng Nam); Minh Nguyệt Chu (Hà Nội); Lý Giác Thư (Hà Nội); Lý Giác Đức (Hàn Quốc); Lý Không Ảnh (Hoa Kì); Bà Cụ Nhuận Bình (Quảng Nam); Lý Vĩnh Hưng (Cần Thơ); Lý Giác Phong (Hà Nội); Lý Nhạn Ảnh (Quảng Nam).... Theo mình biết, có một số HĐ của Lý Gia rất muốn trả lời TCTT, nhưng các bạn ấy là thành viên BQT nên không được tham gia, mong các bạn thông cảm !!! 

Sau khi đọc kĩ các trả lời, BQT NHÓM LÝ GIA thống nhất bầu chọn trả lời của LÝ HẬU VỆ (Cần Thơ) đáp ứng phần lớn các yêu cầu từ hai câu hỏi của TCTT 01/2019 đề ra... Như vậy, kể từ giờ phút này, HĐ Lý Hậu Vệ chính thức là chủ sở hữu Cụ Kinh Thủ Lăng Nghiêm như đã hứa trước đó... !!! 

Xin tán thán tất cả HĐ có câu trả lời hay được nêu ở phần trên... HĐ Lý Hậu Vệ liên hệ BQT để nhận phần thưởng !!! 

Xin chuyển đến các bạn, trả lời được BQT đánh giá là hay nhất trong TCTT 01/2019 của HĐ Lý Hậu Vệ (Cần Thơ) 

Những câu trả lời tiêu biểu còn lại, BQT sẽ đăng ở trang Lý Gia, xin mời các bạn vào đó để tham khảo !!! 

Hẹn gặp mọi người ở TRÒ CHƠI TRÍ TUỆ 2019/02 !!! 

BQT NHÓM LÝ GIA

Tháng 8/2019 

Sau đây là trả lời của LÝ HẬU VỆ 

(01) KÍNH THẦY

Con xin đảnh lễ Thầy ba lễ.

Cùng đảnh lễ HĐTM ba lễ.

Con xin tham gia trả lời câu hỏi. 

Các câu hỏi như sau:

1) Người tu hành nhắm thẳng vào ba độc tham, sân, si để tiêu diệt chúng. Theo bạn, cách thức như thế, có phải là hành động hợp lí trong tu tập hay không ??? Vì sao hợp lí, vì sao không ??? Xin nêu rõ quan điểm của bạn !!! 

Trả lời:

Người tu hành nhắm thẳng vào ba độc tham, sân, si để tiêu diệt là không hợp lí. 

Vì sao không hợp lí? Vì tham, sân, si thuộc độn sử hay lỗi hành vi, tức nó chỉ là hệ quả của một nhận thức sai lầm nào đó, lâu ngày huân thành tập nhân trong tâm thức. Giống như bóng cây, khi đủ duyên cây sẽ hiện bóng, người ta không thể tiêu diệt bóng cây, một khi cái cây và các duyên hãy còn. 

Tham sân si là quả đã thành, giả sử ta nhắm thẳng vào nó tiêu diệt, nếu có diệt được, khi đủ duyên quả ấy sẽ hiện lại, hành động này chẳng khác gì hình thức lấy đá đè cỏ. Đây cũng là lí do vì sao một Tu Đà Hoàn (sơ giác) không diệt ba kiết hành vi là tham, sân, si mà chỉ đoạn ba kiết thuộc nhận thức là thân kiến, giới thủ và nghi! 

2) Theo bạn! Phải tu tập như thế nào, để tịch diệt tham sân si một cách hiệu quả nhất ??? Xin đưa ra giải pháp cụ thể, trình bày rõ ràng, chi tiết các bước tu tập từ giải pháp của bạn !!! Chú ý: Giải pháp và các bước tu tập phải như pháp (như giáo pháp), có dẫn chứng, thực tế, dễ ứng dụng và đủ sức thuyết phục !!! Không trả lời chung chung !!! 

Trả lời

Theo con, người tu tập muốn tịch diệt tham, sân, si một cách hiệu quả. Vị này nhìn nhận vì sao tham, sân, si lại hiện khởi trong ta. Có đặt thành vấn đề, có tìm xét nguyên nhân như vậy, chúng ta mới có thể giải quyết được vấn nạn ba độc. 

Để tịch diệt vĩnh viễn tham sân si, con xin đưa ra giải pháp như sau: 

Khi một hiện tượng hay sự việc xảy ra, người đời thường chạy theo giải quyết hiện tượng hay sự việc. Người tu tập thì ngược lại, chỉ giải quyết nguyên nhân, giải quyết tận gốc quyên nhân, hiện tượng sự việc sẽ không tái sinh khởi. 

Để giải quyết vấn nạn ba độc, con xin đề ra ba bước sau: 

- Bước một, giải quyết nguồn tâm: Muốn làm sạch nguyên nhân sinh khởi tham sân si, bước đầu người tu hành phải xây dựng nguồn tâm “ít muốn biết đủ”. Một khi tâm ý ít muốn biết đủ thì tham, sân, si sẽ mõng nhẹ. Kinh dạy: “Tri túc chi nhơn, tuy ngọa địa thượng du vi an lạc, bất chi túc chi nhơn, tuy xứ thiên đường diệc bất xưng ý“. Nghĩa là: Người biết đủ, dù nằm trên đất cát vẫn an lạc, trái lại, người không biết đủ, dù ở cung trời cũng không vừa ý. 

- Bước hai, giải quyết năm căn thân mê cảnh duyên: Muốn dứt mê này, người tu hành phải nhận thức đầy đủ lời kinh đã dạy: “Cảnh duyên không đẹp xấu, đẹp xấu tại tâm mê”. Giác ngộ đúng tinh thần lời dạy trên, khi năm căn thân xúc đối cảnh duyên, hành giả không bị mê mờ. Khi căn đối cảnh không mê mờ sẽ ra khỏi Nhuận Chi Vô Minh. Hết Nhuận Chi Vô Minh, coi như phần ngọn tham, sân, si đã được đốn bỏ.

- Bước ba, giải quyết ý thức mê các pháp: Muốn dứt mê này, người tu hành phải quán các pháp như mộng, huyễn, bào, ảnh...v..v...Kinh dạy: “Nhất thiết hữu vi pháp, như mộng huyễn bào ảnh, như lộ diệc như điện, ưng tác như thị quán”. Lời kinh này có nghĩa, hết thảy hữu vi pháp không bền chắc, cần phải quán như thế. 

Biết rõ các pháp thế gian không có chân lí, tự nó không tánh, không tướng, như mộng huyễn. Giác ngộ được chân lí này, ý không còn mê lầm các pháp hư vọng, tâm tự tịch diệt, ra khỏi Căn Bản Vô Minh. Ra khỏi Căn Bản Vô Minh là cách nhổ bỏ tận gốc rễ tham, sân, si. 

Theo con, ba bước nêu trên nếu người tu hành biết ứng dụng triệt để vào đời sống, nhất định sẽ giải quyết tận gốc ba độc là tham, sân, si. 

Kính Thầy cùng BQT nhóm Lý Gia! 

Trên đây là trả lời của con, chắc chắn còn nhiều thiếu sót, mong Thầy, BQT và các HĐ góp thêm ý kiến để phần trả lời của con hoàn hảo hơn. 

Con, LÝ HẬU VỆ (Cần Thơ) 

Trò chơi trí tuệ 01.2019 với các câu hỏi: Người tu hành nhắm thẳng vào ba độc tham, sân, si để tiêu diệt có phải là hành động hợp lí trong tu tập hay không ??? Phải tu tập như thế nào, để tịch diệt tham sân si một cách hiệu quả nhất ???

− Hỏi 

1) Ví dụ lúc mình đi xe, trong vô minh gặp chướng ngại thì “giật mình”. Đúng ra là trở về với lái xe nhưng lại trở về với tư tưởng trước rồi sau đó với đến chướng ngại của lái xe. Vậy theo Phật học thì giải thích hiện tượng này như thế nào?

2) Mức độ của Tâm không khăng khít với sự kiện đang diễn ra thì nên niệm như thế nào cho đúng”? 

(03/01/2020; Lê Ngọc Tới)

֎ 24.1 Đáp

“Giật mình (startle) là một phản ứng tự nhiên của cơ thể con người chống lại các kích thích bất ngờ và đột ngột, một cơ chế tự phòng thủ của chúng ta. Kể từ thuở sơ khai, phản ứng tự nhiên này đã ra đời nhằm bảo vệ loài người...” 

(Theo Kênh 14.vn)

Như vậy ta có thể thấy, giật mình trước một sự cố bất ngờ là một trong những phản xạ tự nhiên của cơ thể... Chính nhờ những phản xạ tự nhiên này, cơ thể tránh được một số rủi ro nhất định khi lí trí chưa kịp can thiệp!!! ... Ví dụ, một vật lạ bỗng dưng bay vào mắt, cơ thể sẽ giật mình và nhắm mắt lại!!! ... Khi đang lái xe, sự cố bất ngờ xảy ra, người lái xe giật mình đánh lái để tránh, v.v...!!!

Phản xạ, hay phản xạ tự nhiên, là một phản ứng tự phát và gần như tức thời để đáp ứng với các kích thích bên ngoài và bên trong. Phản xạ xảy ra khi các dây thần kinh phản xạ có thể tác động lên xung lực trước khi xung lực đó di chuyển tới não. Phản xạ sau đó là một phản ứng tự nhiên với một tác nhân kích thích mà không cần ý thức của não bộ. (Theo Wikipedia)!!!

Cơ chế giật mình sẽ giảm dần khi con người được trang bị nhiều kinh nghiệm sống và các giác quan ít nhạy bén ở tuổi già!!! ... “Khi lớn lên, kinh nghiệm sống nhiều hơn, con người ít giật mình hơn. Đơn giản chỉ bởi vì khả năng nhận biết mối nguy hiểm của chúng ta ngày một tốt lên và không dễ để “hú òa” như thời bé nữa”. 

(Theo Kênh 14.vn)

Theo như những gì đã lí giải ở trên thì, kinh nghiệm sống (hoặc tu tập) càng phong phú, bản lãnh sống được trang bị tốt hơn thì, tần suất “những cú giật mình” sẽ giảm theo!!! ... Điều này cho phép chúng ta liên hệ đến việc giật mình và thành quả tu tập!!!

Theo mình biết, đối với đạo pháp, tuỳ vào thành quả tu tập của mỗi cá nhân, mức độ giật mình và sự can thiệp của lí trí vào sự việc đó đến chậm hay mau hoàn toàn không giống nhau!!! ... Người có công phu hàm dưỡng cao, trí tuệ sâu, ít giật mình cũng như việc xử sự của lí trí sau cú giật mình đến nhanh hơn!!! ... Ngược lại, người có công phu hàm dưỡng thấp, trí tuệ chậm lụt dễ giật mình và xử lí sự cố chậm!!!

Tóm lại, như bạn hỏi: “Đúng ra là trở về với lái xe nhưng lại trở về với tư tưởng trước rồi sau đó với đến chướng ngại của lái xe. Vậy theo Phật học thì giải thích hiện tượng này như thế nào”? ... Hiện tượng này theo mình thì, tuỳ vào mỗi người, như những gì phân tích ở trên, nó không có một chuẩn chung!!! ... Vì thế, tinh tấn tu tập, là cách tốt nhất để có thể bình tĩnh trước mọi tình huống, và là việc chúng ta nên làm để giảm thiểu tần suất giật mình cũng như giúp trí tuệ can thiệp mau chóng hơn!!!
֎ 24.2 Đáp: Bạn hỏi: “Mức độ của Tâm không khăng khít với sự kiện đang diễn ra thì nên niệm như thế nào cho đúng”?

Theo mình, khi một sự việc nào đó xảy ra, để tâm trí không xa rời đạo pháp, tốt nhất là “nên vô niệm” đối trước mọi cảnh duyên!!!

Vì rằng, cho dù lúc đó ta khởi lên niệm thiện hay niệm ác, hai niệm này đều thuộc về “thế gian pháp”, mà những gì thuộc về thế gian pháp đều chẳng có chân lí và không đưa đến an vui đích thực!!!

Trong Phật đạo, để giúp người tu hành có những phản xạ tối ưu trong đời sống, ngoài việc học tập hầu có tri kiến tốt, người ta còn phải tu tập các pháp Ba la mật!!! Ba la mật là đáo bỉ ngạn!!! Đáo bỉ ngạn có nghĩa đưa tất cả mọi thứ tâm thức (thế gian) sang bờ giải thoát (bờ kia)!!! ... Đưa sang bờ giải thoát chính là vô niệm!!! ... Vì rằng, còn bất kì một niệm nào, niệm đó cũng của bờ này (bờ thế gian), vô niệm chính là bờ kia (bờ giải thoát)!!!

Tu Ba la mật là một trong những cách rèn luyện để tâm thức có một phản xạ đáo bỉ ngạn như pháp trước mọi tình huống!!! Ứng dụng phép tu này bằng cách, người tu hành lập các tình huống giả định xảy ra đối với tự thân, sau đó cứ như pháp mà ứng xử!!!

Tập như thế đến khi tâm thức thuần thục (thành tựu Ba la mật tâm) ... Khi sự thật có xảy ra, tâm người tu hành cũng không sanh sợ hãi, lí trí sáng suốt, vô niệm, vô uý!!!

Giống như người lính cứu hoả, thường xuyên luyện tập chữa cháy bằng cách lập các tình huống giả định, đưa ra những kịch bản cháy nổ khác nhau!!! ... Người lính tập luyện thường xuyên, tạo nên những phản xạ nhất định và chuyên nghiệp!!! ... Khi có một đám cháy thật, người lính cứu hoả vẫn không giật mình, không lúng túng, không sợ hãi và tự tại hoàn thành công việc của mình một cách chuyên nghiệp!!!

Hy vọng, những trả lời vừa rồi, có thể giúp bạn không còn băn khoăn trước những “cú giật mình”!!! ... Mời xem một đoạn văn nói về Ba La Mật (Trích TÂM PHÁP; NXB Hội Nhà Văn; Lý Tứ)

“Lý Tứ tiếp:

− Hòa Thượng Đại Ca! Trong con mắt của đệ, cuộc đời này chỉ là vở tuồng dài mà tác giả chính là nghiệp quả! Vở tuồng này có bi, có hài, có tráng... Người đời như những diễn viên, cứ theo kịch bản kia mà diễn suốt cuộc đời... Nghiệp quả đã bắt những diễn viên của mình vừa mới sinh ra phải đóng vở tuồng này...!!!

Đóng ngày đóng đêm, đóng riết nhập vai, khóc cười buồn vui theo vai diễn... Lâu rồi ngỡ rằng thân phận vai diễn là cuộc đời mình... Họ chưa từng một lần trong đời cởi chiếc áo diễn viên trả lại sân khấu, chưa từng thoát khỏi kịch bản đã trói buộc mình... Cứ thế trôi lăn theo tử sanh của vở diễn, hết đời này đến đời khác!!!

Người giác ngộ, giống như kẻ từ bỏ sân khấu, làm một khán giả ngồi đấy xem tuồng... Tuy rằng đã làm khán giả, đã không còn là một diễn viên, nhưng máu nghệ sĩ hãy còn trong mình, thói quen nghề nghiệp đâu dễ dứt hẳn... Vì thế lâu lâu lại quên vai trò khán giả, lâu lâu lại phải máy động tay chân theo từng phân cảnh, theo từng điệu nhạc, theo từng lời ca...!!!

Hòa Thượng Đại Ca! Tu sáu Ba La Mật là những động thái tích cực xoá đi thói quen nghề nghiệp của người nghệ sĩ một thời, nay đã từ bỏ sân khấu cuộc đời nhưng trong lòng hãy còn vương vấn...

Tu sáu Ba La Mật chính là gọt rửa trong tâm những vết tích đã hằn sâu một thời bởi các vai diễn làm nên... Tu sáu Ba La Mật là rèn luyện cho thân tâm này chuyên chính trở thành một khán giả...!!!

Hòa Thượng Đại Ca! Hầu hết các kinh Đại Thừa, Phật đều khuyên Bồ Tát nên tu sáu Ba La Mật... Tu sáu Ba La Mật khi thành tựu, tâm này sẽ là Ba La Mật Tâm...

Người giác ngộ, nếu không tu hạnh này, đối trước nghiệt ngã cuộc đời, đối trước bất như ý của thấy nghe... trong phút chốc bất giác, trong phút giây bất chợt... trước những sự việc vượt quá kham nhẫn; nếu tâm chưa đáo bỉ ngạn, nhất định sẽ phát sinh tổn hại lớn làm cho hồ Tự Tâm lại nổi sóng mòi...

Tu sáu Ba La Mật... là tập cho tâm này “phản xạ có điều kiện”, như người võ sĩ phản xạ tốt vì đã được rèn luyện quen tay.., như người lính cứu hỏa không còn bất ngờ trước tình huống có cháy... Muốn tạo những phản xạ tích cực này, người võ sĩ, người lính cứu hỏa... phải lập những “tình huống giả định”, tập tành rèn luyện thường xuyên trước những tình huống đặt ra. Tập đến khi các vị này không còn bất ngờ trước sự thật xảy ra trước mắt... Nếu không tập luyện như thế, tính chuyên nghiệp sẽ không có trong con người này...

Vì nó là những tình huống giả định, nó là những kịch bản không thật, nên thuần thục rồi, tình huống giả định này không tồn tại trong tâm. Nhưng nếu có biến cố thật sự thì một “ứng xử chuyên nghiệp” sẽ hiện ra tức thì... Cái phản xạ chuyên nghiệp này, tạm coi như là thứ Ba La Mật tâm...

Đại Ca thử nghĩ đi... Ba La Mật là gì? Nó chính là thứ tâm không còn bất ngờ trước muôn pháp... Nó là một thứ tâm chỉ như pháp mà ứng xử... Nó không như tâm đời, không như ứng xử của người đời... (Trích Tâm Pháp) ... Chúc bạn đọc an vui, tinh tấn!!!

Con người bị rất nhiều thứ làm cho mê mờ, từ đó phát sinh các món phiền não !!! Một khi trí bị che mờ, tâm bị phiền não thì người ấy không còn sáng suốt, dẫn đến mất thanh tịnh…Gộp chung hai thứ mê mờ và phiền não, Phật đạo gọi là lậu hoặc !!!

Các bạn !!!
Trong tuần BQT nhận được câu hỏi của Tâm Đức (Huế)…Câu hỏi như sau:

Xin hỏi BQT cùng thầy Lý Tứ, con nghe nói có ba thứ hoặc là kiến hoặc, tư hoặc và trần sa hoặc. Xin BQT và thầy giải thích dùm ý nghĩa, sự khác biệt cũng như cách đoạn trừ ba thứ hoặc nói trên? 29/12/2019 22:37:52 Tâm Đức

Tâm Đức thân mến !!!
Mình xin lần lượt trả lời các thắc mắc của bạn như sau:

Con người bị rất nhiều thứ làm cho mê mờ, từ đó phát sinh các món phiền não !!! Một khi trí bị che mờ, tâm bị phiền não thì người ấy không còn sáng suốt, dẫn đến mất thanh tịnh…Gộp chung hai thứ mê mờ và phiền não, Phật đạo gọi là lậu hoặc !!! Lậu: Rĩ chảy; Hoặc: Che mờ !!!

Ta có thể hiểu tâm và trí của một con người giống như tấm kính chắn gió của chiếc xe hơi…Nếu tấm kính trong suốt (dụ cho trí không bị che mờ), người lái xe sẽ thấy rõ mọi thứ, những sai lầm khi điều khiển chiếc xe sẽ không xảy ra (dụ cho tâm thanh tịnh, không phiền não) !!!

Nếu tấm kính chắn gió bị nước mưa chảy lên làm mờ đi (dụ cho các lậu xuất hiện), người lái xe không thấy đường điều khiển (dụ cho hoặc loạn hiện hữu), nhất định phiền não sẽ xuất hiện !!! Không thấy đường là phiền, sự cố xảy đến là não !!!

Liên hệ ví dụ trên, ta sẽ thấy người tu hành khi chưa giác ngộ, tâm và trí luôn luôn gặp những sự cố như vậy từ lậu hoặc, khiến không thể thành tựu những điều cần thành tựu trong Phật đạo !!! Để trả lại sự trong sạch cho bổn tâm, sáng suốt cho trí tuệ, Phật đạo chỉ ra rằng có hai thứ làm che mờ tâm trí, đó là kiến hoặc và tư hoặc !!! Muốn thanh tịnh, sáng suốt, không phiền não phải tịch diệt hai thứ này !!!

* Kiến hoặc: Là những thứ che mờ do nhận thức không đúng với chánh pháp !!! Kiến hoặc thuộc về lỗi nhận thức, người xưa gọi là lợi sử, gồm các món: Thân kiến, biên kiến, kiến thủ kiến, giới cấm thủ kiến và tà kiến !!!

* Tư hoặc: Là những thứ thuộc lỗi hành vi, khi ba nghiệp (thân, khẩu, ý) tạo tác sẽ phát sinh phiền não !!! Tư hoặc thuộc lỗi hành vi, người xưa gọi là độn sử, gồm các món: Tham, sân, si, mạn và nghi !!!

Để đoạn trừ kiến hoặc, người tu hành phải được trang bị những kiến thức cơ bản của Phật đạo nhằm tránh những nhận thức sai lầm, gọi là người có chánh kiến…Các thứ nhận thức cơ bản cần được trang bị là:

* Thấy biết chân chánh về thân và các cảm thọ, thoát khỏi thân kiến !!!
* Thấy biết chân chánh về các pháp, thoát khỏi biên kiến !!!
* Thấy biết chân chánh về ngã và tám thức, thoát khỏi kiến thủ kiến !!!
* Thấy biết chân chánh về nguồn tâm, thoát khỏi giới cấm thủ kiến !!!
* Thấy biết chân chánh về con đường đưa đến giác ngộ, thoát khỏi tà kiến !!!

Khi có được nhận thức như pháp, người này y theo những nhận thức đó mà quan sát thân tâm và thế giới, gọi là người có “giác lực” !!!

Sau khi thành tựu giác lực, vị này lấy những hiểu biết ấy làm chánh niệm và chánh tư duy !!! Niệm và tư duy đến khi nào những nhận thức từ giác lực trở nên nhất tâm, gọi là “thường giác quán”…!!!

Giác quán chi phối toàn bộ đời sống người ấy đến không thể đảo ngược (gọi là sơ bất thối)…Thành tựu đạo quả sơ bất thối, “giác lực” biến thành “huệ lực” !!!

Sức mạnh của huệ lực giúp mọi hành động, nghĩ suy của người ấy không xa rời chánh pháp, từ đây các thứ chánh còn lại là chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng…v..v…thành tựu theo !!! Lỗi hành vi hay độn sử là tham, sân, si, mạn…v..v… sẽ tự tịch diệt !!! Đây là lí do vì sao một Tu đà hoàn (sơ ngộ) đoạn ba kiết sử cơ bản là thân kiến, giới cấm thủ và nghi…Mà không đoạn ngay ba độn sử tham, sân, si !!!

Thành tựu sơ ngộ của một Tu đà hoàn dựa trên cơ sở: Nhận thức thay đổi, hành vi thay đổi, hành vi thay đổi các độn sử tự diệt !!! Giống như một người thấu suốt nguyên lí giải toán, sẽ có thể giải tất cả các bài toán dưới mọi dạng thức !!!

Về nguyên tắc, người tu hành thành tựu những điều nêu trên, phiền não, kiết sử, lậu hoặc sẽ tịch diệt vĩnh viễn, chứng nhập đạo quả vô lậu !!! Thế nhưng, tập khí phiền não, sinh pháp, sinh tâm của một hữu tình vẫn còn thừa sót do nhiều đời vị ấy đã sống trong ba cõi, những thừa sót trong tâm thức của đạo quả vô lậu giống như một vết hằn trên da thịt từ vết thương quá sâu… Tuy giờ đây vết thương đã lành, nhưng vết hằn hãy còn đó, đôi khi âm thầm phát tác, kinh gọi là “nọc của chuột độc ba cõi hãy còn” !!! Thứ phiền não, kiết sử, lậu hoặc nhỏ nhiệm còn thừa sót trong thánh quả, Phật đạo gọi là Trần sa hoặc !!!

Cho nên, trần sa hoặc là những hoặc loạn nhỏ nhiệm như hạt bụi, còn thừa sót trong tâm trí của những vị đã chứng thánh quả, tuy đã chứng thánh quả nhưng lâu lâu lại tái phát như nọc chuột độc lâu lâu phát tác !!!

Muốn đoạn dứt trần sa hoặc, có hai cách:
* Một là, vị này phải ở yên nơi Niết Bàn chân đế, đợi đến khi được Phật khai Phật tri kiến mới hồi tâm học trí tuệ để tịch diệt vĩnh viễn (Trường hợp các La Hán nhập Niết Bàn) !!!

* Hai là, vị ấy phải phát tâm Vô thượng Bồ đề ngay hiện đời để học trí tuệ…Trong quá trình học trí tuệ và làm công hạnh, trần sa hoặc sẽ trở thành một trong những đối tượng giúp hành giả quan sát để phát khởi từ bi tâm và sanh trí tuệ !!!

Tóm lại: Kiến hoặc thuộc về nhận thức !!! Tư hoặc thuộc về hành vi !!! Trần sa hoặc thuộc về di chứng !!! Để hoàn toàn tịch diệt ba thứ hoặc này, Phát tâm Vô thượng Bồ đề để thành tựu Vô thượng Trí tuệ là con đường duy nhất giúp người tu hành vĩnh viễn tịch diệt ba thứ hoặc nêu trên !!!

Tâm Đức thân mến !!!
Hy vọng những giải thích trên, sẽ giúp bạn hiểu thêm về ba thứ hoặc mà người tu hành cần phải đoạn trừ !!! Chúc bạn mau chóng thành tựu đạo quả vô lậu !!!

BQT rất mong, nhận được những câu hỏi lí thú và bổ ích từ các bạn !!!
LÝ TỨ

Các bạn !!!

Hôm qua, nhận được demo bìa cuốn sách Tâm Tông Và Trò Chơi Trí Tuệ do Thuỷ Ana (Giám đốc Hanoibooks) gởi cho mình và đề nghị có ý kiến !!! Hình vẽ bản demo dựa vào ý tưởng từ bản vẽ của Lý Ngân Thoa gởi cho mình lúc trước !!!

Tất nhiên, đây chỉ là bản demo, chưa phải bìa chính thức !!! Vì rằng để có bìa chính thức, từ bản demo này sẽ được các bên đóng góp ý kiến, sửa chữa, thêm bớt..v..v...sau đó mới được hoạ sĩ vẽ bìa hoàn thiện và chuyển đến Nhà xuất bản !!!

Nhận được bản demo, mình nhớ lại quá trình những cuốn sách của mình ra đời !!! Trong chặng đường đã qua, mỗi cuốn sách chính thức lên kệ, là niềm vui vô bờ của tất cả HĐ Lý Gia với bao chờ đợi !!! Vô Đối Môn ra đời bằng những dòng nước mắt hạnh phúc của HĐ Lý Gia từ Bắc đến Nam !!! Các bạn đã ôm nhau khóc, những giọt nước mắt của hơn mười năm chờ đợi và rồi ngày vui cũng đến !!! Lúc ấy hình ảnh Vô Đối Môn cũng như những nụ cười hạnh phúc xen lẫn nước mắt của HĐ Lý Gia tràn ngập các trang mạng !!! Xin tri ân Thường Xuân Vân Đài và Thuỷ Ana...hai người bạn đã có công đầu đưa các cuốn sách của Lý Tứ đến với đông đảo bạn đọc !!! Hôm nay, Thuỷ Ana đã là HĐ Lý Gia và Thường Xuân Vân Đài trở thành tri kỉ !!!

Từ lần đầu tiên ấy, thế là các cuốn như Tâm Pháp, Phật Giáo Và Thiền, Anh Lạc Luận 1, Chuyện Trên Mây cũng nối gót lên kệ...và hôm nay, Anh Lạc Luận 2, Chuyện Chi Đây, Tâm Tông và Trò Chơi Trí Tuệ sắp sửa chào đời !!!

Để đánh dấu chặng đường đã qua về những cuốn sách mình !!! Xin chuyển đến các bạn, đoạn văn ghi lại buổi phỏng vấn của một phóng viên báo chí với Lý Tứ xoay quanh chuyện viết sách !!!

01/07/2021

LÝ TỨ

KHÁCH:

1) Tâm Pháp ra đời cùng thời điểm với hai tác phẩm Vô đối môn, Phật giáo và thiền. Nhiều độc giả nói rằng Tâm Pháp là cuốn sách vượt ra khỏi những tác phẩm trước đây của ông bởi có chất văn chương cổ trang trong tác phẩm đậm màu sắc Phật đạo này. Ông có thể chia sẻ nguồn cảm hứng từ đâu để ông viết Tâm Pháp và xây dựng nên dòng Ô Giang cùng các nhân vật đậm chất cổ trang như thế? Ông từng đọc tiểu thuyết cổ trang nhiều không???

LÝ TỨ:

Có thể nói, hồi còn nhỏ, mình thuộc loại “ghiền chữ”, cứ thấy ở đâu có chữ là đọc và đọc, “thượng vàng hạ cám”, mình đọc bất kể những gì bắt gặp! Hồi ấy, trẻ con không có nhiều thứ giải trí như bây giờ. Thế hệ của mình, đọc sách vừa là niềm vui, vừa là văn hoá, và mình đã đọc rất nhiều tiểu thuyết cổ trang. Có lẽ, hình ảnh cũng như văn chương từ tiểu thuyết cổ trang đã một phần nào đó ảnh hưởng đến cách viết của mình sau này!!!

Về cuốn Tâm Pháp, trong một lần mổ mắt, tuy thầy thuốc không cho sử dụng máy tính, nhưng yêu cầu mỗi ngày phải viết điều gì đó để “hộ trì” cho Huynh Đệ đang tu tập, thế là mình viết về chuyện hai con mắt. Dự tính chỉ viết một số bài về đề tài này, nhưng rồi mọi người yêu cầu viết tiếp, thế là mình không dừng được và viết thành một câu chuyện dài.

Trong một lần tình cờ, xem video du lịch giới thiệu về các thắng cảnh, bắt gặp video nói về thôn Lưu Khanh và dòng Ô giang, bối cảnh ở đó phù hợp với câu chuyện dự định viết. Thế là, mình tìm kiếm, tập trung tư liệu có liên quan, xây dựng nhân vật, và bắt tay vào viết Tâm Pháp!!!

KHÁCH:

2) Viết tiểu thuyết cổ trang đã khó, viết tiểu thuyết cổ trang lại mang sứ mệnh “chở những kiến thức Phật đạo” đến với độc giả còn khó hơn. Trong Tâm Pháp, ông không chú tâm khai thác đời sống nội tâm của nhân vật. Mà đi sâu vào nhận thức của nhân vật trên con đường cầu đạo, tu tập. Sự xuất hiện của Trung Nguyên Cửu Tuyệt rồi câu chuyện của Hạng Vũ tự vẫn bên dòng Ô Giang vì nghiệp đao kiếm ... ông muốn gửi gắm tới nhân vật của mình câu chuyện nhân quả của đạo Phật: Một đời phòng hộ bằng gươm đao lại chết vì gươm đao? Hay còn câu chuyện về hư danh của con người không thể buông bỏ???

LÝ TỨ:

Những gì mình viết trong Tâm Pháp, chủ yếu giới thiệu đến người đọc các giá trị cao đẹp của Phật đạo. Một trong những giá trị tuyệt vời đó là, Phật đạo không coi trọng quá khứ của một con người. Dưới nhãn quan của Phật đạo, mọi người trong hiện tại đều bình đẳng, tâm thức của người chưa giác ngộ giống như một hang động, cho dù hang động ấy tăm tối cả ngàn năm, chỉ cần một ngọn đuốc được đốt lên, tức thì hang động đó bừng sáng. Cái sáng của hôm nay, xua tan tất cả tăm tối từ quá khứ và soi sáng đến tận vị lai!!!

Giá trị đẹp nhất của Phật đạo theo mình, là đem đến cho mỗi con người trong hiện tại một đời sống hạnh phúc và bình yên đích thực... Hạnh phúc và yên bình đích thực là thứ mà xưa nay con người luôn ước ao và tìm kiếm... Phật đạo chỉ ra rằng, cái được gọi là hạnh phúc và bình yên đích thực không thể có được từ những thứ bên ngoài như danh vọng, tiền tài, hơn thua, được mất, v.v... vì tính nhân quả của các thứ ấy... mà nó ở ngay trong tâm thức của mỗi người! Cho nên, những ai muốn đi tìm giá trị đích thực của Phật đạo, trong tận cùng sâu thẳm của tâm thức phải biết xả bỏ những gì được coi là hư ảo theo quan điểm của Phật đạo, đây chính là tinh thần vô niệm, vô cầu trong triết lí nhà Phật...!!!

Trung Nguyên Cửu Tuyệt từ bỏ đao kiếm, dòng Ô Giang hết đục đến trong, Hạng Vũ tự vẫn vì thua cuộc... được nêu trong Tâm Pháp chính là những nét chấm phá nổi bật, giúp người đọc tìm thấy những gì cốt lõi nhất của Phật đạo mà Tâm Pháp muốn gởi gắm !!!

KHÁCH:

3) Từng câu chuyện với các nhân vật đều có những luận giải cặn kẽ về kiến thức Phật đạo của nhân vật Lý Tứ trong cuốn sách này giúp nhân vật nhận thức sâu sắc hơn trên con đường tu tập. Tại sao ông lại chọn những nhân vật: Trung Nguyên cửu tuyệt, Người lái đò, Thương gia để giúp ông chở niệm xứ “Tâm – Pháp” mà không phải những thân phận khác???

LÝ TỨ:

Trên đời, mỗi người một hoàn cảnh, một số mệnh, không ai giống ai, tuy nhiên theo mình, tất cả đều có một mẫu số chung đó là, mỗi một nhóm người có thân phận giống nhau, thường cưu mang những trăn trở giống nhau. Cho nên, những nhân vật được chọn trong Tâm Pháp là những con người tiêu biểu mang những thân phận tiêu biểu của xã hội mà chúng ta thường thấy... Vả chăng, trong chừng mực một cuốn truyện, khó có thể đưa vào đó tất cả mọi thân phận ở đời!!!

Khi viết Tâm Pháp và đưa ra những luận giải khác nhau cho từng nhân vật khác nhau để giúp nhân vật ấy giác ngộ, lúc đó mình muốn giới thiệu đến các Huynh Đệ của mình một số kĩ thuật dẫn tâm và khai ngộ... Kĩ thuật dẫn tâm và khai ngộ, có thể nói là một thứ kĩ thuật đặc thù của Phật đạo mà mọi Huynh Đệ Lý Gia cần nắm bắt cho được... Nó chính là “đòn quyết định” để hạ “knock out” phàm tâm của đối tượng trước khi đưa người ấy vào cảnh giới xuất thế! Giống như thầy thuốc phải chữa lành đôi mắt của người mù bẩm sinh trước khi đưa họ đi xem vườn hoa đẹp với những sắc màu!!!

KHÁCH:

4) Ông từng nói với cho học trò, trong tứ niệm xứ có: Thân, Thọ, Tâm, Pháp. Nhưng trong cuốn sách này ông lại nhấn mạnh Tâm Pháp. Ông có thể giải thích kỹ hơn về điều này được không???

LÝ TỨ:

Bốn niệm xứa Thân, thọ, tâm, pháp là bốn nơi chốn người tu hành phải gởi gắm tâm ý vào đó để tư duy, quan sát và tu tập, vì rằng phiền não khổ (hay nghiệp) tác động trực tiếp lên bốn món này.

Tuy nhiên, thân và cảm thọ sở dĩ có nhận lấy quả khổ, chỉ vì tâm và thức mê mờ, câu hữu (gắn chặt, không rời) hai món ấy... Nếu tâm không câu hữu, thức không sinh pháp thì, thân trở thành sắc giải thoát (thân không trói buộc) và cảm thọ trở thành thanh tịnh thọ (ra khỏi khổ vui) ... Do đó, có thể nói tâm và pháp mới là hai đối tượng chính khiến người ta đau khổ hay an vui, nếu giải quyết được hai niệm xứ này là giải quyết tận gốc trận chiến sanh tử khổ! Giống như muốn giải quyết tận gốc chiến tranh, người ta chỉ cần bắt vị tướng chỉ huy đầu hàng, tức thì cuộc chiến kết thúc, bình yên hiện hữu!!!

Còn một lẽ nữa, Phật đạo là đạo giác ngộ, đạo giải thoát và là đạo trí tuệ. Nên khi giải quyết rốt ráo hai niệm xứ là tâm và pháp thì, tâm bây giờ trở thành cơ sở giác ngộ và giải thoát gọi nôm na là Niết Bàn, còn thức sẽ biến thành trí tuệ (hết mờ tối).

KHÁCH:

5) Trong các chương, ông đều có trích dẫn, ví dụ: “Ai biết lý duyên khởi sẽ biết được pháp, Ai biết được pháp sẽ biết được không pháp, Ai biết được không pháp sẽ thấy được nghĩa không, Ai thấy được nghĩa không sẽ thấy được thật pháp. Ai thấy được thật pháp sẽ thấu được Phật pháp.” Tuy nhiên, để thấu được Phật pháp, với một người lần đầu bước chân vào con đường tu tập, cần phải học kiến thức từ đâu giữa vô vàn tác phẩm Phật đạo hiện nay???

LÝ TỨ:

Câu trích dẫn trên, hàm chứa đầy đủ quy trình học tập từ thấp lên cao của Phật đạo. Theo quy trình này, người mới bắt đầu bước chân vào con đường tu tập phải thấu rõ lý duyên khởi để thấy đâu là nguyên nhân hình thành và cách tịch diệt những quan niệm hữu vi từ bốn món thân, thọ, tâm, pháp. Tiếp theo, người ấy tu tập để thành tựu không tâm và không pháp gọi là chứng hai vô sanh. Kế đến thấu suốt nghĩa không đích thực, chân thật chứng nhập cảnh giới vô vi. Sau đó học tập vô lậu trí để thể nhập thật pháp phi hữu phi vô. Và cuối cùng thành tựu viên mãn Phật pháp! Tất cả các tác phẩm viết về Phật đạo chân chánh, mọi kiến thức trong đó đều không rời quy trình trên. Vì thế, người tu hành tìm thấy ở bất kì nơi đâu có các kiến thức theo thứ lớp như vậy, đều có thể học tập !!!

KHÁCH:

6) Chữ Ngã (cái Tôi) không chỉ là vật cản lớn nhất cho con người tu tập học đạo, mà còn là vật cản lớn nhất để con người có thể tìm được cảm giác bình yên trên đường đời. Ông có thể chia sẻ con đường nhanh nhất để diệt ngã cho người tu tập???

LÝ TỨ:

Theo quan niệm của Phật đạo, Ngã (hay cái Tôi) là vật cản lớn nhất trong việc tu hành, và nó cũng chính là tác nhân gây ra mọi hệ luỵ khiến người ta không có được bình yên chắc thật!!!

Tuy vậy, Phật đạo cũng chỉ ra rằng, cái ngã lại không thật có, nó giống như giấc mơ tuy không thật có, nhưng lại xuất hiện trong giấc ngủ! Mà cái gì đã không thật có thì chẳng thể tiêu diệt. Cho nên chủ trương diệt ngã là hình thức “giết người trong mộng”, là phương pháp “dùng lửa dập lửa”, hay “lấy nước làm khô nước”, nhất định những chủ trương như thế sẽ không khả thi! Vì thế, Phật đạo không chủ trương diệt ngã, mà chỉ giúp người giác ngộ tự thân vô ngã, khi giác ngộ đúng đắn điều ấy, cái ngã tự mất. Giống như thức dậy, giấc mơ tự mất! Hoặc mắt hết nhặm, quầng đèn tự diệt! Thiện Tri Thức chính là người có đầy đủ phương tiện thiện xảo đánh thức kẻ ngủ say đang chìm đắm trong mộng mị hữu ngã!!!

KHÁCH:

7) Trong Tâm Pháp, ông đúc kết trong những thân phận nhân vật của ông rằng: Hư danh rỗng tuếch, đánh đổi mạng sống bằng những nghi kỵ, che giấu bằng trang sức hào nhoáng hư ảo, v.v... thứ bền vững trong mỗi cuộc đời chúng sinh là có Phật tánh, sống chân thật giữa người với người quan trọng hơn đầu môi chót lưỡi. Để diệt những hư danh rỗng tuếch trên, thấu hiểu Tâm và Pháp đã đủ để đưa những người còn vô minh đến bến bờ giác ngộ???

LÝ TỨ:

Thấu hiểu Tâm và Pháp trong bốn món thân, thọ, tâm, pháp là hai cơ sở quan trọng giúp người ra khỏi vô minh đến bến bờ giác ngộ... Giống như người ta hiểu rõ bốn phép tính cơ bản của toán học là cộng, trừ, nhân, chia cùng mối liên hệ của những phép tính ấy, nhất định người ta sẽ giải quyết mọi bài toán trên đời!!!

KHÁCH:

8)Ông có cho rằng, pháp môn mà ông đã truyền dạy cho học trò của mình là ưu việt nhất hay không? Theo ông, pháp môn nào mới là tối thượng???

LÝ TỨ:

Mình không theo một pháp môn (riêng biệt) nào! Và, cũng không cho rằng, những điều đã trao đổi với HĐ của mình là ưu việt nhất. Vì rằng, tu tập trong Phật đạo là để giúp ta nhận ra “bản lai các pháp tự nó bình đẳng”!!! ... Khi nào còn thấy điều mình dạy là hay là ưu việt, điều người kia nhận thức là tầm thường, v.v... Thì phải biết rằng, sự so sánh, phân biệt cao hạ này đang là cản trở lớn nhất trên con đường tìm về chân lí!!! ... Phân biệt cao thấp là tại tâm người, chứ chẳng phải pháp có cao thấp!!!

Về câu hỏi pháp môn nào là tối thượng? Theo quan điểm cá nhân, mình không thấy có một pháp môn riêng lẽ nào gọi là tối thượng... Và theo mình, tất cả các pháp môn của Phật đều tối thượng nếu biết ứng dụng cho từng trường hợp cụ thể...!!!

Pháp môn là những lời Phật dạy, mỗi lời dạy phù hợp với một số đối tượng nhất định, khi người ta đem lời dạy đó để thực hành trong đời sống gọi là pháp môn!!! Giống như không có một thứ thuốc nào là tối thượng, mỗi loại thuốc chỉ trị được một số bịnh nhất định... Trên đời, không có thứ thuốc nào chữa tất cả các bệnh!!! ... Vì thế, cái được cho là tối thượng hay không, còn tuỳ thuộc vào thứ thuốc ấy có trị đúng bệnh của ta hay không???

Giống như không có một món ăn nào được coi là tối thượng!!! ... Món ăn nào hợp với khẩu vị của mình món ăn đó là tối thượng (với ta), nhưng không nhất định phù hợp (hay tối thượng) với người khác!!! ... Và, tuy tất cả lời dạy của Phật đều là thuốc chữa (tâm) bệnh... Nhưng, một người không rành về y học, không biết bắt mạch kê toa, mà tự ý bốc thuốc cho mình hoặc cho người uống (hoặc tất cả các thứ bệnh đều dùng chung một loại thuốc), hành động này nhất định sẽ phải trả giá!!! ...

Xin cảm ơn các câu hỏi thú vị!!!

LÝ TỨ

- HÌNH ẢNH DEMO BÌA TÂM TÔNG VÀ TRÒ CHƠI TRÍ TUỆ !!!

- Hỏi

Thưa Thầy! ... Trong Vô Đối Môn Thầy có viết: “Phật dạy: Một hữu tình trong quá trình tiến về Vô Thượng Bồ Đề, không nhất thiết phải kinh qua Bát Niết Bàn”!!! ... Xin hỏi: Câu này nên hiểu như thế nào?  

(20/12/2019; một số HĐ hỏi)

- Đáp

Mình xin trả lời chung cho mọi người: ... Để có thể hiểu đúng lời dạy trên, đầu tiên ta phải xác định mục tiêu tối thượng của Phật đạo là gì??? ... Khi xác định được mục tiêu, chúng ta sẽ hiểu lời kinh vừa nêu một cách dễ dàng!!!

Kinh Diệu Pháp Liên Hoa Phật dạy: “Mục đích của chư Phật ra đời là để khai, thị, ngộ, nhập Phật tri kiến cho chúng sanh”!!! ... Câu này có nghĩa, mục đích chư Phật ra đời là để giúp chúng sanh có được trí tuệ tối thượng như chư Phật!!! ... Thành Phật chính là thành tựu trí tuệ tối thượng (như chư Phật) chứ không phải thành cái gì khác!!!

Để phá bỏ các kiến chấp sai lầm của người đời khi nhìn Phật và hiểu Phật thông qua danh tướng, rồi chấp rằng một đức Phật phải là thế này hay thế kia, mà quên mất Phật chính là trí tuệ tối thượng, nên kinh Kim Cang, Phật đã dạy:

“Nhược dĩ sắc kiến ngã, dĩ âm thanh cầu ngã, thị nhân hành tà đạo, bất năng kiến Như Lai”!!! ... Câu này hàm ý, những ai chấp nhất vào hình tướng bên ngoài, chấp nhất vào danh xưng hay truyền thuyết mà cho rằng đây là một vị Phật... Những người như thế, đang theo đạo tà (hiểu biết không chân chánh), hiểu và chấp nhất như vậy sẽ không giúp (những người ấy) thấy được ý nghĩa một đức Phật (Như Lai) đích thực (chính là trí tuệ vô tướng)!!!

Như vậy ta có thể hiểu, học tập trong Phật đạo là học tập trí tuệ, khi viên mãn trí tuệ thì sẽ trở thành một vị Phật như tất cả các vị Phật khác, không luận về hình tướng, danh xưng, xuất thân, địa vị, nơi chỗ, v.v...!!! ... Giống như trong giáo dục, mọi người đều có thể học tập nền giáo dục ấy, bản chất của giáo dục là không phân biệt, cũng không phải đặc quyền cho bất kì một đối tượng nào... miễn bản thân người theo học có đủ năng lực tiếp thu kiến thức, và không bỏ cuộc giữa chừng!!!

Tuy lí thuyết là như vậy, nhưng trong thực tế, người học phần lớn bị chi phối bởi nhiều thứ như: Hoàn cảnh gia đình, hoàn cảnh xã hội, môi trường sống, điều kiện kinh tế, v.v... khiến người ta không thể theo đuổi công việc học tập!!! ... Để giải quyết các vấn nạn này, xã hội và những nhà giáo dục buộc phải có các hình thức hỗ trợ cụ thể để giúp người học có thể tiếp tục công việc học tập!!!

Giáo dục trong Phật đạo, cũng có một phần nào đó giống giáo dục quốc dân!!! ... Tuy rằng mục tiêu của Phật đạo là trí tuệ... Thế nhưng, một người muốn học tập đạo trí tuệ, nhưng trong lòng có nhiều nỗi khổ, tâm thức tích chứa phiền não, niệm mê không dứt, ngã chấp nặng nề, v.v... những người lâm vào hoàn cảnh như vậy, cũng rất khó lòng học được thứ trí tuệ tối thượng của chư Phật!!!

Để giải quyết vấn nạn này, đạo Tứ Đế ra đời!!! ... Đạo Tứ Đế là một trong những công cụ tối ưu, giúp người học vượt qua những khổ hoạn của tự thân bằng ba cấp học cơ bản là Khổ Đế, Tập Đế và Diệt Đế... Cuối cùng, Đạo Đế là công cụ hỗ trợ, giúp hữu tình khắc phục những yếu kém cố hữu, đó là không biết rằng đằng sau những hình tướng hư vọng của thân tâm và thế giới mà một hữu tình đang thấy biết... Nó còn một thứ tướng khác, mà chỉ những ai thành tựu trí tuệ vô lậu mới có thể nhìn thấy, đó là thiệt tướng (thiệt tướng là nhất tướng, nhất tướng là vô tướng)!!! Từ đây, khái niệm khai Huệ Nhãn ra đời, khái niệm Trí Tuệ Vô Tướng ra đời!!!

Như vậy, ta có thể hiểu: Đạo Tứ Đế hay Hoá Niết Bàn chỉ là công cụ tạm thời, giúp hữu tình vượt qua một số trở ngại nhất định của tự thân, mà chính những trở ngại này khiến họ không thể an ổn cũng như sáng suốt để tiếp nhận trí tuệ tối thượng của chư Phật!!! ... Đây là lí do vì sao, Kinh Diệu Pháp Liên Hoa Phật dạy: “Chỉ có nhất thừa, không có hai ba thừa” ... Hoặc kinh này cũng dạy: “Phương tiện cho ba xe, nhưng rốt cùng chỉ một xe trâu trắng”!!! Kinh Bát Nhã cũng nói với đại ý: “Vô khổ, tập, diệt, đạo”!!!

Lịch sử đã ghi nhận, có những thực tế trong đạo cũng như ngoài đời... Không thiếu những người tự vượt qua trở ngại bản thân để chiếm lĩnh đỉnh cao trí tuệ!!! ... Nhưng, những người như vậy quá hiếm hoi!!! ... Đây là lí do vì sao chư Phật phải hoá hiện Bát Niết Bàn thông qua con đường Tứ Đế, trong khi đó cốt tuỷ của đạo Phật là dạy người thành tựu trí tuệ chứ chẳng phải Niết Bàn!!!

Các lời dạy như: “Ông trưởng giả phải một phen lột chiếc áo cao quý (Trí Tuệ Tối Thượng), khoác lên mình chiếc áo hôi nhơ (Tứ Đế và Ba Thừa) để đồng sự cùng gả cùng tử (dạy các pháp quyền tiểu của Bát Niết Bàn)”!!! ... Hay, “Chư Phật xưa dùng ba thừa, nay ta cũng dùng ba thừa mà giáo huấn”!!! ... Các câu nói này, có lẽ đến giờ này các bạn không còn lấy làm lạ!!!

Như vậy câu nói: “Một hữu tình trong quá trình tiến về Vô Thượng Bồ Đề, không nhất thiết phải kinh qua Bát Niết Bàn” là một sự thật của giáo dục Phật đạo!!! ... Nhưng, trường lớp, bảng đen, phấn trắng, ăn no, mặt đẹp, đồng phục uy nghi, v.v... tuy không can dự gì đến việc cung cấp kiến thức, nhưng thiếu nó, việc dạy và học khó có thể hoàn thành... Đây cũng là một sự thật của giáo dục!!!

Viết đến đây, Lão Lý bỗng dưng cảm thấy trở nên thông tuệ, bèn cao hứng sáng tạo ra “Triết Lí Ổ Bánh Mì” ... Dựa trên cơ sở lí luận được đúc kết từ thực tiễn cuộc sống như sau: “Ổ bánh mì không làm nên nhà Bác Học... Nhưng, thiếu ổ bánh mì, nhà Bác Học có nguy cơ sẽ trở thành nhà Thất Học dễ... như... chơi!!! ... Vì thế, bánh mì vẫn là... muôn... năm trong cuộc sống”!!! ... Ha ha ha ha!!!

Ghi Chú:

Bát-niết-bàn (zh. 般涅槃, sa. parinirvāṇa, pi. parinibbāna) là tịch diệt hoàn toàn, đồng nghĩa với Niết Bàn (sa. nirvāṇa). Thường thường người ta hiểu Bát-niết-bàn là Niết-bàn vô dư, nhưng cũng có người hiểu Bát-niết-bàn là Niết-bàn hữu dư, thậm chí có người hiểu cái chết một vị tăng, ni cũng là Bát-niết-bàn. (Theo Wikipedia).

Chữ bát (pa) ở đây không phải là tám, cũng chẳng phải là rộng lớn!!! ... Chớ có hiểu lầm!!!                                          

(20/12/2019)

Về ý nghĩa của câu “bình thường tâm thị đạo”, để có thể hiểu được ý nghĩa đích thực của nó, mình xin đưa ra hai cảnh giới tiêu biểu, nhằm nêu lên tính chất sai khác của cái được gọi là “bình thường (tâm) của đời”, và “bình thường (tâm) của đạo” !!!

Các bạn !!!
Trong tuần, BQT nhận được các câu hỏi của Trần Trọng Tuệ TP Đà Nẳng, và của Huệ Nghi (không địa chỉ)…Mình xin lần lượt trả lời từng bạn như sau:

1) Bạn Trần Trọng Tuệ hỏi: Trong giới tu hành thường hay nói “tâm bình thường là đạo”. Theo Trọng Tuệ, những người sinh ra trên đời nếu không có vấn đề thần kinh đều là người bình thường. Xin hỏi hai chữ bình thường ở đây được hiểu như thế nào để đúng với đạo? Và bình thường tâm đã là tâm cuối cùng trong đạo hay chưa? Mong ngài Lý Tứ cùng BQT giải nghi cho Trọng Tuệ! 02/12/2019 2:30:15 Trần Trọng Tuệ Đà Nẳng

– Bạn Trần Trọng Tuệ thân mến !!!
Câu nói “bình thường tâm thị đạo” là câu nói mà hầu như người tu hành nào cũng từng được nghe qua, và cũng là mục tiêu người trong Thiền môn nhắm đến !!!

Câu nói này, gần như tư tưởng chủ đạo trong các bài thuyết pháp của Lục Tổ Huệ Năng, sau đó được nhắc đến trong mẫu đối đáp giữa Triệu Châu và Nam Tuyền:
“Triệu Châu hỏi ngài Nam Tuyền Phổ Nguyện:
– Như hà thị đạo ? (Thế nào là đạo?)
Ngài Nam Tuyền trả lời:
– Bình thường tâm thị đạo (Tâm bình thường là đạo)”

Xét về tính chân lí của câu nói trên, theo mình đây là câu trả lời tuyệt vời, tuy ngắn gọn nhưng bao hàm đầy đủ ý nghĩa của Đạo Giải Thoát !!!

Về ý nghĩa của câu “bình thường tâm thị đạo”, để có thể hiểu được ý nghĩa đích thực của nó, mình xin đưa ra hai cảnh giới tiêu biểu, nhằm nêu lên tính chất sai khác của cái được gọi là “bình thường (tâm) của đời”, và “bình thường (tâm) của đạo” !!!

* Bình thường (tâm) của đời: Là một thứ tâm thức của những người không có vấn đề về bệnh lí thần kinh, không có vấn đề về tâm sinh lí, mọi sinh hoạt như: Học tập, nghĩ suy, lao động, lối sống..v..v… thực hiện theo những chuẩn mực chung (của xã hội) giống mọi người bình thường khác !!!

* Bình thường (tâm) của đạo: Là cảnh giới của người giác ngộ !!! Đây là một loại tâm thức không bị tác động bởi cảnh duyên…Hay nói khác hơn, một thứ tâm thức đã thấu suốt bản chất của cảnh duyên cùng các pháp, cho nên dù có đối trước cảnh duyên hay các pháp…Các thứ tâm hư vọng như: Phiền não, kiết sử, lậu hoặc không thể sinh khởi !!!

Để có thể thành tựu “một cái tâm bình thường trong đạo pháp”…Kinh Kim Cang dạy: “Không trụ nơi cái thấy sinh tâm, không trụ nơi nghe, ngửi, nếm, xúc chạm hay nghĩ suy sinh tâm…Không nên trụ bất kì một nơi nào để sinh tâm” (Bất ưng trụ sắc sinh tâm, bất ưng trụ thinh, hương, vị, xúc, pháp sinh tâm…Ưng vô sở trụ nhi sinh kì tâm) !!!

* Về điều bạn hỏi: “Và bình thường tâm đã là tâm cuối cùng trong đạo hay chưa?” Mình xin trả lời như sau:

Theo thiển ý của mình, bình thường tâm chỉ là một trong những cảnh giới quan trọng mà người tu hành cần đạt đến, chứ chưa được gọi là cuối cùng !!! Bình thường tâm thuộc về Diệt Đế…Đây là một thứ tâm đã hoàn toàn tịch diệt hư vọng tâm (của một chúng sanh) nó thuộc về Thánh tâm (tâm không phiền não, kiết sử, lậu hoặc của bậc Thánh), chứ chưa phải Phật tâm (Phật tâm mới là tâm rốt sau trong Phật đạo) !!!

Muốn thành tựu Phật tâm, sau khi thành tựu bình thường tâm, vị tu hành này phải phát tâm cầu học trí tuệ, phát nguyện hoá độ chúng sanh và một lòng một dạ thực hành rốt ráo hai thứ tâm nguyện nói trên…Cho đến khi nào tám đức tính tốt đẹp là “từ, bi, hỉ, xả, thường, ngã, lạc, tịnh” viên mãn mới được gọi là tâm cuối cùng !!!

Để dễ hiểu, người thành tựu bình thường tâm ra khỏi “phần đoạn sanh tử” của một chúng sanh… Sau đó, phát tâm cầu học trí tuệ, phát nguyện hoá độ chúng sanh để bước vào giai đoạn tu tập thứ hai của Bồ Tát Đạo, gọi là “bất tư nghì biến dịch sanh tử”…Trong quá trình chuyển hoá nhận thức của “bất tư nghì biến dịch sanh tử”, Huệ nhãn và Phật nhãn được khai, các tính chất tốt đẹp của Đại Niết Bàn dần dần thành tựu cho đến viên mãn mới được coi là tâm cuối cùng !!! Đây là lí do vì sao kinh Diệu Pháp Liên Hoa và các kinh Giáo Bồ Tát ra đời !!! Đây cũng là lí do vì sao ba cảnh giới của Phật đạo được nêu theo thứ lớp là GIÁC NGỘ – GIẢI THOÁT – TRÍ TUỆ !!!

⚜️Giác Ngộ: Thấu rõ tâm nào là vô thường (của chúng sanh), tâm nào là bình thường (của Thánh đạo) !!!
⚜️Giải Thoát: Tịch diệt tâm vô thường (của phàm phu), thành tựu tâm bình thường (của Thánh đạo) !!!
⚜️Trí Tuệ: Từ bỏ thánh tâm (của ba thừa), thành tựu Đại Niết Bàn tâm (của Phật thừa)

Tiến trình sau, minh hoạ các bước cần phải thành tựu những thứ tâm trong Phật đạo: Bình Đẳng (tâm) ➡️ Đẳng (tâm) ➡️ Vô Đẳng Đẳng (tâm) ➡️ Vô Thượng Chánh Đẳng (tâm) !!!

Hy vọng, những giải thích vừa rồi, có thể giúp Trọng Tuệ hiểu ra quy trình tu tập các thứ tâm của Phật đạo và nhận ra tâm nào mới là tâm cuối cùng (Viên Giác) !!! Chúc bạn thành tựu những điều cần thành tựu !!!

2) Bạn Huệ Nghi hỏi như sau: “Thưa thầy Lý Tứ, con chỉ biết thầy và lý gia qua mạng xã hội. Đọc các bài viết của thầy cũng như huynh đệ con rất thích rồi hiểu ra nhiều điều mà trước đây không thể hiểu, xem hình con thấy thầy và mọi người trong lý gia là những người bình thường, không có gì khác với những người khác. Thầy có thể cho con biết lý gia tu theo pháp môn nào, nghe nói đệ tử lý gia có người giác ngộ thiệt hay không, điều kiện để con có thể học theo học như các huynh đệ của lí gia như thế nào! Cảm ơn thầy và huynh đệ lý gia” 04/12/2019 19:47:25 Huệ Nghi

– Bạn Huệ Nghi thân mến !!!
Lời đầu tiên, xin thay mặt tất cả HĐ Lý Gia, chân thành cảm ơn những tình cảm tốt đẹp mà Huệ Nghi đã dành cho bản thân mình và Lý Gia !!!

* Mình và mọi người trong Lý Gia đều là dân tại gia, gồm những người bình thường như những người bình thường khác ngoài xã hội, không có gì đặc biệt !!! Thậm chí hơi cù lần nữa là khác, cù lần là do HĐ Lý Gia hạn chế các tiếp xúc bất lợi cho việc tu tập, cũng như không đua đòi, không hơn thua, chịu thiệt một chút chả chết thằng Tây nào, vì thế lâu dần trở thành…cù…lần…so với người đời là chuyện hiển nhiên !!! Nói theo ngôn ngữ của Lỗ Tấn trong AQ thì, đây là “phép thắng lợi tinh thần” !!! “Nó mắng chửi ông, là nó đang mắng chửi cái đầu gối của…Bố…Dượng…chúng nó” !!! Ha ha ha ha !!!

* Mình và Lý Gia không theo một pháp môn nào, mà chỉ học tập theo những điều Phật dạy, điều nào thấy ứng dụng được thì lập tức ứng dụng, điều nào cao siêu quá thì để đó mai mốt tính !!! Nói nôm na, qua sông dùng thuyền, leo núi chống gậy, đường bộ đi xe, xa quá đi tàu bay, không tiền cuốc bộ..v..v…Không sử dụng một phương tiện nhất định !!! Nói chung, Lý Gia linh hoạt trong tu tập cũng như giáo huấn !!! Tuỳ bệnh cho thuốc !!! Bệnh nặng quá thì…mua…hòm, và sẳn sàng lo chuyện…hậu…sự !!!

* Đệ tử Lý Gia có giác ngộ hay không ??? Điều này thiệt khó nói !!! Bởi lẽ, giống như: Chỉ những người cùng chung sống trên một dòng sông, mới có thể đồng cảm với nhau khúc sông nào sâu, khúc sông nào cạn, khúc sông nào hung dữ, khúc sông nào hiền hoà…Người chưa từng sống ở đó, rất khó cảm nhận khi chỉ nghe nói về những đặc điểm của dòng sông ấy !!!

Tuy nhiên, theo đánh giá của mình cũng như tất cả HĐ Lý Gia, sau một thời gian chữa trị, hầu hết HĐ Lý Gia đều không thấy muộn phiền gì nhiều trong đời sống khi gặp sự việc bất như ý !!! Tham, sân, giận hờn “cao chạy xa bay” !!! Sáng, trưa, chiều, tối…vui vẻ trong lòng !!! Những thói xấu như tật đố, ganh ghét, thị phi, hơn thua, rao lỗi người khác, ham nói, nói điều chưa thật biết, nói để chứng minh ta đang tồn tại…v..v…trốn biệt ngàn !!! Thường xưng tán và tuỳ hỉ khi thấy người khác thành tựu điều tốt đẹp !!!

Tóm lại, HĐ Lý Gia chẳng thấy mình được gì, ngoại trừ mỗi ngày bớt đi một chút ngu, theo phương châm: “Học một điều để bớt ngu một điều, chứ không phải học một điều để khôn thêm một điều…” Theo quan điểm của Lý Gia, bớt ngu tạm gọi là có trí… Còn cố học để khôn thêm mà cái ngu không giảm bớt thì, nhất định một ngày nào đó trời u đất ám, Thiên Lôi say xỉn, Thượng Đế mất cảnh giác, nguy cơ trong đám mù một anh lẻo mép cao hứng leo lên làm…cha…nội, quơ gậy vung vít, giảng giải lung tung, chỉ trỏ lộn lạo, cả đám mù [đi tìm chơn lí] mà không té giếng hay sụp hầm…chết nhăn răng mới là…chuyện…loạ !!!

* Lý Gia không phân biệt thành phần, xuất thân, tôn giáo, tuổi tác, nghề nghiệp, dân tộc..v..v…Và, cũng không có luật lệ gì hết !!! Những ai ham thích nghiên cứu Phật pháp đều có thể tham gia !!! Vui thì ở !!! Buồn thì đi !!! Lý Gia đề cao “Triết Lí Con Chuồn Chuồn”: “Khi vui nó đậu, khi buồn thì nó cứ bay đi thoải mái” !!!

Tóm lại, Lý Gia là như thế !!! Như thế !!! Và như thế !!!

Chúc Huệ Nghi an vui !!! Rất mong, một ngày đẹp trời, Huệ Nghi sẽ trở thành con chuồn chuồn của Lý Gia cho thêm vui cửa vui nhà !!! Thân !!!

BQT rất mong, nhận được những câu hỏi lí thú và bổ ích từ các bạn !!!
LÝ TỨ

- Hỏi

1) Tứ đế là nền tảng của Phật đạo, con có nghe nói đến Tứ đế có ba sắc thái và mười hai phương thức! ... Như vậy theo cách hiểu này thì Tứ đế được giải thích như thế nào...? 

(22/11/2019 9:13:40; Nguyễn Quang Khánh)

19.1. Đáp: Trước khi trao đổi về câu hỏi, chúng ta cùng nhau đọc một đoạn trích kinh Chuyển Pháp Luân!!! ...

Đây là bài kinh đầu tiên, Phật thuyết cho năm anh em Kiều Trần Như tại Vườn Lộc Uyển, kết quả sau thời thuyết ấy, kinh ghi lại như sau: “... Khi thời Pháp chấm dứt, Kondanna (Kiều Trần Như), vị đệ tử cao niên nhất trong năm vị, thấu triệt Giáo Pháp và đắc Quả Tu Đà Hườn, tầng đầu tiên trong bốn tầng Thánh. Ngài chứng ngộ rằng cái gì đã có sinh ra tức phải hoại diệt - Yam kinci samudayadhammam sabbam tam nirodha-dhammam”

Về việc anh hỏi: “Ba sắc thái và mười hai phương thức” đoạn kinh Chuyển Pháp Luân mô tả như sau:
“Hỡi nầy các Tỳ Khưu, ngày nào mà tri kiến tuyệt đối như thực của Như Lai về Tứ Đế dưới ba sắc thái và mười hai phương thức chưa được hoàn toàn sáng tỏ thì, cho đến chừng ấy, Như Lai không xác nhận rằng Như Lai đã chứng ngộ Vô Thượng Chánh Đẳng Chánh Giác (anuttara sammasambodhi).

Khi tri kiến tuyệt đối như thực của Như Lai về Tứ Đế trở nên hoàn toàn sáng tỏ, chỉ đến chừng ấy, Như Lai mới xác nhận rằng Như Lai đã chứng ngộ Vô Thượng Chánh Đẳng Chánh Giác.

Và lúc ấy phát sanh tri kiến và tuệ giác: Tâm của Như Lai đã hoàn toàn giải thoát một cách vững chắc, không còn lay chuyển, và đây là kiếp sống cuối cùng, không còn đời sống nào khác nữa” (Trích Kinh Chuyển Pháp Luân)

Theo hiểu biết của tôi về đoạn kinh trên thì, để có thể thành tựu viên mãn Tứ đế, người tu hành phải trải qua ba giai đoạn, hay ba sắc thái sau đây:
- Tri kiến về Tứ đế (Sacca-nana): Đây là giai đoạn tiếp nhận (hoặc tìm thấy) giáo pháp Tứ đế... Ta quen gọi là Văn!!!
- Tri kiến có liên quan đến cơ năng vận hành của Tứ đế (Kicca-nana): Đây là giai đoạn tư duy để thấu suốt nguyên lí và sự vận hành của Tứ đế... Ta quen gọi là Tư!!!
- Tri kiến rằng cơ năng của mỗi đế đã được thành tựu (Kata-nana): Đây là giai đoạn ứng dụng cụ thể từng đế vào thực tiễn đời sống cho đến viên mãn... Ta quen gọi là Tu!!!
Và, mỗi ĐẾ được coi là một nền tảng hay một phương thức làm thay đổi tân gốc nhận thức, giúp tâm thức hoàn toàn giải thoát khỏi mọi ràng buộc hoặc hệ luỵ của thế gian pháp (bao gồm nhận thức về thân tâm và thế giới)
Như vậy, ta có thể thấy!!! ... Mỗi đế có ba sắc thái (3 giai đoạn tu học gồm A, B, C) ... Để có thể thành tựu hoàn hảo Tứ Đế, người tu hành phải tuần tự trải qua mười hai nền tảng hay 12 phương thức tu học, theo phép tính sau: 3 [sắc thái] x 4 [phương thức] = 12 [phương thức]!!!

Theo tôi, cách dịch này khá lạ so với cách dịch từ các bản Hán tự, nên những người đã quen đọc các bản dịch Hán tự cảm thấy khó hiểu!!! ... Chúc Anh an vui, tinh tấn!!!

- Hỏi

2) Thiền là nói về Tâm Linh, Tâm Linh là không thể biết qua sáu căn, vậy lấy gì để chứng minh được?  

(22/12/2019; Tuấn; Trà Vinh)

19.2. Đáp: Phật dạy có bốn loại thiền như sau: Ngu Phu Sở Hành Thiền, Phan Duyên Như Thiền, Quán Sát Nghĩa Thiền và Như Lai Thiền!!!

- Ngu Phu Sở Hành Thiền: Đây là loại thiền của phàm phu và ngoại đạo nương tựa một sở pháp để nhiếp phục tâm ý, cầu mong tìm thấy cứu cánh từ phép tu này!!!
- Phan Duyên Như Thiền: Đây là loại thiền của những người không giác ngộ, chấp lấy một ý nghĩa nào đó, đem tâm ý duyên vào ý nghĩa đã chấp, lầm tưởng tự thân thấu triệt ý nghĩa ấy!!!
- Quán Sát Nghĩa Thiền: Đây là cảnh giới thiền của người tu hành tự chứng do thực hành đúng đắn phép tu Thất Giác Chi... Được mở đầu bởi Trạch Pháp Giác Chi!!!
- Như Lai Thiền: Đây là cảnh giới thiền tự được, do người tu hành giác ngộ như pháp!!!
Trong bốn thứ thiền nêu trên, không có một thứ thiền nào “nói về tâm linh” hay “có mối liên hệ đến tâm linh” như bạn hỏi... Mà hoàn toàn chỉ là những cách điều phục “tâm thức”!!! ... Vì thế, câu hỏi của bạn có lẽ... không thể thành lập!!!

Bạn có thể tìm hiểu bốn thứ thiền vừa nêu trong Kinh Lăng Già!!! Chúc bạn an vui!!!

- Hỏi

3) Con chưa hiểu rõ lắm về “tứ cú”, “không kẹt tứ cú” và “kệ tứ cú”, xin Thầy từ bi giảng cho? 

(29/11/2019 1:37:52 Vũ Tuấn)

19.3. Đáp: Về câu hỏi, mình xin khái quát như sau: Tứ Cú là bốn mệnh đề tiêu biểu, có tính đối đãi của thế gian!!! ... Bốn mệnh đề đó là: 

• Một, khác.

• Có, không. 

• Chẳng phải có, chẳng phải không. 

• Thường, vô thường!!! ... 

Nói khác hơn, những pháp thuộc về đối đãi của thế gian đều không đưa đến giác ngộ (của đạo xuất thế), Phật đạo gọi chung đó là “kẹt tứ cú”!!!

Trong đạo giác ngộ, có một thứ văn tự, ta quen gọi “văn tự Bát Nhã”, đây là loại văn tự không kẹt mắc bởi các mệnh đề đối đãi (của thế gian pháp) ... Văn tự này khi tuyên thuyết, có thể khiến người đoạn dứt mọi thứ chấp nhất trên đời, mau chóng giác ngộ!!!

Những bài kệ không bị kẹt mắc như vậy gọi chung là tứ cú kệ (đẳng)!!! ... Những lời thuyết không kẹt mắc như vậy gọi là văn tự không kẹt tứ cú!!!

Để có thể thành tựu văn tự Bát Nhã, người tu hành phải thành tựu Nhất Thiết Trí, sau đó thành tựu hai thứ thông là Thuyết Thông và Tông Thông!!! ... Thuyết thông không kẹt tứ cú!!! ... Tông thông không mắc bốn bệnh!!! Không kẹt tứ cú, không mắc bốn bệnh mới được coi là giác ngộ viên mãn (viên giác)!!! ... Chúc bạn tinh tấn!!!

− Hỏi:

1) “Trong khi chính niệm ở thực tại mà còn tưởng xen vào có thể gọi là hữu vi hay đoạn hành giảm hay không? ... Nếu tưởng không xen vào thì thành tựu Bát Chánh Đạo? ... Nếu Tâm dao động liên tục không thể dùng Tầm Tứ của Định An Chỉ, thì niệm Phật để làm phương tiện? ... Lúc tâm thụ động có thể dùng Trạch Pháp? 

(16/11/2019 21:01:43; Lê ngọc Tới)

2) “Thưa thầy! Con thắc mắc khi đọc Pháp Bảo Đàn Kinh. Tại sao Thần Tú là người học rộng hiểu nhiều lại không được Ngũ Tổ truyền y bát lại truyền cho Huệ Năng, một người không biết chữ? Xin cảm ơn thầy”. 

(18/11/2019 03:08:50. Tarzan)

- Đáp

18.1  Trong Chánh Niệm... Là Như Thế Nào...?
Bạn... thân mến!!!

Về lý mà nói, một người được gọi là đang ở trong chánh niệm, có nghĩa ở thời điểm tu tập đó “tạp niệm và tạp tưởng” không hiện khởi trong tâm thức!!! ... Vì rằng, chánh niệm có nghĩa tâm thức chỉ niệm duy nhất một điều mà đối với cảnh giới của người ấy trong hiện tại được cho là chân chánh!!! ... Ví dụ: Một người lấy niệm Phật làm chánh niệm, vị ấy để “niệm Phật trước mặt” và trong tâm thức chỉ có một niệm này!!! ... Bất kì “một niệm hoặc tưởng” nào khác chen vào đều không được coi là chánh niệm!!!
Còn niệm là còn hữu vi!!! ... Vô vi là cảnh giới của vô niệm!!!
Và đến khi nào, tâm thức chỉ còn duy nhất một niệm được coi là chân chánh, trong đó các hoạt động như: Thấy biết, tư duy, nói năng, hành động, đời sống, nhớ nghĩ, v.v... đều được dẫn đạo bởi niệm chân chánh ấy, bây giờ tạm coi thành tựu Bát Chánh Đạo!!!
Xin nói thêm, Bát Chánh Đạo có ba tầng bậc chủ yếu, đó là: Bát Chánh thế gian, Bát Chánh xuất thế và Bát Chánh xuất thế gian thượng thượng!!!

Thông thường, trước khi tu tập giác quán, người tu hành có thể dùng các phép đình tâm nhằm giúp tâm an định (chế ngự tạp niệm) như: Niệm Phật, sổ tức quán, v.v...
Theo mình, tâm thụ động là một thứ tâm không ưa thích hoạt động, không ham thích học tập hay tu hành... Vì thế, loại tâm này khó có thể kích hoạt trạch pháp như ý!!! ... Chúc bạn... an vui!!!
18.2. Tại Sao Ngũ Tổ Không Truyền Y Bát Cho Ngài Thần Tú...?
Phật đạo là đạo giác ngộ!!! ... Vì thế, Phật đạo chỉ truyền y bát cho người tu hành nào đã thật sự giác ngộ!!! ... Y bát là biểu tượng của sự thấu suốt Phật đạo thông qua con đường giác ngộ!!! ... Cho nên, những người cho dù học rộng như Thần Tú mà không thật sự giác ngộ, sẽ không được truyền y bát!!!

Giác ngộ là cảnh giới tâm chứng chứ không phải cảnh giới của tri thức... Do đó, người không giác ngộ, cho dù học nhiều (như Thần Tú), cũng không thể dùng tri thức để xâm nhập cảnh giới thậm thâm của giác ngộ (như Ngũ Tổ, Huệ Năng)!!! ... Và một người không thật sự giác ngộ thì, chẳng thể dạy người khác giác ngộ!!!

Cho nên trong ba cảnh giới của Phật đạo là Giác Ngộ - Giải Thoát - Trí Tuệ, thì “Giác Ngộ” là cảnh giới đầu tiên, là tiêu chí quan trọng làm tiền đề cho việc thành tựu hai tiêu chí sau!!! ... Có nghĩa rằng, chưa đạt được tiêu chí thứ nhất (giác ngộ) thì, tiêu chí thứ hai (giải thoát) và thứ ba (trí tuệ) coi như vô phương!!! ... Đây là lí do vì sao Ngũ Tổ lại dạy: “Bất thức bổn tâm, học pháp vô ích”! ... Câu này có nghĩa, chưa ngộ được bổn tâm, mọi thứ học tập trong Phật đạo chỉ như “muỗi đeo trâu sắt”!!! ... Chẳng khác nào con nai (văn hoá sơn lâm) học tập văn hoá con cá (văn hoá thuỷ tộc)!!!

Giống như muốn trở thành huấn luyện viên bơi lội, tiêu chí đầu tiên là anh phải biết bơi, sau đó mới nói đến các cách thức cùng kĩ năng bơi lội, cuối cùng mới tính đến chuyện dạy người học bơi!!!

Một người (cho dù ở trên bờ) do đọc sách báo biết hết mọi cách bơi cùng các kĩ năng, v.v... nhưng khi rớt xuống nước chẳng khác hòn đá chìm nghỉm thì, hiểu biết đó đối với Phật đạo chỉ là một mớ kiến giải vô bổ, không thể tự mình bơi cũng chẳng thể dạy người bơi qua biển lớn sanh tử!!! ... (Giống người mang trong mình cả đống Đô La Âm Phủ... nhưng khi đói, tiền đó chẳng thể mua nổi... Cục... Xôi!!!)

Huệ Năng tuy dốt chữ, nhưng đã bơi qua biển lớn tâm thức, nên được Ngũ Tổ truyền y bát!!! ... (Còn Thần Tú học rộng, nghe nhiều mà không hiểu thâm nghĩa, nên chẳng thể tự bơi qua cửa ải sanh tử) ... Giác ngộ quan trọng như thế đó!!! ... Chúc bạn an vui!!!